Τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2025 παρουσιάστηκαν σήμερα στο υπουργείο Παιδείας, σηματοδοτώντας το τέλος μιας δεκαετούς πορείας αυξανόμενης απόκλισης της Ελλάδας από τον μέσο όρο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν.
Συγκεκριμένα, οι επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών στις Φυσικές Επιστήμες κατέγραψαν επιβράδυνση του ρυθμού απόκλισης από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ενώ στην Κατανόηση Κειμένου παρατηρήθηκε σταθεροποίηση και στα Μαθηματικά σημειώθηκε σύγκλιση. Η Ελλάδα εμφάνισε μικρότερη πτώση απόδοσης σε όλα τα εξεταζόμενα αντικείμενα σε σύγκριση με χώρες με προηγμένα εκπαιδευτικά συστήματα, όπως η Δανία, η Σουηδία, η Φινλανδία, η Νορβηγία, η Ισπανία, η Πολωνία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, το Χονγκ-Κονγκ και η Ιαπωνία.
Επιπλέον, περίπου ένα στα έξι σχολεία στην Ελλάδα πέτυχε επιδόσεις πάνω από ή πολύ κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Τα κορίτσια στην Ελλάδα εξακολουθούν να υπερτερούν σημαντικά των αγοριών, με διαφορά μεγαλύτερη από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, τόνισε ότι «οι παρεμβάσεις που έχουν ήδη γίνει έχουν αρχίσει να αποδίδουν», επισημαίνοντας ωστόσο πως η απόσταση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ παραμένει αισθητή. Παράλληλα, ανέφερε ότι το υπουργείο προχωρά με σχέδιο και μετρήσιμο αποτέλεσμα, εστιάζοντας στην οικοδόμηση γνώσεων και δεξιοτήτων των μαθητών.
Η κα. Ζαχαράκη παρουσίασε τις πρωτοβουλίες του υπουργείου, όπως τα 51 νέα και επικαιροποιημένα Προγράμματα Σπουδών, το Πολλαπλό Βιβλίο και την Ψηφιακή Τράπεζα Θεμάτων Skills4Life, που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Επίσης, αναφέρθηκε στην επιμόρφωση εκπαιδευτικών για τις εξετάσεις της PISA και στο πρόγραμμα οικονομικού εγγραμματισμού FINstart για 40.000 μαθητές ως προετοιμασία για την επόμενη PISA το 2029.
Επιπρόσθετα, σημειώθηκε η ενίσχυση των ψηφιακών υποδομών στα σχολεία που συμμετείχαν στις εξετάσεις και η θέσπιση αποζημίωσης για τους εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν στη διαδικασία. Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής συνεχίζει τις Εθνικές Εξετάσεις Διαγνωστικού Χαρακτήρα για τη ΣΤ΄ Δημοτικού και τη Γ΄ Γυμνασίου, ενώ το επόμενο βήμα θα είναι η πρώτη εθνική αξιολόγηση της ανάπτυξης δεξιοτήτων από το Νηπιαγωγείο έως το Λύκειο, με χρηματοδότηση 539.400 ευρώ.
Τα βασικά ευρήματα της PISA 2025
Σε διεθνές επίπεδο, οι επιδόσεις των μαθητών υποχώρησαν, με το μέσο όρο να μειώνεται κατά 16 μονάδες στην Κατανόηση Κειμένου, 11 μονάδες στα Μαθηματικά και 5 μονάδες στις Φυσικές Επιστήμες σε σχέση με το 2022. Στην Ελλάδα, η μέση επίδοση στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα ήταν 461 μονάδες (47η θέση σε 91 χώρες), έναντι 500 του ΟΟΣΑ. Στις Φυσικές Επιστήμες, ο μέσος όρος ήταν 434 (ΟΟΣΑ: 482), στην Κατανόηση Κειμένου 423 (ΟΟΣΑ: 461) και στα Μαθηματικά 424 (ΟΟΣΑ: 463).
Η Ελλάδα είχε μικρότερη πτώση βαθμολογίας και στα τρία αντικείμενα συγκριτικά με οικονομικά ισχυρότερες χώρες με προηγμένα εκπαιδευτικά συστήματα. Για παράδειγμα, στις Φυσικές Επιστήμες, η πτώση ήταν 7 μονάδες, όση και στην Ισπανία, Φινλανδία, Τσεχία και Γερμανία, ενώ άλλες χώρες όπως το Χονγκ Κονγκ και η Δανία παρουσίασαν μεγαλύτερες απώλειες.
Στην Κατανόηση Κειμένου, η πτώση ήταν 16 μονάδες, μικρότερη από χώρες όπως το Ισραήλ, η Δανία και η Νορβηγία. Στα Μαθηματικά, η πτώση ήταν 6 μονάδες, μικρότερη από τη Μάλτα, το Ισραήλ και τη Φινλανδία.
Αναλύσεις επιμέρους δεικτών
Στους επιμέρους δείκτες, παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των σχολικών μονάδων. Στις Φυσικές Επιστήμες, 38 σχολεία, εκ των οποίων τα 32 δημόσια, πέτυχαν επιδόσεις πολύ κοντά ή πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Τα κορίτσια συνεχίζουν να υπερτερούν των αγοριών στην Κατανόηση Κειμένου και τις Φυσικές Επιστήμες, ενώ τα αγόρια διατηρούν προβάδισμα στα Μαθηματικά και στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακό Περιβάλλον.
Η διαφορά μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών σχολείων έχει μειωθεί, με στατιστικά μη σημαντικές διαφορές, εκτός των Μαθηματικών όπου οι μαθητές των ιδιωτικών σχολείων υπερτερούν κατά 13 μονάδες, αφού ελεγχθεί το κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο. Οι μαθητές των αστικών κέντρων εξακολουθούν να επιτυγχάνουν υψηλότερες επιδόσεις από εκείνους των αγροτικών περιοχών, αλλά η διαφορά μειώθηκε το 2025 σε σχέση με το 2022.
Η επίδραση των κοινωνικο-οικονομικών ανισοτήτων παραμένει σχετικά μικρή στην Ελλάδα, κυρίως λόγω των συνολικά χαμηλότερων επιδόσεων. Οι μαθητές μεταναστευτικού υπόβαθρου συχνά προέρχονται από χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα και πάνω από το 50% δεν μιλούν ελληνικά στο σπίτι.
Οι Έλληνες μαθητές εμφανίζουν αρνητικότερες στάσεις απέναντι στη μάθηση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, αλλά διαθέτουν μεγαλύτερη πεποίθηση ότι οι δεξιότητές τους μπορούν να αναπτυχθούν μέσω προσπάθειας. Το σχολικό κλίμα στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από συχνότερα περιστατικά χαμηλής παραβατικότητας, αλλά λιγότερα σοβαρά περιστατικά σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Το αίσθημα ασφάλειας και του ανήκειν στο σχολείο έχει βελτιωθεί, ενώ το μέτρο της απαγόρευσης των κινητών φαίνεται να έχει λειτουργήσει, με περισσότερους μαθητές να δηλώνουν περιορισμένη χρήση τους.
Οι μαθητές στην Ελλάδα αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη μελέτη και εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα οικογενειακής υποστήριξης, ενώ χρησιμοποιούν ψηφιακές συσκευές κυρίως για ψυχαγωγία, με τη διάρκεια χρήσης να έχει μειωθεί σε σύγκριση με το 2022.
Οι προσδοκίες για το μέλλον παραμένουν υψηλές, με παρόμοια αισιοδοξία για κοινωνική κινητικότητα, αν και διαφοροποιούνται ανάλογα με το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο, τη μεταναστευτική προέλευση και τον τύπο σχολείου.
Συμμετοχή και διαδικασία της έρευνας
Στην PISA 2025 συμμετείχαν 765.000 μαθητές 15 ετών από 91 χώρες, συμπεριλαμβανομένων 6.858 μαθητών από 229 σχολεία στην Ελλάδα, καλύπτοντας το 95% του πληθυσμού-στόχου. Τα παιδιά αξιολογήθηκαν στις Φυσικές Επιστήμες, την Κατανόηση Κειμένου, τα Μαθηματικά και, για πρώτη φορά, στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα.
Σε 22 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, αξιολογήθηκε και η ικανότητα στα Αγγλικά, με τα αποτελέσματα να αναμένονται το Μάιο του 2027. Η παρουσίαση των αποτελεσμάτων στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε από τον Εθνικό συντονιστή του προγράμματος PISA, Κώστα Δημόπουλο, ταυτόχρονα με την παρουσίαση του Διευθυντή Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ, Andreas Schleicher, στο Παρίσι. Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν εκπρόσωποι της ηγεσίας του ΥΠΑΙΘΑ και του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής.