Οι γεωπολιτικές προκλήσεις και οι απρόβλεπτες παγίδες που αντιμετωπίζει η Ελλάδα σε ένα περιβάλλον συνεχών διεθνών ανακατατάξεων, βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης με θέμα «Το Θυελλώδες Παγκόσμιο Γεωπολιτικό Σκηνικό: Προκλήσεις και Παγίδες για την Ελλάδα», στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών 2026.
Τη συζήτηση συντόνισε η πρόεδρος του Αθηναϊκού Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ) Άρια Αγάτσα, με τη συμμετοχή του βουλευτή της ΝΔ και πρώην υπουργού Μετανάστευσης & Ασύλου Παναγιώτη Μηταράκη, του βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Μιχάλη Κατρίνη, της καθηγήτριας Πολιτικής Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς Κωνσταντίνας Μπότσιου, του Δημήτρη Κούρκουλα, πρώην υφυπουργού Εξωτερικών, του Θανάση Θεοχαρόπουλου, μέλους της Κεντρικής Επιτροπής & Πολιτικής Γραμματείας και διευθυντή του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, καθώς και του πρώην πρέσβη Ηλία Κλη.
Η θέση της Ελλάδας σε ένα ρευστό διεθνές περιβάλλον
Η κ. Αγάτσα επεσήμανε ότι «διανύουμε μια περίοδο έντονων ανακατατάξεων, πολέμων σε εξέλιξη, ενεργειακών και οικονομικών αβεβαιοτήτων, μεταναστευτικών πιέσεων» και τόνισε πως η Ελλάδα βρίσκεται «στην πρώτη γραμμή πολλών από αυτές τις εξελίξεις», λειτουργώντας ως παράγοντας σταθερότητας σε μια ευρύτερη περιοχή αστάθειας.
Ο κ. Μηταράκης ανέφερε ότι «η χώρα μας είναι σε μια ισχυρή θέση και οικονομικά, αμυντικά και διπλωματικά», προσθέτοντας πως «κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την εξέλιξη της κρίσης», ωστόσο «η υποχρέωση είναι να προασπίσουμε το εθνικό συμφέρον». Υπογράμμισε, επίσης, τις επενδύσεις της Ελλάδας στις «πολλαπλές ενεργειακές πηγές» και στην «ενεργοποίηση εναλλακτικών πυλών εισόδου» για ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.
Στρατηγική αυτονομία και ενεργητική εξωτερική πολιτική
Ο κ. Κατρίνης σημείωσε ότι η Ελλάδα και η Ευρώπη «είναι περισσότερο εκτεθειμένες στις διεθνείς προκλήσεις» και χρειάζονται «συλλογική στρατηγική και πολυμερείς συνεργασίες». Τόνισε πως η χώρα μπορεί να μετατρέψει αυτή την έκθεση σε στρατηγικό πλεονέκτημα, μέσα από μια ενεργητική εξωτερική πολιτική που θα ενισχύει τον διεθνή της ρόλο.
Από την πλευρά του, ο κ. Θεοχαρόπουλος υπογράμμισε ότι «η λογική του δεδομένου και προβλέψιμου συμμάχου» δεν ενισχύει τη σταθερότητα της Ελλάδας, επισημαίνοντας την ανάγκη για «πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική» εντός του πλαισίου των διεθνών οργανισμών και συμμαχιών.
Η γεωπολιτική θέση και οι ισορροπίες δυνάμεων
Η κ. Μπότσιου ανέφερε ότι η Ελλάδα «ήταν πάντοτε γεωπολιτικά εκτεθειμένη, αλλά έκανε το μειονέκτημα πλεονέκτημα». Προειδοποίησε, ωστόσο, πως μια ενδεχόμενη ανάγκη επιλογής μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης «θα δημιουργούσε πρόβλημα», ενώ τόνισε ότι «έχουμε εγκαταλείψει την πολιτική της γέφυρας», ρόλο που έχει αναλάβει πλέον η Τουρκία.
Ο κ. Κούρκουλας υποστήριξε ότι η Ελλάδα πρέπει να παραμείνει προσηλωμένη στις αρχές του διεθνούς δικαίου, επιδιώκοντας ειρηνικές λύσεις στις διαφορές της. Επισήμανε ότι, παρά την εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ στον αμυντικό τομέα, «πρέπει να κρατήσουμε την ισορροπία απέναντι στον Τραμπ».
Ο κ. Κλης τόνισε ότι η Ελλάδα «έχει καταφέρει να έχει αξιοπιστία σε πολλά επίπεδα», τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που ενισχύει τη σημασία της ως κρίσιμου παράγοντα στη νοτιοανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο.
Μεταναστευτικό και ευρωπαϊκή πολιτική
Απαντώντας σε ερώτηση για το μεταναστευτικό, ο κ. Μηταράκης δήλωσε ότι «η Ευρώπη δεν έχει μια ξεκάθαρη μεταναστευτική πολιτική» και πως «δεν μπορεί να φιλοξενήσει αυτές τις ροές». Υπενθύμισε ότι «η Ελλάδα το 2020 εισήγαγε την έννοια της αυστηρής αλλά δίκαιης μεταναστευτικής πολιτικής», δίνοντας προτεραιότητα στο εθνικό συμφέρον και στην προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ.
Άμυνα, ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκή στρατηγική
Ο κ. Κατρίνης αναφέρθηκε στη σημασία της ενίσχυσης του ευρωπαϊκού αμυντικού πυλώνα, σημειώνοντας ότι «η Ελλάδα πρέπει να αποκτήσει αμυντικό στρατηγικό δόγμα» που θα συνδυάζει εξοπλιστικά προγράμματα με ανάπτυξη της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, για λόγους στρατηγικής αυτονομίας και τεχνολογικής επάρκειας.
Ο κ. Θεοχαρόπουλος πρόσθεσε ότι η Ελλάδα πρέπει να είναι «σταθερά προσηλωμένη στην Ευρωπαϊκή Ένωση» και να λαμβάνει «θέση υπέρ του διεθνούς δικαίου», αξιοποιώντας τις ευρωπαϊκές συμμαχίες προς όφελος των εθνικών συμφερόντων.
Η Ελλάδα ως κόμβος και παίκτης στην παγκόσμια σκηνή
Η κ. Μπότσιου παραδέχθηκε ότι η Ελλάδα «είναι κόμβος», όμως για να γίνει πραγματικός «γεωπολιτικός παίκτης» πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλίες. Προειδοποίησε για τον κίνδυνο να «ξεπεραστούμε από τις εξελίξεις» και σημείωσε ότι, παρά τη σημερινή αβεβαιότητα, υπάρχει ελπίδα «να επανέλθει η φιλελεύθερη διεθνής τάξη».
Ο κ. Κούρκουλας τόνισε ότι η κατάρρευση του μεταπολεμικού συστήματος καθιστά τις προβλέψεις δύσκολες, επισημαίνοντας ότι «η ΕΕ αυξάνει σωστά τις αμυντικές της δαπάνες» για λόγους δικού της συμφέροντος και στρατηγικής αυτονομίας.
Τέλος, ο κ. Κλης εκτίμησε ότι η Ρωσία έχει αποτύχει να διασφαλίσει διεθνή επιρροή, ενώ η Τουρκία επιδιώκει ευρύτερο περιφερειακό ρόλο, παρά τις αδυναμίες της. Υπογράμμισε πως οι προκλήσεις που θέτει ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην ελληνική κυριαρχία αποτελούν «δύσκολο, αλλά διαχειρίσιμο πρόβλημα».