Στην Αθήνα πραγματοποιήθηκε η εθνική εναρκτήρια συνάντηση του Διασυνοριακού Έργου του ΟΟΣΑ για την Ενίσχυση της Ακεραιότητας της Πληροφορίας, με τη συμμετοχή έξι ευρωπαϊκών χωρών και την υποστήριξη των Επιχορηγήσεων του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) και της Νορβηγίας. Το πενταετές έργο στοχεύει στην εφαρμογή στην πράξη της Σύστασης του ΟΟΣΑ για την Ακεραιότητα της Πληροφορίας, θέτοντας τα θεμέλια για το πρώτο διεθνές πρότυπο στον συγκεκριμένο τομέα.
Η Σύσταση του ΟΟΣΑ στηρίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες: τον πλουραλισμό και τη διαφάνεια των πηγών, την κοινωνική ανθεκτικότητα και τους ισχυρούς θεσμούς. Στο έργο συμμετέχουν η Ελλάδα, η Βουλγαρία, η Κροατία, η Λιθουανία, η Πολωνία και η Ρουμανία, ενώ η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης αποτελεί το εθνικό σημείο επαφής για την υλοποίηση στην Ελλάδα.
Κατά την έναρξη των εργασιών, ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης χαρακτήρισε την παραπληροφόρηση ως «κρίση» που απειλεί όχι μόνο την ποιότητα της ενημέρωσης, αλλά και την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς και στην κοινωνία. Τόνισε πως η σκόπιμη κατασκευή και διάδοση ψευδών πληροφοριών με στόχο τη χειραγώγηση πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς να γίνεται πρόσχημα για λογοκρισία.
Ο κ. Μαρινάκης υπογράμμισε ότι το ψέμα συχνά διαδίδεται ταχύτερα και οικονομικότερα από την αλήθεια, ενώ η αντιμετώπιση κάθε ψευδούς είδησης ξεχωριστά δεν επαρκεί. Αντιθέτως, απαιτείται συνολική ενίσχυση της ποιότητας και της αξιοπιστίας του οικοσυστήματος ενημέρωσης. Αναφέρθηκε και στην «καθημερινή, ανθρώπινη πλευρά» της παραπληροφόρησης, επισημαίνοντας την τοξική ανωνυμία στο διαδίκτυο και τις επιθέσεις που δέχονται δημοσιογράφοι, επιστήμονες και πολίτες.
Διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται για κατάργηση της ανωνυμίας, η οποία είναι συχνά αναγκαία, αλλά για την ταυτοποίηση κάθε χρήστη σε επίπεδο πλατφόρμας ώστε, σε περίπτωση αδικημάτων, να μπορεί να εντοπίζεται ο κάτοχος του προφίλ. «Η ελευθερία της έκφρασης δεν σημαίνει απουσία ευθύνης», προσθέτοντας ότι η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργεί όταν οι άνθρωποι φοβούνται να μιλήσουν.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες της ελληνικής κυβέρνησης για την ενίσχυση της ακεραιότητας της ενημέρωσης, όπως τα Μητρώα Έντυπου και Ηλεκτρονικού Τύπου, οι κανόνες διαφάνειας στα δημόσια Μέσα και στην κρατική διαφήμιση, τα προγράμματα για την παιδεία στα Μέσα, καθώς και η ενίσχυση της διαφάνειας στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των Μέσων.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προστασία των δημοσιογράφων μέσω της αντιμετώπισης των καταχρηστικών αγωγών (SLAPPs), της δημιουργίας Task Force για την ασφάλειά τους και της αυστηροποίησης των ποινών για τη βία εναντίον τους.
Σημαντική ήταν και η αναφορά στη διεθνή συνεργασία, με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο να τονίζει ότι η Σύσταση του ΟΟΣΑ και ο σχετικός Κόμβος προσφέρουν κοινά πρότυπα, κοινή μεθοδολογία και τη δυνατότητα ανταλλαγής εμπειριών. Παράλληλα, ευχαρίστησε τον ΟΟΣΑ, τη Νορβηγία, τις δωρήτριες χώρες των Επιχορηγήσεων ΕΟΧ και τον ΟΑΣΕ για τη συμβολή τους.
Στη συνάντηση απηύθυνε χαιρετισμό η πρέσβης της Νορβηγίας στην Ελλάδα, Χάριετ Μπεργκ, η οποία υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας Ελλάδας και Νορβηγίας για την προστασία της ελευθερίας των Μέσων Ενημέρωσης και της ακεραιότητας της πληροφόρησης.
Όπως επεσήμανε, μέσω των Επιχορηγήσεων ΕΟΧ και με αφετηρία τις συστάσεις του ΟΟΣΑ, οι δύο χώρες θα συνεργαστούν για την αντιμετώπιση της χειραγώγησης της πληροφόρησης, την ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας και την προώθηση της συνεργασίας σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. «Η ακεραιότητα της πληροφορίας έχει καθοριστική σημασία για μια ανθεκτική και εύρωστη δημοκρατία», σημείωσε.
Διεθνείς τοποθετήσεις και στρατηγικές προτεραιότητες
Εισαγωγικές τοποθετήσεις πραγματοποίησαν η Νέιλα Σάουλα, Επικεφαλής του Τμήματος Καταπολέμησης της Διαφθοράς και Ακεραιότητας στη Διακυβέρνηση του ΟΟΣΑ, η Άνα Περόνα Φιέλντσταδ, Επικεφαλής Μονάδας του Γραφείου Χρηματοδοτικού Μηχανισμού των Επιχορηγήσεων ΕΟΧ και Νορβηγίας, και ο Σαρλ Μπομπιόν, επικεφαλής της ομάδας Ακεραιότητας της Πληροφορίας και Ξένων Παρεμβάσεων του ΟΟΣΑ.
Ο εκπρόσωπος του ΟΑΣΕ για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης, πρέσβης Γιαν Μπράατου, μίλησε για τη διασφάλιση της ακεραιότητας της πληροφορίας με σεβασμό στην ελευθερία της έκφρασης.
Ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου τόνισε ότι το έργο βασίζεται στα θεμελιώδη δικαιώματα, με την προάσπιση της ελευθερίας του Τύπου και της έκφρασης να αποτελεί αναπόσπαστη αρχή. Επεσήμανε ότι η προσπάθεια στηρίζεται στη συνεργασία διοίκησης και κοινωνίας, καθώς «καμία υπηρεσία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της το φαινόμενο» της παραπληροφόρησης.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι «η ακεραιότητα της πληροφορίας δεν σημαίνει έλεγχο του λόγου», αλλά προστασία των συνθηκών που επιτρέπουν στον ελεύθερο λόγο να έχει ουσία. Το έργο ενισχύει ήδη υπάρχουσες πρωτοβουλίες στην Ελλάδα, όπως η εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Πράξης για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης (EMFA) και του νόμου κατά των καταχρηστικών αγωγών.
Έως το τέλος του έτους, αναμένεται να τεθούν σε εφαρμογή τρία εθνικά κείμενα στρατηγικής για την ασφάλεια των δημοσιογράφων, την παιδεία στα Μέσα και την ανθεκτικότητα απέναντι στην παραπληροφόρηση.
Επόμενα βήματα και συμμετοχές
Στο πλαίσιο του έργου προγραμματίζεται συνάντηση στο Όσλο στο τέλος του μήνα, ενώ επίκειται και νέο κοινό έργο με τις Επιχορηγήσεις ΕΟΧ και Νορβηγίας σχετικά με τους Περιφερειακούς Κόμβους ΜΜΕ, με αφετηρία τη Θράκη και την Πελοπόννησο.
Στις εργασίες και στις θεματικές συνεδρίες συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, η Γενική Γραμματέας Συντονισμού Εύη Δραμαλιώτη, η Γενική Γραμματέας Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας Μάιρα Μυρογιάννη, ο Γενικός Γραμματέας Εσωτερικών και Οργάνωσης Αθανάσιος Μπαλέρμπας, η Γενική Γραμματέας ΕΣΠΑ Βασιλική Παντελοπούλου, ο Ειδικός Γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων Βασίλης Καρκατζούνης, η Διευθύντρια Ψηφιακών Υπηρεσιών της ΕΕΤΤ Ιωάννα Χουδαλάκη και ο Πρόεδρος της ΠΟΕΣΥ Σωτήρης Τριανταφύλλου.
Επίσης, συμμετείχαν ο Χαράλαμπος Τσέκερης από το ΕΚΚΕ, ο Νίκος Σαρρής από το ΕΚΕΤΑ, η Τζένιφερ Κλαρκ από το Ίδρυμα Μποδοσάκη, ο Άκης Καρατράντος από το ΕΛΙΑΜΕΠ και ο Δημήτρης Τσακαλίδης από τη Novercore.