Ο μετασχηματισμός των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων απαιτεί πολιτική βούληση σε εθνικό επίπεδο, θεσμικό θάρρος από τα ίδια τα ιδρύματα και ειλικρινή δέσμευση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Ελλάδα είναι έτοιμη να συμβάλει σε όλους αυτούς τους τομείς, υπογράμμισε ο υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, αρμόδιος για την Ανώτατη Εκπαίδευση, Νίκος Παπαϊωάννου, μιλώντας σε στρογγυλή τράπεζα στο Aristotle Innovation Forum. Στη συζήτηση αναλύθηκαν οι πολυδιάστατες πτυχές του μετασχηματισμού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μέσω της πρωτοβουλίας των συμμαχιών ευρωπαϊκών πανεπιστημίων.
Ο υφυπουργός αναφέρθηκε στη μετάβαση από την παραδοσιακή διακρατική συνεργασία στο μοντέλο ενός ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού πανεπιστημίου. «Το Erasmus επέδρασε μετασχηματιστικά, καθώς εξασφάλισε σε γενιές φοιτητών μια γνήσια ευρωπαϊκή εμπειρία και έθεσε τα θεμέλια μιας κοινής ακαδημαϊκής ταυτότητας», σημείωσε. Επεσήμανε, ωστόσο, ότι η συνεργασία, όσο πολύτιμη κι αν ήταν, άφηνε κάθε ίδρυμα αναλλοίωτο μετά τη λήξη κάθε προγράμματος ανταλλαγής.
Οι Ευρωπαϊκές Συμμαχίες Πανεπιστημίων, όπως τόνισε, αποτελούν κάτι ποιοτικά διαφορετικό, καθώς «δεν αφορούν απλώς τη συνεργασία μεταξύ ιδρυμάτων, αλλά τη μεταμόρφωση των ιδρυμάτων και αυτή η διάκριση τα αλλάζει όλα». «Οι αποφάσεις για προγράμματα σπουδών και οι ερευνητικές προτεραιότητες δεν λαμβάνονται πλέον μεμονωμένα», πρόσθεσε.
Η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση ως μοχλός περιφερειακής σύγκλισης
Η επιτυχία των ευρωπαϊκών πανεπιστημιακών συμμαχιών, σύμφωνα με τον κ. Παπαϊωάννου, «εξαρτάται εξ ολοκλήρου από ό,τι συμβαίνει σε εθνικό επίπεδο», καθώς «ένα πανεπιστήμιο δεν μπορεί να είναι αξιόπιστος ευρωπαϊκός εταίρος αν δυσκολεύεται στο εσωτερικό του». Γι’ αυτό, πρόσθεσε, «οι μεταρρυθμίσεις που έχει αναλάβει η ελληνική κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια δεν είναι ξεχωριστές από τις ευρωπαϊκές μας φιλοδοξίες, είναι η προϋπόθεσή τους».
Αναφερόμενος στο κοινωνικό αποτύπωμα των συμμαχιών, επισήμανε ότι «η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση στην Ανώτατη Εκπαίδευση πρέπει να λειτουργεί ως μηχανισμός περιφερειακής σύγκλισης -- όχι ως εργαλείο μόνο για προβεβλημένα ιδρύματα σε μεγάλες πρωτεύουσες, αλλά ως πλαίσιο που ενισχύει τα πανεπιστήμια σε όλες τις περιφέρειες και δημιουργεί ευκαιρίες εκεί όπου χρειάζονται περισσότερο».
Το Ευρωπαϊκό Πτυχίο και η βιωσιμότητα των συμμαχιών
«Η προοπτική ενός Ευρωπαϊκού Πτυχίου αντιπροσωπεύει ένα ιδιαίτερα σημαντικό βήμα προόδου, καθώς δύναται να ενισχύσει την ακαδημαϊκή διαλειτουργικότητα, να αυξήσει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα και να ενσωματώσει κοινές αξίες δομικά --όχι ως διακηρύξεις, αλλά ως επαληθεύσιμα πρότυπα», δήλωσε ο υφυπουργός. «Η Ελλάδα υποστηρίζει ενεργά αυτή την πρωτοβουλία και ανυπομονεί να συμβάλει στον σχεδιασμό της», πρόσθεσε, επισημαίνοντας πως η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των Ευρωπαϊκών Πανεπιστημιακών Συμμαχιών είναι κρίσιμη. «Η επιτυχία τους δεν μπορεί να στηρίζεται σε κύκλους έργων και προσωρινή χρηματοδότηση. Απαιτεί σταθερή διακυβέρνηση, μακροπρόθεσμη πολιτική δέσμευση και θεσμική ιδιοκτησία», υπογράμμισε.
Η νέα εποχή των πανεπιστημιακών συνεργασιών
Η καθηγήτρια Οργανικής Χημείας στο Πανεπιστήμιο της Νάπολης «Federico II», Valeria Costantino, εκπροσωπώντας τον πρύτανη του ιδρύματος, ανέδειξε τη μετάβαση από το παραδοσιακό μοντέλο του Erasmus στη δημιουργία κοινών εκπαιδευτικών συστημάτων. «Γινόμαστε τώρα στην Ένωση συνδημιουργοί ενός κοινού εκπαιδευτικού συστήματος», είπε, υπογραμμίζοντας τη σημασία της σύνδεσης πανεπιστημίων, περιφερειών και επιχειρήσεων για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας. Τόνισε, επίσης, ότι η ποικιλομορφία μεταξύ των πανεπιστημίων του Βορρά και του Νότου αποτελεί πηγή καινοτομίας και ζήτησε την αύξηση του προϋπολογισμού του προγράμματος Erasmus.
Ο αντιπρόεδρος για τις Διεθνείς Συνεργασίες και Στρατηγικός Συντονιστής EPICUR στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου, Jean Marc Planeix, αναφέρθηκε στον εσωτερικό μετασχηματισμό των πανεπιστημίων μέσω της υιοθέτησης νέων θέσεων διακυβέρνησης που συνδέουν τη στρατηγική των ιδρυμάτων με εκείνη των συμμαχιών. Μίλησε για «μονοπάτια μάθησης» και ευέλικτα εργαλεία πιστοποίησης δεξιοτήτων, τα οποία ενισχύουν την ευρωπαϊκή κινητικότητα χωρίς να απαιτούν κρατική πιστοποίηση.
«Η Ευρώπη έχει μετατραπεί φυσιολογικά στο καθημερινό περιβάλλον εργασίας για την πλειονότητα των ακαδημαϊκών φορέων», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η συνεργασία μεταξύ των συμμαχιών δημιουργεί ένα ισχυρό νευρωνικό δίκτυο που προωθεί το ευρωπαϊκό όραμα.
Η τεχνητή νοημοσύνη και το μέλλον της εκπαίδευσης
Η αντιπρύτανης Ακαδημαϊκών Υποθέσεων και Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Μαρία Μενγκ-Παπαντώνη, χαρακτήρισε το Ευρωπαϊκό Πτυχίο ως το επόμενο βήμα μετά την αναγνώριση των διπλωμάτων. Εστίασε στην πρόκληση της ενοποίησης χωρίς να χαθούν οι εθνικές νομικές παραδόσεις. «Αυτή είναι η μεγάλη πρόκληση για την Ευρώπη, να παραμείνει κοντά στα κράτη-μέλη χωρίς να γίνει ομοιόμορφη», είπε.
Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη τα πανεπιστήμια να προετοιμάσουν τους φοιτητές για το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης, ενισχύοντας την κριτική τους σκέψη. «Να τους μάθουμε να κάνουν ερωτήσεις και να σκέφτονται για τον τρόπο που θα ζούμε στα επόμενα χρόνια, παραμένοντας όμως άνθρωποι», πρόσθεσε.
Η ανθεκτικότητα των ακαδημαϊκών δικτύων μετά το Brexit
Ο αναπληρωτής καθηγητής και Διευθυντής του Κέντρου Δικαίου και Θρησκείας στο Regent's Park College της Οξφόρδης, Peter Petkoff, αναφέρθηκε στη σημασία των ακαδημαϊκών δικτύων μετά το Brexit. «Ακόμα και μετά το Brexit, τα πανευρωπαϊκά δίκτυά μας παρέμειναν ανθεκτικά […] βρήκαμε τρόπους να συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε», είπε. Επεσήμανε ως εμπόδια το branding των πανεπιστημίων, τις διαφορές στις ακαδημαϊκές δομές και τα πολύπλοκα κανονιστικά πλαίσια.
Κατά τον ίδιο, ένα Ευρωπαϊκό Πτυχίο πρέπει να αντικατοπτρίζει το «πνεύμα της Ευρώπης», συνδυάζοντας αντιθέσεις και ελεύθερη έκφραση, προκειμένου να διασφαλίζει την ακαδημαϊκή ελευθερία και την κριτική σκέψη.
Τη συζήτηση συντόνισε ο αντιπρύτανης Ακαδημαϊκών Υποθέσεων και Ανάπτυξης του ΑΠΘ, καθ. Νίκος Μαγγιώρος.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
