Οι φόβοι για κατάργηση θέσεων εργασίας και αύξηση της ανεργίας λόγω της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) δεν έχουν επιβεβαιωθεί έως σήμερα, σύμφωνα με μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντιθέτως, τα στοιχεία δείχνουν πως η τεχνολογία αυτή μετασχηματίζει σταδιακά την αγορά εργασίας, χωρίς να προκαλεί μαζικές απώλειες θέσεων.
Οι αλλαγές είναι ήδη ορατές, ιδιαίτερα στις μεγάλες επιχειρήσεις που διαθέτουν τους απαραίτητους πόρους για επενδύσεις στην ΑΙ. Παρά την αναδιάρθρωση επαγγελμάτων, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η συνολική απασχόληση ενδέχεται να αυξηθεί, καθώς δημιουργούνται νέες ειδικότητες που συνδέονται με τη χρήση και ανάπτυξη της τεχνολογίας.
Σύμφωνα με έρευνα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να δημιουργήσει 69 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας έως το 2028. Οι θέσεις αυτές απαιτούν δεξιότητες σε τομείς όπως η ανάλυση δεδομένων, η μηχανική μάθηση και η ανάπτυξη λογισμικού, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της εκπαίδευσης και της επανακατάρτισης του εργατικού δυναμικού.
Ο βασικός λόγος που οδηγεί τους οικονομολόγους να προβλέπουν αύξηση της απασχόλησης είναι η ενίσχυση της παραγωγικότητας μέσω της ΑΙ. Η βελτίωση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερους πραγματικούς μισθούς και ισχυρότερη οικονομική δραστηριότητα. Η McKinsey εκτιμά ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα προσθέσει έως και 13 τρισ. δολάρια στην παγκόσμια οικονομία μέχρι το 2030.
Ανισομερή οφέλη και επιπτώσεις στην αγορά εργασίας
Έρευνα του Center for Economic Policy Research (CERP) σε 12.000 ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δείχνει ότι η ΑΙ έχει αυξήσει κατά μέσο όρο 4% την παραγωγικότητα. Ωστόσο, τα μεγαλύτερα οφέλη καταγράφονται σε μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις που ενσωμάτωσαν αποτελεσματικά την τεχνολογία στις λειτουργίες και στο ανθρώπινο δυναμικό τους.
Η Morgan Stanley επισημαίνει ότι η ΑΙ συμβάλλει στην αύξηση της παραγωγικότητας και των πραγματικών μισθών, αν και παρατηρείται μικρή άνοδος της ανεργίας σε επαγγέλματα με υψηλή έκθεση στην αυτοματοποίηση. Η μεγαλύτερη επίπτωση εντοπίζεται στους νέους ηλικίας 22-27 ετών, ενώ για τις υπόλοιπες ομάδες εργαζομένων δεν υπάρχουν ενδείξεις εκτεταμένων διαταραχών στην αγορά εργασίας.
Παράλληλα, οι επιχειρήσεις αναφέρονται όλο και συχνότερα σε κατάργηση θέσεων λόγω ΑΙ, γεγονός που προκαλεί ανησυχία για τις μελλοντικές ισορροπίες. Ωστόσο, η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι κάθε τεχνολογική επανάσταση τελικά ενίσχυσε τη συνολική απασχόληση.
Τα ιστορικά παραδείγματα των τεχνολογικών επαναστάσεων
Η Morgan Stanley εξετάζοντας πέντε κύματα καινοτομίας στις ΗΠΑ – από τη βιομηχανική επανάσταση έως την εποχή του διαδικτύου – κατέληξε ότι οι τεχνολογικές αλλαγές ενίσχυσαν διαχρονικά την οικονομική δραστηριότητα και τη ζήτηση για εργασία.
Κατά τη βιομηχανική επανάσταση (1800-1850), η παραγωγικότητα αυξήθηκε κατά 0,84% ετησίως, ενώ η απασχόληση στη μεταποίηση και τις κατασκευές υπερδιπλασιάστηκε. Στη δεύτερη βιομηχανική επανάσταση (1830-1910), με την εξάπλωση του ατμού, του σιδηροδρόμου και του χάλυβα, η παραγωγικότητα πλησίασε το 2% ετησίως και η απασχόληση στον αγροτικό τομέα μειώθηκε σημαντικά, δίνοντας ώθηση στη βιομηχανία.
Στην περίοδο του ηλεκτρισμού και του αυτοκινήτου (1890-1950), η συνολική παραγωγικότητα αυξανόταν κατά 1,5% ετησίως, ενώ οι θέσεις στη δημόσια διοίκηση σχεδόν τριπλασιάστηκαν. Την εποχή των ηλεκτρονικών εφαρμογών και της αεροπορίας (1940-1980), η παραγωγικότητα αυξανόταν 2,5%-3% ετησίως, με τις υπηρεσίες να κυριαρχούν στην οικονομία.
Τέλος, στην ψηφιακή εποχή του διαδικτύου (1990-2000), η παραγωγικότητα επιταχύνθηκε στο 3% ετησίως, δημιουργώντας αυξημένη ζήτηση για ειδικότητες όπως το λογισμικό, η επιστήμη δεδομένων και η κυβερνοασφάλεια.