ΑΑΔΕ: Πρόστιμα έως 150.000 ευρώ για τα βιβλία παρά το myDATA

Σαρωτικούς ελέγχους σε επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες διεξάγουν τα Ελεγκτικά Κέντρα της ΑΑΔΕ, προκειμένου να διαπιστώσουν την ορθή τήρηση των βιβλίων και των στοιχείων, επιβάλλοντας τσουχτερά πρόστιμα έως 150.000 ευρώ ανά ελεγχόμενο έτος.

Παρά την υποχρεωτική τήρηση των ηλεκτρονικών βιβλίων στο myDATA της ΑΑΔΕ και την υποχρεωτική διαβίβαση όλων των εσόδων και των δαπανών στην εν λόγω εφαρμογή, τα Ελεγκτικά Κέντρα έχουν επιδοθεί σε μαζικούς ελέγχους για την τήρηση των βιβλίων και στην παραδοσιακή μορφή είτε έγχαρτα είτε σε πρόγραμμα ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Δεκάδες είναι οι προσφυγές ελεγχόμενων εταιρειών στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών της ΑΑΔΕ, με τις οποίες ζητείται η ακύρωση των προστίμων, επικαλούμενες μεταξύ των άλλων και το γεγονός πως όλη η δραστηριότητά τους που γράφεται στα «φυσικά» βιβλία τους έχει ήδη διαβιβαστεί στο myDATA και είναι άμεσα προσβάσιμη από τις ελεγκτικές υπηρεσίες.

Ωστόσο οι ελεγκτές της εφορίας δεν στέκονται στην ουσία της υπόθεσης, αλλά στην τυπική παράβαση που είναι η μη επίδειξη των βιβλίων κατά τον φορολογικό έλεγχο ή μη αναγραφή σε αυτά έστω και ενός τιμολογίου που έχει ήδη διαβιβαστεί στο myDATA.

Τα πρόστιμα είναι ιδιαίτερα βαριά για τις παραβάσεις μη τήρησης ή μη επίδειξης των βιβλίων εντός συγκεκριμένων προθεσμιών, γεγονός που προκαλεί τις αντιδράσεις των ελεγχόμενων.

Πώς υπολογίζονται τα πρόστιμα 

Παρά τα ηλεκτρονικά βιβλία στα myDATA οι προβλεπόμενες από τη νομοθεσία ποινές είναι ιδιαίτερα βαριές, όταν διαπιστωθεί πως η ελεγχόμενη εντότητα δεν τήρησε, δεν ενημέρωσε ή δεν διαφύλαξε τα λογιστικά της αρχεία (βιβλία), καθώς και τις φορολογικές μνήμες και τα αρχεία που δημιουργούν οι Φορολογικοί Ηλεκτρονικοί Μηχανισμοί (Φ.Η.Μ.). Συγκεκριμένα:

• Επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το δεκαπέντε τοις εκατό (15%) επί του μέσου όρου των εσόδων της από επιχειρηματική δραστηριότητα, για κάθε ελεγχόμενο έτος, για το οποίο διαπιστώνονται τα ανωτέρω, όπως αυτά προκύπτουν από τον μέσο όρο των δηλωθέντων εσόδων με τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος των τριών (3) τελευταίων φορολογικών ετών, μη συμπεριλαμβανομένου εκείνου για το οποίο δεν έχει παρέλθει η προθεσμία υποβολής της οικείας δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.
• Το πρόστιμο αυτό, εφόσον πρόκειται για υπόχρεο τήρησης απλογραφικού λογιστικού συστήματος, ανέρχεται σε ποσό από δέκα χιλιάδες (10.000) έως τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ, ανά ελεγχόμενο έτος, και, εφόσον πρόκειται για υπόχρεο τήρησης διπλογραφικού λογιστικού συστήματος, σε ποσό από τριάντα χιλιάδες (30.000) έως ενενήντα χιλιάδες (90.000) ευρώ, ανά ελεγχόμενο έτος.
• Σε περίπτωση μη υποβολής έστω και μιας από τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος των τριών (3) τελευταίων φορολογικών ετών παρά την ύπαρξη σχετικής υποχρέωσης, το πρόστιμο υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο των εσόδων των υποβληθεισών δηλώσεων και δεν μπορεί να είναι κατώτερο των τριάντα χιλιάδων (30.000) ευρώ ανά ελεγχόμενο έτος, εφόσον πρόκειται για υπόχρεο τήρησης απλογραφικού λογιστικού συστήματος και των πενήντα χιλιάδων (50.000) ευρώ ανά ελεγχόμενο έτος, εφόσον πρόκειται για υπόχρεο τήρησης διπλογραφικού λογιστικού συστήματος, ούτε μπορεί να είναι ανώτερο του τριπλάσιου του κατά περίπτωση κατώτερου προστίμου.
• Ως μη τήρηση των λογιστικών αρχείων (βιβλίων) λογίζεται και η μη ενημέρωση των λογιστικών αρχείων (βιβλίων) μετά από το πέρας του χρόνου κατάρτισης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τον ν. 4308/2014.
• Δεν επιβάλλεται πρόστιμο για την παράβαση της μη διαφύλαξης Φ.Η.Μ. και φορολογικών μνημών και αρχείων που δημιουργούν οι Φ.Η.Μ., εάν πριν από την έκδοση της σχετικής εντολής ελέγχου έχει δηλωθεί απώλεια των Φ.Η.Μ., καθώς και για τις λοιπές παραβάσεις, εάν αυτές δεν επηρεάζουν τη συμμόρφωση με τις φορολογικές υποχρεώσεις και την υποβολή φορολογικών δηλώσεων ή εφόσον με οποιοδήποτε πρόσφορο μέσο είναι δυνατός ο προσδιορισμός της φορολογητέας ύλης και των αντίστοιχων φορολογικών υποχρεώσεων.

Πώς γλίτωσαν τα πρόστιμα δύο εταιρείες

Ωστόσο σε δύο περιπτώσεις, οι ελεγχόμενοι γλίτωσαν τα πρόστιμα επειδή έγιναν από τους ελεγκτές τυπικά λάθη στα ποσά των προστίμων. Ειδικότερα:

1. Στην πρώτη περίπτωση, επιβλήθηκε πρόστιμο ύψους 429.215,64 ευρώ ή 143.071,88 ευρώ για κάθε ένα από τα ελεγχόμενα φορολογικά έτη 2022, 2023 και 2024. Ο λόγος ήταν η προσκόμιση βιβλίων κατά τον έλεγχο, αλλά στο σημείωμα του Προσωρινού Προσδιορισμού Προστίμου το αναγραφόμενο ποσό προστίμου ήταν 263.071,88 ευρώ. Η ΔΕΔ διέγραψε ολόκληρο το πρόστιμο «επειδή, εν προκειμένω, με την προσβαλλόμενη πράξη επιβάλλεται σε βάρος του υπόχρεου πρόστιμο ύψους 429.215,64 ευρώ, το οποίο διαφοροποιείται ουσιωδώς και υπερβαίνει το προσωρινώς προσδιορισθέν ποσό των 263.071,88 ευρώ. Η δε επίκληση στην έκθεση ελέγχου περί «εκ παραδρομής» αναγραφής δεν δύναται να θεραπεύσει την επελθούσα δικονομική βλάβη, καθόσον οι συνταγματικά κατοχυρωμένες εγγυήσεις του διοικουμένου δεν κάμπτονται ούτε περιορίζονται από λόγους που ανάγονται σε σφάλματα της Διοίκησης».
2. Στη δεύτερη περίπτωση, καταλογίστηκαν πρόστιμα ύψους 150.000 ευρώ, για κάθε ελεγχόμενο έτος (2022, 2023 και 2024) ήτοι συνολικά 450.000 ευρώ. Όμως, το εν λόγω ποσό διαφοροποιείται ουσιωδώς και υπερβαίνει το προσωρινώς προσδιορισθέν ποσό των 350.000,00 ευρώ. Η ΔΕΔ ακύρωσε το βαρύ πρόστιμο των 450.000 ευρώ, σημειώνοντας πως «η επίκληση στην έκθεση ελέγχου περί «εκ παραδρομής» αναγραφής δεν δύναται να θεραπεύσει την επελθούσα δικονομική βλάβη, καθόσον οι συνταγματικά κατοχυρωμένες εγγυήσεις του διοικουμένου δεν κάμπτονται ούτε περιορίζονται από λόγους που ανάγονται σε σφάλματα της Διοίκησης».

Ως εκ τούτου, η προσβαλλόμενη πράξη τυγχάνει ακυρωτέα στο σύνολό της λόγω τυπικής πλημμέλειας, συνισταμένης στην παραβίαση του δικαιώματος προηγούμενης ακρόασης και στην ανατροπή της προηγούμενης προπαρασκευαστικής διαδικασίας.

Πρόσφατες αποφάσεις της ΔΕΔ που εκδίκασαν προσφυγές ελεγχόμενων