Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο καθορισμού των αποδοχών φέρνει η εφαρμογή του νέου πλαισίου για τη μισθολογική διαφάνεια και την ίση αμοιβή μεταξύ ανδρών και γυναικών, η οποία τίθεται σε ισχύ από την Κυριακή 1η Νοεμβρίου 2026. Σύμφωνα με τον ν. 5316/2026, που ενσωματώνει την ευρωπαϊκή οδηγία 2023/970, οι εργοδότες του ιδιωτικού τομέα καλούνται να υιοθετήσουν νέες διαδικασίες διαφάνειας τόσο κατά την πρόσληψη όσο και κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης.
Κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης αποτελεί η αρχή ότι η αμοιβή κάθε εργαζομένου πρέπει να βασίζεται στην εργασία και την αξία του, χωρίς διακρίσεις λόγω φύλου. Ενισχύεται η ενημέρωση των υποψηφίων πριν από την πρόσληψη, ενώ παρέχονται επιπλέον δικαιώματα πληροφόρησης στους εργαζόμενους σχετικά με τις αποδοχές τους.
Θεσπίζονται έλεγχοι για την ανίχνευση αδικαιολόγητων μισθολογικών διαφορών και προβλέπεται υποχρέωση διορθωτικών ενεργειών από τις επιχειρήσεις σε περίπτωση διαπίστωσης ανισοτήτων. Παράλληλα, ενδυναμώνεται η προστασία των εργαζομένων και ενισχύονται τα δικαιώματά τους για διεκδίκηση ίσης μεταχείρισης και δίκαιης αμοιβής.
Όλοι οι εργοδότες, ανεξαρτήτως μεγέθους, οφείλουν να εφαρμόζουν μισθολογικές δομές που διασφαλίζουν ίση αμοιβή για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Οι δομές αυτές πρέπει να τεκμηριώνονται εγγράφως, να επιτρέπουν συγκριτική αξιολόγηση θέσεων, να προβλέπουν διαδικασία αναθεώρησης και να προσδιορίζουν τα επιμέρους στοιχεία της αμοιβής ανά κατηγορία εργαζομένων.
Η αξιολόγηση των θέσεων στηρίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια, χωρίς διακρίσεις φύλου, τα οποία διαμορφώνονται σε συνεργασία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων, όπου αυτοί υπάρχουν. Περιλαμβάνονται δεξιότητες, προσπάθεια, ευθύνη, συνθήκες εργασίας και παράγοντες όπως η αρχαιότητα και οι μη τεχνικές δεξιότητες.
Σε περιπτώσεις εφαρμογής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, οι εργοδότες μπορούν να χρησιμοποιούν τις προβλεπόμενες κατηγοριοποιήσεις και τα αντίστοιχα μισθολογικά κλιμάκια.
Επιπλέον, προβλέπεται εσωτερικός έλεγχος του μισθολογικού χάσματος, με υποχρέωση υποβολής στοιχείων για το μισθολογικό χάσμα μεταξύ γυναικών και ανδρών, το χάσμα στα bonus, το διάμεσο μισθολογικό χάσμα και το χάσμα ανά κατηγορία εργαζομένων.
Σε περίπτωση εντοπισμού αποκλίσεων που δεν αιτιολογούνται με αντικειμενικά και ουδέτερα κριτήρια ως προς το φύλο, η επιχείρηση υποχρεούται να προχωρά σε διορθωτικές ενέργειες βάσει των προβλεπόμενων διαδικασιών.
Διαφάνεια σε αγγελίες και προσλήψεις
Η διαφάνεια ξεκινά από το στάδιο της πρόσληψης. Οι αγγελίες και οι προκηρύξεις δεν επιτρέπεται να περιέχουν αναφορές στο φύλο ή στην οικογενειακή κατάσταση, ούτε να υιοθετούν διακριτικά κριτήρια.
Οι υποψήφιοι δικαιούνται να ενημερώνονται, πριν από την πρώτη συνέντευξη, για την αρχική αμοιβή ή το εύρος των αποδοχών που προβλέπονται για τη θέση, σύμφωνα με αντικειμενικά και ουδέτερα κριτήρια, συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας.
Επιπλέον, οι εργοδότες δεν επιτρέπεται να ζητούν πληροφορίες για τις προηγούμενες αποδοχές των υποψηφίων, ώστε να αποφεύγεται η αναπαραγωγή μισθολογικών ανισοτήτων και να διασφαλίζεται ότι η νέα αμοιβή βασίζεται στις ανάγκες της θέσης και τα αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης.
Μισθολογική διαφάνεια στην πράξη
Οι εργαζόμενοι έχουν τη δυνατότητα να ζητούν εγγράφως πληροφορίες για το ατομικό επίπεδο αμοιβής τους και για τα μέσα επίπεδα αμοιβής ανά φύλο στις κατηγορίες εργαζομένων που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Οι εργοδότες υποχρεούνται να παρέχουν αυτές τις πληροφορίες εντός δύο μηνών από το αίτημα και να ενημερώνουν ετησίως το προσωπικό για το σχετικό δικαίωμα και τη διαδικασία άσκησής του, με σεβασμό στην προστασία προσωπικών δεδομένων.
Έλεγχος μισθολογικών διαφορών και διορθωτικά μέτρα
Ο μηχανισμός κοινής αξιολόγησης των αμοιβών ενεργοποιείται όταν η μέση μισθολογική διαφορά μεταξύ γυναικών και ανδρών υπερβαίνει το 5% σε κάποια κατηγορία εργαζομένων, η διαφορά δεν δικαιολογείται με αντικειμενικά κριτήρια και δεν έχει διορθωθεί εντός έξι μηνών από την υποβολή των σχετικών στοιχείων.
Η διαδικασία περιλαμβάνει ανάλυση της αναλογίας γυναικών και ανδρών, του μέσου επιπέδου αμοιβής και των μεταβλητών αποδοχών, καθώς και διερεύνηση των αιτίων των διαφορών με αντικειμενικά και ουδέτερα κριτήρια, τα οποία ορίζονται από κοινού με τους εκπροσώπους των εργαζομένων.
Εξετάζεται επίσης πόσοι εργαζόμενοι επωφελήθηκαν από βελτίωση αμοιβής μετά από άδεια μητρότητας, πατρότητας ή γονική άδεια, εφόσον η βελτίωση σημειώθηκε στην αντίστοιχη κατηγορία κατά την περίοδο λήψης της άδειας.
Σε περιπτώσεις μη δικαιολογημένων διαφορών, καθορίζονται τα απαραίτητα διορθωτικά μέτρα και αξιολογείται η αποτελεσματικότητά τους με βάση τα αποτελέσματα προηγούμενων αξιολογήσεων.
Οι εργαζόμενοι έχουν το δικαίωμα να διεκδικούν αποκατάσταση μισθολογικών ανισοτήτων προσφεύγοντας στην Επιθεώρηση Εργασίας και στη δικαιοσύνη, ενώ μπορούν να λαμβάνουν υποστήριξη από τον Συνήγορο του Πολίτη και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, εντός των αρμοδιοτήτων τους.
Η μισθολογική διαφάνεια συνδέεται πλέον άμεσα με τη δυνατότητα εντοπισμού, τεκμηρίωσης και αποκατάστασης αδικαιολόγητων μισθολογικών διαφορών. Όπως επισημαίνει το υπουργείο Εργασίας, στόχος είναι η ίση αμοιβή για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας να εφαρμόζεται στην πράξη, μέσα από διαφανείς διαδικασίες και αντικειμενικά κριτήρια, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην εξάλειψη των μισθολογικών ανισοτήτων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
