Μέσα σε λιγότερο από 20 μήνες, πάνω από 14.000 ελληνικά νοικοκυριά απέκτησαν την πρώτη τους κατοικία μέσω του επιδοτούμενου προγράμματος «Σπίτι μου 2», αναζωπυρώνοντας τη στεγαστική πίστη και δημιουργώντας τα θεμέλια για τη συνέχιση του προγράμματος.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, στο πλαίσιο του «Σπίτι μου 2» εγκρίθηκαν 15.097 δάνεια, συνολικής αξίας 1,82 δισ. ευρώ, απορροφώντας το 94,5% του συνολικού προϋπολογισμού του προγράμματος. Από τις εγκρίσεις, το 93,5% μετατράπηκε σε σύμβαση και συνολικά υπογράφηκαν 14.114 δανειακές συμβάσεις, ύψους 1,54 δισ. ευρώ.
Μέσα από το «Σπίτι μου 2» κινητοποιήθηκαν αγορές ακινήτων συνολικής αξίας άνω των 2,15 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 1,54 δισ. προήλθαν από τους δανειολήπτες και τα 943,2 εκατ. ευρώ από τη δημόσια στήριξη, από τα οποία τα 909,2 εκατ. ευρώ αφορούν τη συμμετοχή στα δάνεια και τα 34,1 εκατ. ευρώ στην επιδότηση επιτοκίου.
Το μέσο ύψος δανείου διαμορφώθηκε σε 120.400 ευρώ, ενώ η μέση εμπορική αξία των ακινήτων διαμορφώθηκε σε 152.100 ευρώ, με μέσο εμβαδόν σε 88,5 τ.μ.
Υπενθυμίζεται πως το πρόγραμμα, το οποίο διαχειρίζεται η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, παρείχε άτοκη δανειακή χρηματοδότηση κατά 50% από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, και κατά 50% από πόρους των συμμετεχόντων πιστωτικών ιδρυμάτων.
Ποιοι ωφελήθηκαν από το Σπίτι μου 2
Πρωταρχικός στόχος του προγράμματος «Σπίτι μου 2» ήταν να ανοίξει τον δρόμο σε νοικοκυριά, που είχαν περιορισμένη πρόσβαση στην τραπεζική στεγαστική πίστη, ώστε να αποκτήσουν την πρώτη τους κατοικία με προσιτούς όρους.
Πράγματι, πάνω από 2 στους 3 ωφελούμενους (66,6%) έχουν ετήσιο εισόδημα έως 24.000 ευρώ, με το μέσο εισόδημα ωφελούμενου να ανέρχεται σε 21.130 ευρώ, ενώ μόλις το 0,58% έχουν εισόδημα πάνω από 44.000 ευρώ.
Επιπλέον, αρκετοί νέοι επωφελήθηκαν από το πρόγραμμα, καθώς το 41% των ωφελούμενων είναι ηλικίας έως 36 ετών, με τη μέση ηλικία να διαμορφώνεται στα 38 έτη.
Το πρόγραμμα στήριξε ενεργά τις ελληνικές οικογένειες: από το σύνολο, το 58,45% είναι έγγαμοι ή σε σύμφωνο συμβίωσης, ενώ σημαντικό είναι ότι περίπου 1.600 μονογονεϊκές οικογένειες κατάφεραν να αγοράσουν την πρώτη τους κατοικία. Επιπλέον, περισσότεροι από 1.660 ωφελούμενοι σχετίζονται με οικογένειες με τρία ή περισσότερα παιδιά, οι οποίοι επωφελήθηκαν από ακόμη μεγαλύτερη μείωση επιτοκίου. Τέλος, 108 ωφελούμενοι είναι ΑμεΑ.
Εξίσου σημαντική είναι και η περιφερειακή διάσταση του προγράμματος, καθώς μέσα από το «Σπίτι μου 2» πολλές οικογένειες κατάφεραν να αποκτήσουν τη δική τους κατοικία σε περιοχές εκτός της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης και να στηρίξουν την ελληνική επαρχία.
Συγκεκριμένα, 5.594 δάνεια αξίας 619,8 εκατ. ευρώ, δηλαδή το 37% των δανείων, κατευθύνθηκε εκτός Αττικής και Κεντρικής Μακεδονίας, με ισχυρή συμμετοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (1.075 δάνεια), της Θεσσαλίας (1.051) και της Δυτικής Ελλάδας (844).
Τέλος, αξίζει να αναφερθεί πως παρά την ξαφνική αλλαγή της προθεσμίας για τη συμβασιοποίηση των δανείων, εν τέλει κανένας εγκεκριμένος δικαιούχος δεν έμεινε εκτός προγράμματος για λόγους προθεσμιών.
Η επόμενη ημέρα για την αγορά προσιτής πρώτης κατοικίας
Στο πλαίσιο της νέας Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική, η οποία αναμένεται να ανακοινωθεί στη ΔΕΘ, προτείνεται μεταξύ άλλων η επέκταση του προγράμματος «Σπίτι μου» με στόχο τη διαμόρφωση ενός διαρκούς και βιώσιμου μηχανισμού πρόσβασης νέων και νοικοκυριών χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος στην απόκτηση πρώτης κατοικίας.
Το σχέδιο προτείνει τη δημιουργία ενός προγράμματος που θα παρέχει μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις στα τραπεζικά ιδρύματα της χώρας, όταν αυτά χορηγούν στεγαστικά δάνεια με μειωμένο επιτόκιο σε επιλέξιμους δικαιούχους.
Ως αποτέλεσμα, το επικείμενο «Σπίτι μου 3» δεν θα εξαρτάται από ευρωπαϊκούς πόρους και έκτακτες χρηματοδοτήσεις, ούτε θα έχει προσωρινό χαρακτήρα και προκαθορισμένο προϋπολογισμό. Αντιθέτως, οι φορολογικές πιστώσεις προς τις τράπεζες θα είναι μόνιμες και τα χαμηλότοκα δάνεια σε επιλέξιμους δικαιούχους θα είναι ενσωματωμένα στη συνήθη τραπεζική διαδικασία.
Η πρακτική αυτή βασίζεται σε παρόμοιες ευρωπαϊκές πρακτικές, με βασικό εμπνευστή το Prêt à Taux Zéro (PTZ) στη Γαλλία, που στηρίζει την απόκτηση πρώτης κατοικίας με άτοκη ή ευνοϊκή χρηματοδότηση για επιλέξιμα νοικοκυριά. Αντίστοιχο εργαλείο είναι το PSLA, που συνδυάζει μίσθωση και σταδιακή απόκτηση κατοικίας.