Θετική στάση στη δυνατότητα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι των Ελλήνων του εξωτερικού εξέφρασαν όλα τα κόμματα, με επιμέρους ενστάσεις από την Αντιπολίτευση, κατά τη συζήτηση επί της αρχής του σχεδίου νόμου «Ορισμός εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού - Διευκόλυνση άσκησης εκλογικού δικαιώματος εκλογέων εκτός επικράτειας μέσω επιστολικής ψήφου». Η συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε από κοινού στις Επιτροπές Δημόσιας Διοίκησης και Ελληνισμού της Διασποράς, με το ΚΚΕ και τη Νέα Αριστερά να δηλώνουν την πλήρη αντίθεσή τους.
Ο εισηγητής της ΝΔ, Σταύρος Κελέτσης, ζήτησε την υπερψήφιση του νομοσχεδίου, υπογραμμίζοντας ότι ρυθμίζονται ζητήματα εκπροσώπησης των Ελλήνων του εξωτερικού και του τρόπου άσκησης των εκλογικών δικαιωμάτων τους. Τόνισε πως η συμμετοχή των αποδήμων στις εκλογές αποτελεί «Συνταγματική και ηθική υποχρέωση της Ελληνικής Πολιτείας» και ότι «οι βουλευτές αντιπροσωπεύουν το Έθνος, άρα και τους Έλληνες εκτός συνόρων». Ο κ. Κελέτσης σημείωσε ότι η ΝΔ διαχρονικά στηρίζει τη διεύρυνση της συμμετοχής των αποδήμων και πρόσθεσε πως το σχέδιο νόμου προβλέπει τρεις εκπροσώπους σε ξεχωριστή εκλογική περιφέρεια Εξωτερικού και επιστολική ψήφο με διασφάλιση της μυστικότητας και της γνησιότητας.
Από την πλευρά του, ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, Παναγιώτης Δουδωνής, επανέλαβε τη σταθερή θέση του κόμματος υπέρ της επιστολικής ψήφου, αλλά εξέφρασε ενστάσεις για τη δημιουργία τριεδρικής περιφέρειας Αποδήμων. Επισήμανε ζητήματα αντιπροσωπευτικότητας και δυσκολίας επικοινωνίας των υποψηφίων με τους εκλογείς σε παγκόσμια περιφέρεια, ενώ επέκρινε την απουσία πρόβλεψης για ποσόστωση φύλου στους συνδυασμούς, κάτι που χαρακτήρισε αντισυνταγματικό.
Ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ, Θεόφιλος Ξανθόπουλος, δήλωσε «έντονες επιφυλάξεις» και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι «εργαλειοποιεί την ψήφο των εκτός επικρατείας Ελλήνων». Επισήμανε ότι δεν υπήρξε ουσιαστική διαβούλευση με τους απόδημους και ζήτησε επιπλέον εγγυήσεις για τη μυστικότητα της επιστολικής ψήφου, ενώ επέκρινε τη δημιουργία ενιαίας εκλογικής περιφέρειας που, όπως είπε, αφήνει μετέωρη την πραγματική αντιπροσώπευση.
Επιφυλάξεις και αντιρρήσεις από τα υπόλοιπα κόμματα
Ο ειδικός αγορητής του ΚΚΕ, Γιάννης Γκιόκας, χαρακτήρισε την επιστολική ψήφο «αντιδραστική και επικίνδυνη τομή», υποστηρίζοντας ότι υπονομεύει τη συμμετοχή του λαού στις πολιτικές διαδικασίες και θέτει σε κίνδυνο το αδιάβλητο των εκλογών. Ανέφερε πως η ψήφος από απόσταση είναι ευάλωτη σε νοθεία και παραβίαση της μυστικότητας.
Η ειδική αγορήτρια της Νέας Αριστεράς, Θεανώ Φωτίου, δήλωσε ότι το κόμμα της θα καταψηφίσει το νομοσχέδιο, επισημαίνοντας πως η επιστολική ψήφος «υπονομεύει τη δημοκρατία, την ισονομία και το Σύνταγμα». Εξέφρασε αντιρρήσεις για τη δημιουργία της ειδικής τριεδρικής περιφέρειας και την κατάργηση της ποσόστωσης φύλου, ενώ κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιδιώκει εκλογικά οφέλη.
Ο ειδικός αγορητής της Ελληνικής Λύσης, Παράσχος Παπαδάκης, έκανε λόγο για «προχειρότητα και fast track διαδικασίες», σημειώνοντας ότι το νομοσχέδιο εξυπηρετεί κομματικά συμφέροντα. Πρότεινε την καθιέρωση δέκα εδρών για τον απόδημο ελληνισμό, ώστε να υπάρχει αντιπροσωπευτικότητα ανά ήπειρο.
Ο ειδικός αγορητής της Νίκης, Τάσος Οικονομόπουλος, δήλωσε υπέρ της διευκόλυνσης της ψήφου των αποδήμων, αλλά αμφισβήτησε τη συνταγματικότητα της απόδοσης τριών εδρών στην περιφέρεια Αποδήμων, επισημαίνοντας ανισότητα στην αναλογία ψήφων μεταξύ ημεδαπών και αποδήμων.
Η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου, τόνισε ότι το εκλογικό δικαίωμα είναι «πολύτιμο δημοκρατικό δικαίωμα» και κατηγόρησε την κυβέρνηση για αντιφατική στάση. Επισήμανε ότι η αφαίρεση τριών εδρών από τους βουλευτές Επικρατείας και η δημιουργία νέας περιφέρειας αλλάζουν «τους κανόνες του παιχνιδιού». Παράλληλα, παρουσίασε πρόταση για νέο εκλογικό σύστημα με ενισχυμένες εγγυήσεις διαφάνειας και ακεραιότητας.
Επόμενα βήματα στη Βουλή
Η Επιτροπή αποφάσισε η ακρόαση φορέων να πραγματοποιηθεί την Τρίτη 24 του μήνα, με συμμετοχή εκπροσώπων της ομογένειας και θεσμικών φορέων. Η ψήφιση επί της αρχής του νομοσχεδίου και η συζήτηση επί των άρθρων προγραμματίστηκαν για την Πέμπτη 26 Φεβρουαρίου, ενώ η δεύτερη ανάγνωση στις Επιτροπές θα γίνει τη Δευτέρα 2 Μαρτίου.