Οι 4 προϋποθέσεις για τη μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος από το 2027

Χιλιάδες αυτοαπασχολούμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες κινδυνεύουν να χάσουν το ευεργέτημα της σημαντικής μείωσης του τεκμαρτού εισοδήματος και φυσικά του φόρου εισοδήματος, λόγω των τεσσάρων προϋποθέσεων που ορίζει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, για τη χορήγησή του.

Σε εφαρμογή των εξαγγελιών του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη από τη ΔΕΘ, το νομοσχέδιο του ΥΠΕΘΟΟ προβλέπει, πως ο υπολογισμός του τεκμαρτού φορολογητέου εισοδήματος των αυτοαπασχολούμενων και των ελεύθερων επαγγελματιών θα γίνει με δύο εκπτώσεις:

• Δεν θα συνυπολογιστεί η προσαύξηση κατά 10% του ετήσιου κόστους που καταβάλλει ο υπόχρεος για τη μισθοδοσία του προσωπικού που απασχολεί.
• Δεν θα συνυπολογιστεί η προσαύξηση κατά 5% επί του ποσού, κατά το οποίο ο κύκλος εργασιών του υπόχρεου υπερβαίνει τον μέσο όρο του ετήσιου κύκλου εργασιών που αντιστοιχεί στον Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας (Κ.Α.Δ.) της επιχείρησής του.

Οι εν λόγω παρεμβάσεις αφορούν περίπου 156.000 φορολογούμενους, οι οποίοι εμπίπτουν στον τεκμαρτό τρόπο φορολόγησης, με το δημοσιονομικό κόστος και συνάμα, το όφελος για τους επαγγελματίες, να εκτιμάται σε 170 εκατ. ευρώ και επηρεάζουν ατομικές επιχειρήσεις που απασχολούν εργαζομένους, όπως το λιανεμπόριο και η εστίαση.

Με το υφιστάμενο καθεστώς, οι προσαυξήσεις λόγω κύκλου εργασιών ή μισθοδοσίας εργαζομένων, αυξάνουν σημαντικά τον υπολογιζόμενο φόρο ακόμη και περισσότερο από 10.000 ευρώ.

Πλέον, με τη ρύθμιση που θα ισχύσει για τα εισοδήματα του 2026 τα οποία θα φορολογηθούν το 2027, για την πλειοψηφία των επιχειρήσεων καταργείται η προσαύξηση του τεκμαρτού φορολογητέου εισοδήματος λόγω των αμοιβών του απασχολούμενου προσωπικού και ο φόρος εισοδήματος θα υπολογίζεται με βάση τον κατώτατο μισθό, προσαυξανόμενο με τις τριετίες.

Παραδείγματα

Για το φορολογικό έτος 2026 το τεκμαρτό εισόδημα των αυτοαπασχολούμενων ανέρχεται σε 12.880 ευρώ (920 Χ 14), ποσό που αυξομειώνεται με βάση τα έτη άσκησης δραστηριότητας το μισθολογικό κόστος κ.λπ. Το όφελος από τις αλλαγές που επιφέρει το νομοσχέδιο αποτυπώνεται στα ακόλουθα ενδεικτικά παραδείγματα:

1. Ατομική επιχείρηση εστίασης (καφέ) που λειτουργεί 15 έτη, με 5 εργαζομένους και ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 105.000 ευρώ. Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε 16.744 ευρώ (κατώτατος συν τριετίες) πλέον 10.500 ευρώ (10% της μισθοδοσίας του προσωπικού), σύνολο 27.244 ευρώ. Ο αναλογούν φόρος ανέρχεται σε 4.783 ευρώ. Ωστόσο, με τη διάταξη του νομοσχεδίου, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα περιορίζεται σε 16.744, όπως δηλαδή προκύπτει από τον κατώτατο μισθό συν τις τριετίες και χωρίς προσαύξηση λόγω μισθοδοσίας. Ο φόρος εισοδήματος που αναλογεί ανέρχεται σε 2.249 ευρώ, μειωμένος δηλαδή κατά 2.534 ευρώ.
2. Ατομική επιχείρηση που δραστηριοποιείται στο λιανικό εμπόριο, λειτουργεί 4 έτη και απασχολεί 2 εργαζόμενους. Το ετήσιο κόστος μισθοδοσίας είναι 21.000 ευρώ και έχει ετήσιο κύκλο εργασιών 120.000 ευρώ, ενώ ο μέσος όρος ΚΑΔ είναι 48.564 ευρώ. Με το ισχύον καθεστώς, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα προσδιοριστεί για το 2026, σε 12.880 ευρώ, πλέον 2.100 (10% της μισθοδοσίας του προσωπικού), πλέον 3.572 ευρώ (το 5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών με τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ) και το σύνολο του τεκμαρτού εισοδήματος θα είναι 18.552 ευρώ. Με τη ρύθμιση, που περιέχει το νομοσχέδιο, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα περιοριστεί σε 12.880 ευρώ. Έτσι, ο φόρος εισοδήματος, ενώ με το υφιστάμενο σύστημα ανέρχεται στα 2.610 ευρώ, ενώ με τη ρύθμιση, που περιέχει το νομοσχέδιο, μειώνεται στα 1.476 ευρώ, κατά 1.134 ευρώ λιγότερος.

Οι «κόφτες» των ελαφρύνσεων

Για να τύχουν οι αυτοαπασχολούμενοι των ανωτέρω ευεργετημάτων, απαιτείται να έχουν «λευκό φορολογικό μητρώο» κατά την τελευταία πενταετία, που σημαίνει να μην έχουν υποπέσει σε φορολογικές παραβάσεις και συγχρόνως, να είναι τυπικοί στις συναλλαγές με την ΑΑΔΕ, υποβάλλοντας τις φορολογικές δηλώσεις που υποχρεούνται (εισοδήματος, ΦΠΑ κ.λπ.). συγκεκριμένα, οι όροι που πρέπει να πληρούν οι επαγγελματίες, ώστε να αποφύγουν τις προσαυξήσεις του τεκμαρτού εισοδήματος και του φόρου είναι:

1. Να έχουν διαβιβάσει όλα τα απαραίτητα στοιχεία στο myDATA για το εκάστοτε φορολογικό έτος, στην προκειμένη περίπτωση του έτους 2026.
2. Αν έχουν την υποχρέωση διασύνδεσης ταμειακών μηχανών και POS, να έχουν ολοκληρώσει τη διασύνδεσή τους και να παραμένουν συνδεδεμένοι ολόκληρο το εκάστοτε φορολογικό έτος.
3. Να έχουν υποβάλει το σύνολο των δηλώσεων ΦΠΑ και εισοδήματος που αφορούν τα τελευταία 5 φορολογικά έτη έως 31/12 του τελευταίου φορολογικού έτους, εφόσον είχαν κατά νόμο υποχρέωση να τις υποβάλουν. Εν προκειμένου για να εξασφαλίσουν την ελάφρυνση για τα εισοδήματα του 2026, θα πρέπει, μέχρι και την 31η Δεκεμβρίου 2026, να έχουν υποβάλει (εμπρόθεσμα ή εκπρόθεσμα) όλες τις δηλώσεις για τα φορολογικά έτη 2021 έως και 2025.
4. Να μην έχουν υποπέσει σε φορολογικές ή εργασιακές παραβάσεις και να μην τους έχει επιβληθεί πρόστιμο από την ΑΑΔΕ ή την Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας κατά τα τελευταία πέντε φορολογικά έτη, δηλαδή από το 2021 και εφεξής.

Οι φορολογικές παραβάσεις

Το τέταρτο κριτήριο είναι το πιο δύσκολο, καθώς δεν μπορεί να διορθωθεί και εκτιμάται ότι δεν θα επιτρέψει σε πολλές επιχειρήσεις να επωφεληθούν από τη μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος.

Η εκτίμηση αυτή στηρίζεται στα αποτελέσματα των επιτόπιων και προληπτικών φορολογικών ελέγχων από τους οποίους εντοπίζονται κάθε έτος δεκάδες χιλιάδες παραβάτες, στους οποίους επιβάλλονται πρόστιμα, με την παραβατικότητα να κινείται πέριξ του 30%.

Απομένει όμως να αποσαφηνιστεί είτε στο τελικό κείμενο που θα κατατεθεί στη Βουλή είτε με απόφαση ή εγκύκλιο του διοικητή  της ΑΑΔΕ η βαρύτητα των φορολογικών παραβάσεων. 

Αν αρκεί ένα πρόστιμο για μη έκδοση μιας απόδειξης, αρκετοί είναι οι φορολογούμενοι που θα χάσουν τη μείωση του την ελάφρυνση του τεκμαρτού εισοδήματος.