Με το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) να ολοκληρώνεται στις 31 Αυγούστου, ανοίγει το ερώτημα του κατά πόσο η πιστωτική επέκταση των τελευταίων ετών θα μπορέσει να διατηρηθεί και στη μετά-RRF εποχή.
Είναι γεγονός πως η πιστωτική επέκταση του πρώτου εξαμήνου στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στις επιχειρήσεις, οι οποίες απορρόφησαν την πλειονότητα των νέων χορηγήσεων.
Τόσο οι μεγάλες όσο και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αύξησαν σημαντικά τα υπόλοιπα δανείων τους παρά τη γεωπολιτική αβεβαιότητα που επικρατεί, διαμορφώνοντας τα υπόλοιπα επιχειρηματικών δανείων σε πάνω από 130 δισ. ευρώ.
Μέρος αυτής της ώθησης στην επιχειρηματική πίστη δόθηκε από το ΤΑΑ, καθώς επέτρεψε σε μικρότερες επιχειρήσεις να έχουν πρόσβαση σε πιο φθηνό δανεισμό, ενώ χρηματοδότησε και μεγάλες επενδύσεις.
Συγκεκριμένα, οι συμβασιοποιημένες επενδύσεις είχαν φτάσει τον Μάιο του 2026 τα 27,5 δισ. ευρώ, μέσα από την ολοκλήρωση του προγράμματος επιχειρηματικών δανείων σκέλους του Ταμείου Ανάκαμψης, σε συνδυασμό με τη χρηματοδότηση των τραπεζών και τη συμμετοχή ιδίων κεφαλαίων.
Συνολικά, ο προϋπολογισμός του ΤΑΑ για την Ελλάδα ανέρχεται σε 35,95 δισ. ευρώ, εκ των οποίων έχουν εκταμιευθεί τα 24,6 δισ., που μέσω της μόχλευσης επιδιώκονται συνολικές επενδύσεις άνω των 60 δισ. ευρώ.
Άλλωστε, στις 31 Αυγούστου κλείνει η περίοδος εγκρίσεων του δανειακού σκέλους του Ταμείου Ανάκαμψης, όπου τα κράτη-μέλη της ΕΕ-27 καλούνται να ολοκληρώσουν όλα τα ορόσημα και τους στόχους του προγράμματος, ωστόσο τα τελευταία αιτήματα πληρωμής μπορούν να υποβληθούν έως τις 30 Σεπτεμβρίου, ενώ οι τελικές εκταμιεύσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπεται να πραγματοποιηθούν έως το τέλος του έτους.
Αντιστοίχως, οι εναπομείναντες πόροι του RRF θα συνεχίζουν να διοχετεύονται στην πραγματική οικονομία κατά τα επόμενα χρόνια, επομένως το αποτύπωμα του Ταμείου Ανάκαμψης εκτείνεται πολύ πιο μακριά στον ορίζοντα.
Η στάση των τραπεζών
Η συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης στην ενίσχυση της επενδυτικής δραστηριότητας στην Ελλάδα είναι αδιαμφισβήτητη, ωστόσο οι διοικήσεις όλων των τραπεζών έχουν ξεκαθαρίσει πως αυτό δεν αποτελεί παρά ένα μικρό μέρος της συνολικής πιστωτικής επέκτασης, η οποία στο μεγαλύτερο μέρος της δεν βασίζεται παρά ελάχιστα στο RRF, και επομένως η λήξη του προγράμματος δεν αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά τις μελλοντικές χορηγήσεις.
Βασισμένα στο ιδιαίτερα ενθαρρυντικό pipeline έργων που έχουν στα «σκαριά», τα επιτελεία των εγχώριων τραπεζών εκτιμούν πως οι ετήσιοι στόχοι για πιστωτική επέκταση δεν κινδυνεύουν από τη λήξη του δανειακού σκέλους του RRF και οι νέες χορηγήσεις θα συνεχιστούν κανονικά.
Στα επιχειρηματικά δάνεια πρωταγωνιστούν οι τομείς της ενέργειας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της ναυτιλίας, της φιλοξενίας, των υποδομών, των μεταφορών, του εμπορίου και και της μεταποίησης, ενώ πρέπει να αναφερθεί πως και η στεγαστική πίστη κινείται ανοδικά και αναμένεται να επιταχυνθεί το ερχόμενο διάστημα.
Το αποτύπωμα του Ταμείου Ανάκαμψης
Τα τελευταία πέντε χρόνια, οι χρηματοδοτικοί πόροι του RRF λειτούργησαν ως βασικός μοχλός ενίσχυσης των επενδύσεων, προώθησης μεταρρυθμίσεων και εκσυγχρονισμού της ελληνικής οικονομίας, τονίζει σχετική μελέτη της Alpha Bank.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ-27) που ωφελήθηκαν περισσότερο από το ΤΑΑ, εξασφαλίζοντας πόρους που αντιστοιχούν στο 16% του ΑΕΠ (στοιχεία 2023), ποσοστό που αποτελεί το υψηλότερο στην ΕΕ-27.
Μέχρι τα μέσα του 2026 έχει ολοκληρωθεί το 53% των οροσήμων και στόχων, ενώ έχει ήδη εισπραχθεί το 68,5% των συνολικών διαθέσιμων πόρων. Παράλληλα, οι πληρωμές προς τους τελικούς δικαιούχους αντιστοιχούν περίπου στο 50% του συνολικού προϋπολογισμού επιχορηγήσεων και λίγο πάνω από το 1/3 του αντίστοιχου προϋπολογισμού των δανείων.
Από το 2021 έως σήμερα, η Ελλάδα υλοποίησε 74 μεταρρυθμίσεις, μέσα από 66 νόμους και 17 προεδρικά διατάγματα μέσα από το «Ελλάδα 2.0», δηλαδή το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας μέσω του οποίου η Ελλάδα αξιοποιεί τους πόρους του ΤΑΑ, που κατά την περίοδο εφαρμογής του το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 11 μονάδες, δημιουργήθηκαν 550.000 νέες θέσεις απασχόλησης και οι επενδύσεις ενισχύθηκαν κατά 60% ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Η πρόκληση πλέον δεν αφορά στην απορρόφηση των ευρωπαϊκών πόρων, αλλά στη διατήρηση των αποτελεσμάτων που έφερε στη μετά-RRF εποχή.
Η επίδραση του ΤΑΑ έχει ενισχύσει σημαντικά τη θέση της Ελλάδας στον επενδυτικό χάρτη τα τελευταία χρόνια, υπογραμμίζει η μελέτη της Alpha Bank, γεγονός που επιτρέπει στις προοπτικές των επενδύσεων εμφανίζονται πλέον λιγότερο εξαρτημένες από προσωρινά χρηματοδοτικά προγράμματα και περισσότερο συνδεδεμένες με τα ισχυρότερα θεμελιώδη μεγέθη της ελληνικής οικονομίας.
Η Alpha Bank αναφέρει στη μελέτη της πως αντίστοιχες πρωτοβουλίες μπορούν να αποτελέσουν τη χρηματοδοτική γέφυρα μετά την ολοκλήρωση του ΤΑΑ, διατηρώντας τη ροή επενδυτικών κεφαλαίων και κινητοποιώντας πρόσθετα ιδιωτικά κεφάλαια.
Ενδεικτικά, το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ 2026-2030) διαθέτει συνολικούς πόρους 23 δισ. ευρώ, οι οποίοι κατευθύνονται σε έργα που σχετίζονται με τις υποδομές, την πράσινη μετάβαση, την καινοτομία, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της κοινωνικής συνοχής.
Επιπρόσθετα, η συνέχιση του ΕΣΠΑ 2021-2027, σε συνδυασμό με νέα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία θα βοηθήσουν στη διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής και στα επόμενα χρόνια.
Πάντως το κατά πόσο οι θετικές επιδράσεις του ΤΑΑ θα διατηρηθούν μετά την ολοκλήρωσή του θα εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, και από τη συνέχιση μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν την παραγωγικότητα, τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας, την αποτελεσματική αξιοποίηση των νέων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων και την ικανότητα της οικονομίας να προσελκύει ιδιωτικές επενδύσεις, τονίζει η Alpha Bank.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
