Νέο ρόλο αναλαμβάνει ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών, καθώς πέρα από τη ρύθμιση χρεών, προσφέρει πλέον και δυνατότητα διαχωρισμού και προστασίας της κύριας κατοικίας έναντι πλειστηριασμών, σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Για πρώτη φορά, οφειλέτες που διαθέτουν εκτός από κύρια κατοικία και άλλα ακίνητα, όπως εξοχικό, οικόπεδο ή κτήμα, έχουν τη δυνατότητα να εξαιρέσουν την κύρια κατοικία τους από τη διαδικασία ρευστοποίησης της υπόλοιπης περιουσίας τους.
Η νέα αυτή δυνατότητα τέθηκε σε πλήρη λειτουργία από τις 21 Σεπτεμβρίου, μέσω της πλατφόρμας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (www.keyd.gov.gr ή μέσω Gov.gr).
Όπως τόνισε στη Βουλή ο Κυριάκος Πιερρακάκης, «ο εξωδικαστικός μηχανισμός μετατρέπεται σε εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας». Επιπλέον, η νέα διαδικασία επιτρέπει μεγαλύτερη διαγραφή οφειλών και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις σε σχέση με το υπάρχον πλαίσιο.
Η επιλογή αυτή δίνει τη δυνατότητα στον οφειλέτη να διαχωρίσει την κύρια κατοικία του από τα υπόλοιπα ακίνητα. Έτσι, το υπόλοιπο της οφειλής περιορίζεται στην αξία της κύριας κατοικίας ή και χαμηλότερα, ενώ προσφέρει ευνοϊκότερους όρους αποπληρωμής και μειώνει τον κίνδυνο απώλειας του σπιτιού.
Το αντάλλαγμα για τον οφειλέτη είναι η συναίνεση στη ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων, μέσω απλοποιημένης διαδικασίας πλειστηριασμού. Με αυτόν τον τρόπο, εξαιρεί και προφυλάσσει την κύρια κατοικία του από ενδεχόμενη εκποίηση λόγω αθέτησης της ρύθμισης.
Εναλλακτικές λύσεις για τους οφειλέτες
Οι οφειλέτες με ακίνητη περιουσία βλέπουν πλέον δύο εναλλακτικές οδούς αποπληρωμής μέσω της πλατφόρμας, ώστε να επιλέξουν αυτή που ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες τους.
Για παράδειγμα, σε οφειλή 500.000 ευρώ, με κύρια κατοικία αξίας 200.000 ευρώ και λοιπά ακίνητα ίσης αξίας, η παραδοσιακή λύση του Εξωδικαστικού προσφέρει αποπληρωμή έως 35 έτη και διαγραφή οφειλής 100.000 ευρώ, με το χρέος να περιορίζεται στα 400.000 ευρώ.
Ωστόσο, η νέα δυνατότητα επιτρέπει στον οφειλέτη να εξαιρέσει την κύρια κατοικία και να συναινέσει στη ρευστοποίηση των υπολοίπων. Έτσι, η οφειλή περιορίζεται στα 200.000 ευρώ, δηλαδή στην αξία της κύριας κατοικίας, με σημαντικά χαμηλότερες δόσεις και μεγαλύτερη ασφάλεια.
Η διαδικασία θυμίζει τις ρυθμίσεις του «νόμου Κατσέλη» (ν.3869/2010), προσφέροντας προστασία της κύριας κατοικίας με ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων.
Η νέα ρύθμιση καθιστά την αποπληρωμή πιο βιώσιμη, αφού οι δόσεις διαμορφώνονται περίπου στο μισό σε σχέση με την παραδοσιακή λύση, μειώνοντας τον κίνδυνο απώλειας της κατοικίας.
Λειτουργία της νέας διαδικασίας
Κατά την υποβολή αίτησης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα, ο δανειολήπτης μπορεί να επιλέξει προστασία της κύριας κατοικίας. Η πλατφόρμα διαχωρίζει αυτόματα την κατοικία από τα υπόλοιπα ακίνητα και η ρύθμιση βασίζεται μόνο στην αξία του σπιτιού.
Η επιλογή αυτή παρέχεται σε φυσικά πρόσωπα, νοικοκυριά με «κόκκινα» δάνεια, αυτοαπασχολούμενους και επαγγελματίες με επιχειρηματικά χρέη. Με την αποδοχή της πρότασης και την υπογραφή της σύμβασης αναδιάρθρωσης, η σύμβαση αποκτά ισχύ εκτελεστού τίτλου, απαγορεύοντας στους πιστωτές να επισπεύσουν πλειστηριασμό ή άλλα μέτρα κατά της κύριας κατοικίας, εφόσον τηρούνται οι όροι της ρύθμισης.
Ποιοι μπορούν να επωφεληθούν και προϋποθέσεις
Η δυνατότητα αυτή αφορά οφειλέτες με περισσότερα από ένα ακίνητα. Για όσους διαθέτουν μόνο κύρια κατοικία, συνεχίζει να ισχύει η κλασική ρύθμιση του Εξωδικαστικού με έως 240 δόσεις για χρέη προς το δημόσιο και έως 420 για τράπεζες και χρηματοδοτικούς φορείς.
Η πρόσβαση στον Εξωδικαστικό διευρύνεται και για μικρότερες οφειλές, καθώς γίνεται δεκτή αίτηση για χρέη από 5.000 ευρώ και άνω. Έτσι, οφειλέτες με μικρότερα ποσά μπορούν να εντάξουν όλα τα χρέη σε μία ενιαία ρύθμιση.
Σε περίπτωση αθέτησης των όρων, η προστασία της κατοικίας παύει να ισχύει. Η απαγόρευση πλειστηριασμού αφορά μόνο τους πιστωτές που συμμετέχουν στη διαδικασία, ενώ χρέη προς τρίτους, όπως κοινόχρηστα, δεν καλύπτονται αυτόματα και μπορεί να οδηγήσουν σε κατάσχεση αν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.