Το φορολογικό χάος και οι αντιφάσεις της ΑΑΔΕ με τα κρυπτονομίσματα

Η απουσία νομοθετικού πλαισίου της φορολογικής αντιμετώπισης των κρυπτονομισμάτων οδηγεί σε αντιφατικές αποφάσεις αντιμετώπισης των περιπτώσεων φορολογουμένων, που δηλώνουν ή βρίσκει η εφορία στους λογαριασμούς τους, εισοδήματα από κέρδη ή από ρευστοποίηση κρυπτονομισμάτων.

Οι κρίσεις της ΑΑΔΕ ξεκινούν από την πλήρη αγνόηση των ποσών που προέρχονται από κρυπτονομίσματα, και δεν τα φορολογεί και δεν τα αποδέχεται για την κάλυψη τεκμηρίων, μέχρι την χαρακτηρισμό τους ως «προσαύξηση περιουσίας από άγνωστη πηγή» και τη φορολόγησή τους με τους επαχθείς όρους (με πάνω από 50%), ενώ έχει επιβάλλει και ΦΠΑ στα ανταλλακτήρια.

Μόνο το πόθεν έσχες νομοθετήθηκε

Οι νομοθετικές παρεμβάσεις που έχουν γίνει έως τώρα, αφορούν στην ανταλλαγή με άλλες χώρες, των στοιχείων των προσώπων που επενδύουν σε crypto, κίνηση που αφορά στο «πόθεν έσχες» και όχι στον τρόπο φορολόγησής τους.  Ειδικότερα:

1. Με τον ν.5273/2026 κυρώθηκε η Πολυμερής Συμφωνία Αρμόδιων Αρχών (ΠΣΑΑ) για την Αυτόματη Ανταλλαγή Πληροφοριών, σύμφωνα με το Πλαίσιο Αναφοράς Κρυπτοστοιχείων του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (Ο.Ο.Σ.Α.). Μέσω αυτής της διαδικασίας ανταλλάσσονται στοιχεία από 67 χώρες, ώστε οι φορολογικές Αρχές κάθε χώρας να γνωρίζουν ποιοι πολίτες τους και τι ποσά επενδύουν σε crypto, κατά ημερομηνία.
2. Με τον ν. 5301/2026, ενσωματώθηκαν στην ελληνική νομοθεσία οι οδηγίες της ΕΕ 2023/2226 (DAC8) και 2025/872 (DAC9) που υποχρεώνουν τις τράπεζες να κοινοποιούν τα δεδομένα, για τις επενδύσεις σε κρυπτοστοιχεία των φορολογικών κατοίκων, μέσω της αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών.

Και οι δύο παρεμβάσεις ισχύουν για τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται από την 1η/1/2026 και η πρώτη ανταλλαγή στοιχείων θα γίνει το 2027.

Ωστόσο, η ανταλλαγή των στοιχείων αποσκοπεί μόνο στο «πόθεν έσχες» των χρημάτων που επενδύονται σε crypto και αν αυτά προέρχονται από δηλωμένα εισοδήματα. Δεν επιλύεται το ζήτημα της φορολόγησής τους, το οποίο εκκρεμεί επί σειρά ετών.

Αργεί η φορολόγηση με 15% 

Την τελευταία τριετία το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχει συστήσει δύο επιτροπές με τη συμμετοχής στελεχών της ΑΑΔΕ, της Τράπεζας της Ελλάδος, της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς κ.λπ. για να προτείνουν τρόπους φορολόγησης των κρυπτονομισμάτων, αλλά μέχρι τώρα διαπιστώνεται δυστοκία και καθυστερούν οι αποφάσεις.

Σύμφωνα με το επικρατέστερο σενάριο που εξετάζει το ΥΠΕΘΟ, θα φορολογηθεί με 15% η υπεραξία των crypto (διαφορά πώλησης από την τιμή κτήσης), αλλά είναι άγνωστο πότε και πώς θα εφαρμοστεί, καθώς και πώς θα εντοπίζεται το σύνολο των επενδύσεων σε crypto από τους φορολογικούς κατοίκους της Ελλάδας, εάν ορισμένοι επενδύουν σε μη συνεργάσιμες χώρες. 

Το νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει την ανταλλαγή των πληροφοριών, μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ, οι οποίες (χώρες) αυξάνονται σε 67, στο πλαίσιο της Πολυμερούς Συμφωνίας Αρμόδιων Αρχών για την ανταλλαγή πληροφοριών στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του ΟΟΣΑ.

Έτσι, όμως, μένουν εκτός ελέγχου όσοι επενδύουν σε κρυπτονομίσματα, και επιλέγουν εταιρείες, που έχουν έδρα σε άλλες χώρες, εκτός των δύο καταλόγων.

Οι αντιφατικές αποφάσεις

Το νομοθετικό κενό που υφίσταται σήμερα, φέρνει σε δύσκολη θέση τις ελεγκτικές υπηρεσίες της ΑΑΔΕ, και πολύ περισσότερο τους επενδυτές σε κρυπτονομίσματα.

Από τις υποθέσεις που έχουν εκδικαστεί από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) προκύπτει σαφώς πως δεν υπάρχει ενιαία «γραμμή» αντιμετώπισή τους. Ενδεικτικές είναι οι ακόλουθες περιπτώσεις:

1. Στους τραπεζικούς λογαριασμούς καταθέσεων φορολογούμενου, ο έλεγχος εντόπισε ποσά προερχόμενα από ρευστοποιήσεις κρυπτονομισμάτων ύψους 471.417,38 ευρώ, για τα έτη 2020 και 2021 αλλά η εφορία θεώρησε ότι προέρχονται από παράνομη ή αδικαιολόγητη ή άγνωστη πηγή ή αιτία και τα φορολόγησε ως κέρδος από επιχειρηματική δραστηριότητα (33% +50% επί του φόρου + εισφορά αλληλεγγύης) και άθροισμα φόρων και προστίμων έφτασε σε 223.545,96 ευρώ. Η ΔΕΔ με την υπ. αρ. 1079/2026 απόφασή της, απέρριψε την προσφυγή του.
2. Φορολογούμενος δήλωσε το 2025 ότι το φορολογικό έτος 2024 απέκτησε από μεταβίβαση κρυπτονομισμάτων (Bitcoin) ποσό ύψους των 620.323,34 ευρώ, το οποίο πιστώθηκε στον λογαριασμό του με δύο εμβάσματα ποσού 357,643,64 ευρώ και 262.679,70 ευρώ. Το σύνολο των ποσών τα ανέγραψε στον κωδικό 659 του Ε1 «Εισοδήματα που απαλλάσσονται από το φόρο ή φορολογούνται με ειδικό τρόπο χωρίς ηλεκτρονική Πληροφόρηση». Όμως η ΑΑΔΕ, τα διέγραψε και εκκαθάρισε τη δήλωση χωρίς το ποσό που προερχόταν από κρυπτονομίσματα, παρότι ο φορολογούμενος προσκόμισε και τα σχετικά ειδοποιητήρια εισερχόμενων εμβασμάτων και βεβαίωση της εταιρείας.
3. Σε ανταλλακτήριο συναλλάγματος επιβλήθηκε ΦΠΑ 24%, επί των συναλλαγών πελατών του σε κρυπτονομίσματα. Ο φορολογικός έλεγχος καταλόγισε στην εν λόγω εταιρεία ΦΠΑ 24% σε προμήθειες από συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα ύψους 52.728,56 ευρώ ήτοι ποσό ύψους 12.654,88 ευρώ. Η ΔΕΔ με την υπ. 1699/2023 απόφασή της, οριστικοποίησε την πράξη αναφέροντας στο σκεπτικό πως:  «…το bitcoin θεωρείται ψηφιακή μονάδα αξίας, η οποία μπορεί να ανταλλάσσεται ηλεκτρονικά και όχι νόμισμα, δηλαδή δεν είναι αποδεκτό μέσο συναλλαγής και άρα δεν είναι συνάλλαγμα. Συνεπώς, οι εν λόγω συναλλαγές δεν εμπίπτουν στο απαλλακτικό καθεστώς συναλλαγών του άρθρου 22 του Ν.2859/2000 (Κώδικας Φ.Π.Α.).
4. Ένα ζευγάρι απέκτησε ακίνητο το 2021, αξίας 183.273,56 ευρώ δηλώνοντας δαπάνη ύψους 91.636,78 έκαστος. Για να δικαιολογήσουν τη δαπάνη αγοράς επικαλέστηκαν κέρδη από κρυπτονομίσματα ύψους 182.500.000 ευρώ. Όμως, η Εφορία απέρριψε το κέρδος από τα κρυπτονομίσματα καθώς «το εισόδημα από την μεταβίβαση κρυπτονομισμάτων στο εξωτερικό δεν εμπίπτει στις ως άνω διατάξεις των άρθρων 42 και 42Α ΚΦΕ, με τις οποίες προβλέπονται και απαριθμούνται περιοριστικά οι τίτλοι από την μεταβίβαση των οποίων προκύπτει υπεραξία που θεωρείται εισόδημα». Η σχετική απόφαση της ΔΕΔ είναι η 417.2023.
5. Φορολογούμενος για να καλύψει τεκμαρτές δαπάνες διαβίωσης, δήλωσε στα έντυπα Ε1 το 2023 ότι απέκτησε έσοδα από μεταβίβαση κρυπτονομισμάτων ύψους 3,14 εκατ. ευρώ (1,74 εκατ. ευρώ το 2017 και 1,4 εκατ. ευρώ το 2021. Η εφορία απέρριψε τα ποσά και δεν τα δέχτηκε για την κάλυψη του τεκμηρίου ούτε και τα φορολόγησε. Με την άποψη της εφορίας συμφώνησε και η ΔΕΔ, και με την υπ. αρ. 1609/2024 απέρριψε τη προσφυγή του φορολογούμενου.
6. Στους τραπεζικούς λογαριασμούς φορολογούμενης ο έλεγχος εντόπισε μεταξύ άλλων και ένα ποσό 12.000 ευρώ το οποίο ποσό, δεν προέκυπτε από τα δηλωθέντα εισοδήματά της. Οι ελεγκτές ζήτησαν εξηγήσεις και η φορολογούμενη απέδειξε ότι το ποσό που πιστώθηκε στον λογαριασμό της προέρχεται από τη ρευστοποίηση κρυπτονομισμάτων και προσκόμισε τα έγγραφα που το αποδείκνυαν. Κατόπιν αυτού, η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών ακύρωσε τον φόρο και το πρόστιμο και αγνόησε το ποσό που βρέθηκε στον τραπεζικό της λογαριασμό, παρλότι δεν δικαιολογείτο από άλλα εισοδήματά της.
7. Για την κάλυψη τεκμηρίων δαπανών διαβίωσης ή απόκτησης περιουσιακών στοιχείων, οι φορολογούμενοι μπορούν να επικαλεστούν ξεχασμένα εισοδήματα των παρελθόντων ετών, τα οποία για οποιοδήποτε λόγο δεν τα δήλωσαν στο Ε1 της φορολογικής δήλωσης. Πρόκειται για έσοδα από κέρδη από τυχερά παίγνια, ρευστοποιήσεις μετοχών, μεριδίων αμοιβαίων κεφαλαίων, μερίσματα, τόκοι καταθέσεων, ομολόγων κ.λπ., αλλά σε αυτά δεν συμπεριλαμβάνονται τα έσοδα από κρυπτονομίσματα.
8. Με άλλη απόφαση της ΔΕΔ (1170/2026), απορρίφθηκε επίσης προσφυγή  φορολογούμενου επειδή δεν αναγνωρίστηκαν από την ΑΑΔΕ τα ποσά από τη ρευστοποίηση κρυπτονομισμάτων και μάλιστα φορολογήθηκαν με 33% + πρόστιμο 50% επί του φόρου + εισφορά αλληλεγγύης. Το ενδιαφέρον της υπόθεσης είναι το σκεπτικό της απόφασης της ΔΕΔ σύμφωνα με το οποίο: «Κατόπιν τούτου, οι εν λόγω ισχυρισμοί δεν τεκμηριώνονται επαρκώς και δε δύνανται να κλονίσουν τα πορίσματα του διενεργηθέντος ελέγχου, ο οποίος νομίμως έκρινε ότι η πίστωση προερχόμενη από ρευστοποίηση κρυπτονομισμάτων συνιστά προσαύξηση περιουσίας, φορολογητέα σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις. Συνεπώς, ο σχετικός λόγος της ενδικοφανούς προσφυγής απορρίπτεται ως αβάσιμος».