Μεταξύ των ακριβότερων της Ευρώπης και σημαντικά υψηλότερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο βρίσκεται η τιμή της βενζίνης στην Ελλάδα, κατατάσσοντας τη χώρα μας μεταξύ εκείνων όπου η μετακίνηση με αυτοκίνητο επιβαρύνει σημαντικά το κόστος των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.
Την ίδια στιγμή, βρισκόμαστε στην 30ή θέση μεταξύ 43 ευρωπαϊκών χωρών σε σχέση με την τιμή του πετρελαίου κίνησης.
Ο βασικός λόγος που οι τιμές στην ελληνική αντλία είναι σε αυτά τα επίπεδα, πέρα από την κρίση που έχει φέρει η Μέση Ανατολή, αδιαμφισβήτητα είναι η υψηλή φορολόγηση, την οποία, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, η ελληνική κυβέρνηση δεν αναμένεται να μειώσει, διότι ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης, όπως αναφέρει συχνά το υπουργείο Οικονομικών, φέρνει στα κρατικά ταμεία περί τα 4 δισ. ευρώ.
Την ίδια στιγμή, όμως, πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν λάβει ήδη μέτρα για την ανάσχεση της κρίσης κυρίως μέσω μειώσεων έμμεσων φόρων, με χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Γερμανίας, η οποία αποφάσισε μείωση της φορολογίας στη βενζίνη και στο ντίζελ κατά 17 λεπτά το λίτρο συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, από την 1η Οκτωβρίου.
Στη δική μας περίπτωση τα μέτρα της κυβέρνησης για τη στήριξη στα καύσιμα και τη θέρμανση όχι μόνο θα ανακοινωθούν με καθυστέρηση αρκετών ημερών, αλλά και σε δύο δόσεις, ενώ παραμένει άγνωστο αν σε αυτή τη φάση θα προβλεφθεί στήριξη και για τη βενζίνη πέρα από το πετρέλαιο κίνησης.
Η Ελλάδα στην κορυφή της ευρωπαϊκής ακρίβειας
Σύμφωνα με τα στοιχεία της πλατφόρμας Global Petrol Prices έως και τις 21 Σεπτεμβρίου, με τιμή 2,20 ευρώ το λίτρο βενζίνης, η Ελλάδα βρίσκεται στην 7η υψηλότερη θέση μεταξύ των 43 χωρών που περιλαμβάνει η ευρωπαϊκή κατάταξη.
Πάνω από την Ελλάδα βρίσκονται μόνο η Ελβετία, η Γερμανία, η Φινλανδία, η Ολλανδία, η Δανία και η Νορβηγία, ενώ η ελληνική τιμή είναι υψηλότερη από εκείνη χωρών όπως η Ιταλία, η Γαλλία και η Ισπανία.
Σε σχέση με έναν μήνα πριν, η ελληνική βενζίνη έχει αυξηθεί κατά 8,4%, από 2,03 σε 2,20 ευρώ το λίτρο, ενώ σε σχέση με τρεις μήνες πριν η αύξηση φτάνει το 14,6%, και σε ετήσια βάση ανέρχεται στο 25%.
Υψηλή η τιμή και στο ντίζελ σε χαμηλότερη όμως θέση στην Ευρώπη
Στο ντίζελ η Ελλάδα καταγράφει 2,22 ευρώ το λίτρο, τιμή που την τοποθετεί στην 30ή θέση μεταξύ 43 ευρωπαϊκών χωρών έως τις 21 Σεπτεμβρίου.
Στην Ευρώπη, υψηλότερες τιμές από την Ελλάδα καταγράφονται, μεταξύ άλλων, στη Γαλλία, την Ιταλία, το Βέλγιο, τη Γερμανία, τη Φινλανδία, την Ολλανδία και τη Δανία.
Αντίθετα, αρκετές χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης εμφανίζουν αισθητά χαμηλότερες τιμές ντίζελ.
Πριν από έναν χρόνο, η μέση τιμή του ντίζελ στην Ελλάδα βρισκόταν στα 1,55 ευρώ το λίτρο, έχει αυξηθεί δηλαδή κατά 43,2% μέσα σε ένα έτος.
Σε σχέση με τρεις μήνες πριν, όταν η τιμή βρισκόταν στα 1,61 ευρώ, η αύξηση φτάνει το 37,9%, ενώ μέσα σε μόλις έναν μήνα η μέση τιμή αυξήθηκε κατά 8,8%.
Μάλιστα, η τιμή των 2,22 ευρώ στις 21 Σεπτεμβρίου αποτελεί το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί για το ντίζελ στην Ελλάδα από το 2016.
Σε σχέση τώρα με τον παγκόσμιο μέσο όρο, η ελληνική τιμή είναι περίπου 44% υψηλότερη στη βενζίνη και περίπου 55% υψηλότερη στο ντίζελ.
Όπως επισημαίνει το ίδιο το Global Petrol Prices, σημαντικό ρόλο παίζουν οι φόροι, οι επιδοτήσεις και γενικότερα η φορολογική και ρυθμιστική πολιτική κάθε χώρας.
Έτσι, χώρες που αγοράζουν πετρέλαιο από τις ίδιες διεθνείς αγορές μπορούν να εμφανίζουν πολύ διαφορετικές τελικές τιμές στην αντλία.
Η ακριβή βενζίνη σε σχέση με τα εισοδήματα
Οι χώρες που βρίσκονται πάνω από την Ελλάδα στην τιμή της βενζίνης, δηλαδή Ελβετία, Γερμανία, Φινλανδία, Ολλανδία, Δανία και Νορβηγία, είναι χώρες με αισθητά υψηλότερα εισοδήματα.
Στην Ελλάδα το μέσο ετήσιο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα διαμορφώθηκε το 2025 στις 13.612 Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης (PPS) ανά κάτοικο, δηλαδή 11,791 ευρώ, κατατάσσοντας τη χώρα μεταξύ των χαμηλότερων θέσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωζώνη.
Μάλιστα, με βάση τα τελευταία διαθέσιμα για όλα τα κράτη στοιχεία (του 2024), το μέσο διαθέσιμο εισόδημα στην Ευρωζώνη είναι 27.065 ευρώ, στο Λουξεμβούργο 58.403 ευρώ αλλά και στην «φτωχή» Πορτογαλία 14.951 ευρώ.
Αυτό σημαίνει πως μπορεί ο Έλληνας οδηγός να πληρώνει λιγότερο από έναν Ολλανδό ή έναν Δανό για ένα λίτρο βενζίνης, αλλά το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε πολύ μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματός του.
Γιατί παραμένουν ακριβά τα καύσιμα, ο παράγοντας της φορολογίας
Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι πως στη χώρα μας πάνω από το 45% έως 60% της τελικής λιανικής τιμής των καυσίμων αντιστοιχεί σε φόρους και τέλη με αποτέλεσμα τα μέτρα που έως τώρα έχουν εφαρμοστεί να μην έχουν δλωσει πραγματική ανάσα στους οδηγούς.
Ενδεικτικά, αν πάρουμε ως βάση τη μέση τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων, που διαμορφώνεται στα 2,20 ευρώ ανά λίτρο, η τιμή του διυλιστηρίου αντιστοιχεί περίπου σε 0,854 ευρώ/λίτρο, δηλαδή στο 38,8% της τελικής τιμής.
Οι φόροι, τα τέλη και οι λοιπές επιβαρύνσεις ανέρχονται σε περίπου 1,179 ευρώ/λίτρο, δηλαδή στο 53,6% της λιανικής τιμής.
Το εκτιμώμενο περιθώριο εμπορίας και πρατηριούχων διαμορφώνεται στα περίπου 0,167 ευρώ/λίτρο, ή περίπου 7,6%.
Με άλλα λόγια, περισσότερο από το μισό ποσό που πληρώνει ο καταναλωτής στην αντλία δεν αφορά το ίδιο το προϊόν, αλλά φορολογικές και λοιπές επιβαρύνσεις.
Παρόμοια είναι η εικόνα και στο πετρέλαιο κίνησης, όπου η μέση τιμή φθάνει τα 2,22 ευρώ ανά λίτρο. Με βάση τις ίδιες αναλογίες, η τιμή του διυλιστηρίου αντιστοιχεί περίπου σε 0,964 ευρώ/λίτρο (43,4%), οι φόροι και οι λοιπές επιβαρύνσεις σε περίπου 1,001 ευρώ/λίτρο (45,1%), ενώ τα περιθώρια εμπορίας και πρατηριούχων διαμορφώνονται περίπου στα 0,257 ευρώ/λίτρο (11,6%).
Παρότι ο πρωθυπουργός άνοιξε πρόσφατα τη συζήτηση για τη μείωση του ΕΦΚ, υπό την προϋπόθεση να το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά μας, ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, φαίνεται να το αποκλείει, επισημαίνοντας σε κάθε σχετική τοποθέτηση ότι τα έσοδα για τα κρατικά ταμεία είναι περί τα 4 δισ. ευρώ και αν μειωθεί ο ΕΦΚ θα δημιουργηθεί «τρύπα» 2 δισ. στον κρατικό κουμπαρά.
Μέτρα σε δόσεις
Παρότι αγορά και καταναλωτές ανέμεναν ανακοινώσεις των μέτρων της κυβέρνησης για τις τιμές των καυσίμων και το κόστος της θέρμανσης ήδη από την περασμένη εβδομάδα, η σχετική ανακοίνωση μεταφέρεται για τις επόμενες ημέρες και μάλιστα σε δύο δόσεις.
Σε πρώτη φάση, στις 30 Σεπτεμβρίου, θα ανακοινωθούν τα μέτρα για τα καύσιμα κίνησης, τα οποία αυτή τη φορά θα έχουν ορίζοντα μόλις 15 ημερών, που σύμφωνα μέχρι τις έως τώρα πληροφορίες, πιθανότατα θα περιοριστούν στην παράταση του επιδόματος στο πετρέλαιο κίνησης, με το ενδεχόμενο στήριξης και στην αμόλυβδη να βρίσκεται έως και την τελευταία στιγμή στον αέρα.
Εν συνεχεία στις 14 Οκτωβρίου θα ακολουθήσει δεύτερος γύρος ανακοινώσεων, που θα περιλαμβάνει και το πετρέλαιο θέρμανσης, μία ημέρα πριν αρχίσει η διάθεσή του στην αγορά.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
