Η ταχεία ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών έχει δημιουργήσει μια νέα πρόκληση για την ελληνική αγορά ενέργειας: η χώρα παράγει ολοένα περισσότερη φθηνή πράσινη ενέργεια, χωρίς όμως να διαθέτει ακόμη επαρκείς υποδομές για να την αποθηκεύσει και να την αξιοποιήσει όταν πραγματικά χρειάζεται.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η διετία 2026-2027 θα είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς νέα έργα ΑΠΕ συνεχίζουν να συνδέονται στο σύστημα, ενώ οι επενδύσεις σε μπαταρίες, αντλησιοταμίευση και διασυνδέσεις δεν έχουν προχωρήσει με την ίδια ταχύτητα.
Μόνο μέσα στο 2026 προγραμματίζεται η σύνδεση φωτοβολταϊκών συνολικής ισχύος άνω των 2 GW, εντείνοντας τις περιόδους υπερπροσφοράς κυρίως τις μεσημεριανές ώρες.
Το αποτέλεσμα είναι οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά να υποχωρούν ακόμη και σε μηδενικά ή αρνητικά επίπεδα, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις ο Διαχειριστής αναγκάζεται να περιορίζει την παραγωγή από ΑΠΕ.
Οι περικοπές πιέζουν τα έσοδα
Χωρίς επαρκή αποθήκευση, η πλεονάζουσα πράσινη ενέργεια είτε περικόπτεται είτε εξάγεται, αντί να μεταφέρεται χρονικά στις βραδινές ώρες, όταν η ζήτηση αυξάνεται και το σύστημα χρειάζεται ξανά μονάδες φυσικού αερίου.
Η εξέλιξη αυτή περιορίζει και το όφελος των ΑΠΕ για καταναλωτές και βιομηχανία, καθώς η φθηνή ενέργεια του μεσημεριού δεν μπορεί να αξιοποιηθεί όταν οι τιμές ανεβαίνουν.
Παράλληλα, οι αυξανόμενες περικοπές αρχίζουν να επηρεάζουν τα οικονομικά των φωτοβολταϊκών έργων, ιδιαίτερα όσων δεν διαθέτουν εγγυημένες τιμές πώλησης.
Παράγοντες της ενεργειακής και χρηματοπιστωτικής αγοράς επισημαίνουν ότι, εάν οι περικοπές και οι περίοδοι πολύ χαμηλών τιμών ενταθούν, ορισμένες επενδύσεις μπορεί να βρεθούν υπό σημαντική πίεση.
Στο μικροσκόπιο των τραπεζών τα φωτοβολταϊκά
Οι τράπεζες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς έχουν χρηματοδοτήσει σημαντικό μέρος της επενδυτικής έκρηξης στις ΑΠΕ.
Η βασική ανησυχία αφορά έργα των οποίων τα επιχειρηματικά σχέδια στηρίζονται σε συγκεκριμένες παραδοχές για ώρες λειτουργίας, τιμές αγοράς και ετήσια έσοδα.
Όσο αυξάνονται οι περικοπές και οι ώρες μηδενικών τιμών, τόσο μεγαλύτερη πίεση ασκείται σε αυτές τις παραδοχές.
Ωστόσο, τραπεζικές πηγές εκτιμούν ότι τα νεότερα έργα χωρίς εγγυημένες τιμές έχουν χρηματοδοτηθεί με αυστηρότερα κριτήρια, περιορίζοντας τον κίνδυνο μιας γενικευμένης πίεσης στο τραπεζικό σύστημα.
Η καθυστέρηση της αποθήκευσης κοστίζει
Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκεται η καθυστερημένη ανάπτυξη έργων αποθήκευσης ενέργειας.
Η Ελλάδα προχώρησε ταχύτατα στην εγκατάσταση ΑΠΕ, χωρίς όμως να αναπτύξει με τον ίδιο ρυθμό τις μπαταρίες και την αντλησιοταμίευση που απαιτεί ένα σύστημα με υψηλή συμμετοχή μεταβλητών ανανεώσιμων πηγών.
Την εικόνα επιβαρύνει και η ασθενέστερη από τις προβλέψεις αύξηση της κατανάλωσης, καθώς μεγάλες ενεργοβόρες επενδύσεις, όπως τα data centers, προχωρούν πιο αργά.
Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις με τις γειτονικές χώρες μπορούν να λειτουργήσουν ως δεύτερη γραμμή άμυνας, επιτρέποντας καλύτερη αξιοποίηση της πλεονάζουσας παραγωγής.
Η μεγάλη πρόκληση της επόμενης διετίας, πάντως, δεν είναι το πόσα νέα φωτοβολταϊκά θα συνδεθούν στο σύστημα αλλά πόση από την ενέργεια που παράγουν θα μπορεί τελικά να αποθηκευτεί, να μεταφερθεί και να αξιοποιηθεί χωρίς να χάνει την οικονομική της αξία.