Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) αλλάζει ήδη ριζικά τον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, επηρεάζοντας τις απεικονιστικές εξετάσεις, την υποστήριξη κλινικών αποφάσεων, τη διαλογή περιστατικών και τη μείωση της γραφειοκρατίας.
«Κερδίζουμε ταχύτητα, συνέπεια και καλύτερη αξιοποίηση δεδομένων, με την ΤΝ ως εργαλείο υποστήριξης, όχι ως αντικαταστάτη του γιατρού», σημειώνει ο Κωνσταντίνος Σεραφείμ, συγγραφέας του βιβλίου «Τεχνητή Νοημοσύνη στην Υγειονομική Περίθαλψη - Μια μη τεχνική ματιά στο μέλλον της ιατρικής», που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Επίκεντρο.
Ο κ. Σεραφείμ σπούδασε Επιστήμη Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ και έχει εργαστεί στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ίδρυσε δύο εταιρείες πληροφορικής.
Εστιάζοντας στην εφαρμογή της τεχνολογίας στην υγειονομική περίθαλψη, σχεδίασε συστήματα βασισμένα σε αισθητήρες και έξυπνες πλατφόρμες για ασθενείς με άνοια και Αλτσχάιμερ, επιτρέποντάς τους να ζουν πιο ανεξάρτητα.
Το έργο του επικεντρώθηκε στη μελέτη της συμπεριφοράς ασθενών με άνοια ή Αλτσχάιμερ, τόσο σε νοσοκομεία όσο και στο σπίτι, με στόχο την ανάπτυξη πρακτικών λύσεων για την ενίσχυση της ασφάλειας.
Ανάμεσα σε αυτές ξεχωρίζει ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης που ειδοποιεί φροντιστές όταν ένας ασθενής επιχειρεί να εξέλθει χωρίς επίβλεψη, μειώνοντας τον κίνδυνο πτώσεων.
Τα οφέλη της ΤΝ στην Υγεία
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο κ. Σεραφείμ αναφέρει ότι τα οφέλη της ΤΝ για τους ασθενείς περιλαμβάνουν πιο έγκαιρες και συνεπείς διαγνώσεις, αυξημένη ασφάλεια μέσω προειδοποιήσεων για αλληλεπιδράσεις φαρμάκων ή επιδείνωση, ταχύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες και πιο εξατομικευμένη φροντίδα.
Για τους επαγγελματίες Υγείας, η ΤΝ προσφέρει υποστήριξη αποφάσεων, μείωση γραφειοκρατίας, καλύτερη προτεραιοποίηση περιστατικών και βελτιστοποίηση πόρων.
Η ΤΝ, σύμφωνα με τον ίδιο, μπορεί να λειτουργήσει ως «δεύτερος έλεγχος» για πιο ακριβείς διαγνώσεις, ειδικά στην απεικόνιση, ενώ υποστηρίζει θεραπείες εξατομικευμένες ανά ασθενή, με βάση συνδυασμό δεδομένων.
Επιπλέον, συμβάλλει στην πρόγνωση, την πρόληψη και την έρευνα, επιταχύνοντας τις κλινικές δοκιμές με πιο αποδοτικό σχεδιασμό και ανάλυση δεδομένων.
Οι κίνδυνοι της αλόγιστης χρήσης
Ο κ. Σεραφείμ προειδοποιεί για τους κινδύνους της μη ελεγχόμενης χρήσης της ΤΝ από μη ειδικούς. Εντοπίζει κινδύνους αυτοδιάγνωσης και καθυστέρησης στην αναζήτηση ιατρικής βοήθειας, είτε λόγω ψευδούς καθησυχασμού είτε λόγω πανικού.
Επιπλέον, αναφέρεται στον κίνδυνο λανθασμένων αποφάσεων για φάρμακα και στην υπερεμπιστοσύνη σε «πειστικές» αλλά ανακριβείς απαντήσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στα ζητήματα ιδιωτικότητας, επισημαίνοντας ότι τα δεδομένα υγείας είναι «ειδικής κατηγορίας» σύμφωνα με τον GDPR. Παράλληλα, προειδοποιεί για μεροληψία των συστημάτων, κινδύνους ασφάλειας και κακόβουλες χρήσεις με «ιατρικό» ύφος ή μη ελεγμένα εργαλεία.
Ηθικές και νομικές διαστάσεις
Σε επίπεδο ηθικής, ο συγγραφέας αναδεικνύει ζητήματα όπως η ασφάλεια του ασθενούς, η διαφάνεια, η δικαιοσύνη, η συναίνεση και η εμπιστευτικότητα. Νομικά, υπογραμμίζει ότι πολλά συστήματα ΤΝ στην Υγεία εντάσσονται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο «υψηλού κινδύνου» του AI Act, το οποίο απαιτεί διαχείριση κινδύνου, τεκμηρίωση και ανθρώπινη εποπτεία.
Το μέλλον της εργασίας στην Υγεία
Απαντώντας στο ερώτημα αν η ΤΝ θα προκαλέσει απώλεια θέσεων εργασίας, ο κ. Σεραφείμ εκτιμά ότι θα υπάρξει ανακατανομή καθηκόντων. Η αυτοματοποίηση θα επηρεάσει κυρίως διοικητικές και επαναλαμβανόμενες διαδικασίες, όπως τεκμηρίωση και διαχείριση ραντεβού, ενώ στη διάγνωση και θεραπεία η ανθρώπινη κρίση παραμένει απαραίτητη.
Παράλληλα, προβλέπει τη δημιουργία νέων ρόλων, όπως έλεγχος ποιότητας και ασφάλειας των συστημάτων ή κλινική επικύρωση. Όπως σημειώνει, «η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να κάνει την Υγεία πιο ανθρώπινη, αν μειώσει τη γραφειοκρατία και δώσει περισσότερο χρόνο στον ασθενή, αλλά μπορεί να γίνει πιο απρόσωπη όταν υποκαθιστά την ανθρώπινη επικοινωνία».