Μνημόνιο κατανόησης υπεγράφη μεταξύ των υπουργών Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας, Λίνας Μενδώνη και Evtim Miloshev, σηματοδοτώντας μια ιστορικής σημασίας συμφωνία για την αμοιβαία «κατάθεση» κειμηλίων με ιδιαίτερη ιστορική αξία για τις δύο χώρες. Σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού, η συμφωνία αποτελεί αποτέλεσμα συστηματικής προετοιμασίας και διαπραγμάτευσης.
Στην Ελλάδα επιστρέφουν 48 κειμήλια που προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Τα αντικείμενα αυτά είχαν μεταφερθεί στη Σόφια το 1917, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, και φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας.
Παράλληλα, η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που ανευρέθηκαν στη Βασιλική του Αγίου Αχίλλειου το 1965 από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο. Τα λείψανα έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον Τσάρο Σαμουήλ της Βουλγαρίας (997-1014), μαζί με το λοιπό ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε στις τέσσερις σαρκοφάγους εντός της Βασιλικής. Τα εν λόγω λείψανα φυλάσσονταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, στη Θεσσαλονίκη.
Οι δύο χώρες συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την ταυτοποίηση και μελλοντική ένταξη επιπλέον ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος σε επόμενες συμφωνίες. Η υπογραφή των σχετικών πρωτοκόλλων προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού το Σάββατο, 3 Οκτωβρίου 2026, παρουσία των πρωθυπουργών Κυριάκου Μητσοτάκη και Rumen Radev.
Τα κειμήλια θα εκτεθούν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026 και στη συνέχεια θα αποδοθούν στις αντίστοιχες Ιερές Μονές και στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, ανάλογα με την προέλευσή τους.