Τέσσερα χρόνια μετά την εξαγγελία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ του 2022 για την εγκατάσταση 250.000 συστημάτων αυτοκατανάλωσης σε κατοικίες, επιχειρήσεις και αγροτικές εκμεταλλεύσεις, στη χώρα λειτουργούν μόλις 37.500 συστήματα, συνολικής ισχύος περίπου 1,1 GW.
Μάλιστα, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ), κατά τη διάρκεια ενημερωτικής συνάντησης με δημοσιογράφους, εάν διατηρηθούν οι σημερινοί ρυθμοί ανάπτυξης, θα απαιτηθούν περίπου 25 χρόνια για να επιτευχθεί ο συγκεκριμένος στόχος.
Ο Σύνδεσμος κάνει λόγο για την ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων στο θεσμικό πλαίσιο της αυτοκατανάλωσης, ώστε να αρθούν τα εμπόδια που περιορίζουν την ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις της χώρας.
Και όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Στέλιος Ψωμάς, ενεργειακός σύμβουλος του ΣΕΦ, οι τρεις βασικοί πυλώνες που θα καθορίσουν την επόμενη ημέρα της αγοράς φωτοβολταϊκών στη χώρα μας είναι τα εμπορικά έργα, αυτοκατανάλωση, η οποία όπως υποστηρίχθηκε εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά θεσμικά εμπόδια, αλλά και η αποθήκευση ενέργειας, η οποία αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος κάθε νέας επένδυσης σε φωτοβολταϊκά.
Μόλις 37.500 συστήματα αυτοκατανάλωσης, μεγαλώνει το χάσμα
Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, σήμερα λειτουργούν στη χώρα μας περίπου 37.500 συστήματα αυτοκατανάλωσης σε σπίτια και επιχειρήσεις, συνολικής ισχύος περίπου 1,1 GW.
Την ίδια στιγμή, σε χώρες με αντίστοιχα δημογραφικά χαρακτηριστικά, όπως η Αυστρία, η Τσεχία, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Σουηδία, η Ελβετία και η Φινλανδία, λειτουργούν από 200.000 έως και 500.000 συστήματα αυτοκατανάλωσης σε κατοικίες και επιχειρήσεις.
Κατά τον Σύνδεσμο, ένας από τους σημαντικότερους λόγους για τη χαμηλή διείσδυση της αυτοκατανάλωσης είναι η απαίτηση για 100% συναίνεση των συνιδιοκτητών στις πολυκατοικίες προκειμένου να εγκατασταθεί φωτοβολταϊκό σύστημα.
Όπως επισημάνθηκε, η μοναδική εξαίρεση αφορά τη συλλογική αυτοκατανάλωση, όπου αρκεί πλειοψηφία 50%, ωστόσο το συγκεκριμένο μοντέλο αντιμετωπίζει άλλα θεσμικά και λειτουργικά προβλήματα, με αποτέλεσμα μέχρι σήμερα να μην έχει υλοποιηθεί κανένα σχετικό έργο.
Ο ΣΕΦ εκτίμησε ότι ακόμη και η μείωση της απαιτούμενης συναίνεσης από το 100% στο 50% θα μπορούσε να επιτρέψει σε χιλιάδες ιδιοκτήτες κατοικιών να αποκτήσουν συστήματα αυτοκατανάλωσης.
Θυμίζουμε πως η Κομισιόν έχει συστήσει στα κράτη-μέλη να διευκολύνουν τέτοιες επενδύσεις, περιορίζοντας ή ακόμη και καταργώντας, όπου είναι εφικτό, την απαίτηση ομόφωνης συναίνεσης.
Το γεγονός αυτός, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, καταδεικνύει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να στερείται ενός αποτελεσματικού και λειτουργικού ρυθμιστικού πλαισίου και μάλιστα η μεγάλη αυτή απόκλιση δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ακόμη και ως προς το κατά πόσο υπάρχει η απαραίτητη πολιτική βούληση για την ουσιαστική ανάπτυξη της αυτοκατανάλωσης στη χώρα μας.
Υπενθυμίζουμε πως στη ΔΕΘ το 2022 ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, είχε προαναγγείλει την εγκατάσταση 250.000 συστημάτων αυτοκατανάλωσης.
«Θα χρηματοδοτήσουμε 250.000 μικρά φωτοβολταϊκά σε στέγες κατοικιών, σε επιχειρήσεις, σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις, που θα καταναλώνουν δωρεάν τη δική τους ενέργεια», είχε αναφέρει χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός.
Σύμφωνα με τον ΣΕΦ, όχι μόνο είμαστε πολύ πίσω από αυτόν τον στόχο, αλλά με τους σημερινούς ρυθμούς ανάπτυξης θα απαιτηθούν περίπου 25 χρόνια για να επιτευχθεί ο συγκεκριμένος στόχος, την ώρα που άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη ξεπεράσει πολλαπλάσια επίπεδα εγκαταστάσεων.
Εκκρεμεί ακόμη η ψηφιακή πλατφόρμα
Ένα ακόμη ζήτημα που θέτει ο ΣΕΦ αφορά την ηλεκτρονική πλατφόρμα υποβολής αιτήσεων, η οποία έχει ήδη θεσμοθετηθεί από το 2022 και λειτούργησε πιλοτικά για τρεις μήνες το καλοκαίρι του 2025, χωρίς έκτοτε να υπάρξει κάποια εξέλιξη από την πλευρά του ΥΠΕΝ.
Όπως εξηγεί ο ΣΕΦ η λειτουργία ενός πλήρως λειτουργικού «one-stop shop», ώστε οι ενδιαφερόμενοι να μπορούν να ολοκληρώνουν τις διαδικασίες αδειοδότησης και σύνδεσης χωρίς τις σημερινές καθυστερήσεις, είναι κάτι περισσότερο από αναγκαία.
Αγνοείται και ο ενεργειακός διαμοιρασμός
Ο ΣΕΦ αναφέρθηκε επίσης στον ενεργειακό διαμοιρασμό, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα δεν έχει ακόμη ενσωματώσει τη σχετική ευρωπαϊκή οδηγία, παρά το γεγονός ότι η σχετική προθεσμία εξέπνευσε στα τέλη Ιουνίου.
Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, ο ενεργειακός διαμοιρασμός επιτρέπει σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να διαθέτουν την πλεονάζουσα παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια σε άλλους καταναλωτές σε συμφωνημένη τιμή, εντός συγκεκριμένης γεωγραφικής ακτίνας, που προσδιορίζεται σε 2 χιλιόμετρα για οικιακούς καταναλωτές και 5 χιλιόμετρα για επιχειρήσεις, αντί να πωλείται στο Χρηματιστήριο Ενέργειας.
Κατά τον Σύνδεσμο, πρόκειται για εργαλείο που μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά τη συμμετοχή πολιτών και επιχειρήσεων στην ενεργειακή μετάβαση, συμβάλλοντας παράλληλα και στην ενεργειακή ασφάλεια.
Θετικά βήματα αλλά και σημαντικές εκκρεμότητες στη νέα ΥΑ για το net billing
Όσον αφορά τη νέα υπουργική απόφαση για την αυτοκατανάλωση, η οποία τέθηκε προ ημερών σε δημόσια διαβούλευση, ο ΣΕΦ αναμένεται να καταθέσει τις επίσημες προτάσεις του προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αύριο, Παρασκευή, ενώ έχει ήδη πραγματοποιήσει άτυπες επαφές προκειμένου να διευκρινιστούν επιμέρους διατάξεις.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε χθες ο Σύνδεσμος, η προηγούμενη υπουργική απόφαση δεν ήταν λειτουργική, με αποτέλεσμα επί περίπου ενάμιση χρόνο να μην μπορούν να υλοποιηθούν νέα έργα αυτοκατανάλωσης.
Άλλωστε, σύμφωνα με τον ίδιο, οι αλλαγές που προτείνει πλέον το ΥΠΕΝ σχεδόν σε όλα τα άρθρα της απόφασης αποτελούν, κατά τον ΣΕΦ, έμμεση παραδοχή ότι υπήρχαν πράγματι προβλήματα στο προηγούμενο καθεστώς.
Παρότι η νέα υπουργική απόφαση κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση και αναμένεται να αποσαφηνίσει καλύτερα τους ρόλους όλων των εμπλεκόμενων φορέων, δεν επιλύει το σύνολο των εκκρεμοτήτων.
«To ΥΠΕΝ είναι σε θετική κατεύθυνση αλλά πρέπει να τρέξει πιο γρήγορα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Ψωμάς.
Οι δύο βασικές ενστάσεις για net billing και τα φ/β μπαλκονιού
Παρά τη θετική αξιολόγηση της γενικής κατεύθυνσης της νέας υπουργικής απόφασης, ο ΣΕΦ έχει δύο βασικές ενστάσεις.
Η πρώτη αφορά τη λειτουργία των συστημάτων αποθήκευσης στην αυτοκατανάλωση. Σύμφωνα με το σχέδιο της απόφασης, οι μπαταρίες θα μπορούν να φορτίζονται αποκλειστικά από τα φωτοβολταϊκά και όχι από το ηλεκτρικό δίκτυο.
Ο Σύνδεσμος υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη πρόβλεψη περιορίζει σημαντικά τις δυνατότητες, ιδιαίτερα για τις επιχειρήσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να αξιοποιούν περισσότερο τα δυναμικά τιμολόγια, φορτίζοντας τις μπαταρίες όταν οι τιμές είναι χαμηλές.
Η δεύτερη ένσταση αφορά τα λεγόμενα plug-in φωτοβολταϊκά μπαλκονιού, για τα οποία ο ΣΕΦ υποστηρίζει ότι η ελληνική εφαρμογή αποκλίνει σημαντικά από το ευρωπαϊκό μοντέλο.
Όπως αναφέρθηκε, οι απαιτήσεις που προβλέπονται (όπως η υποχρεωτική εμπλοκή εγκαταστάτη, η εγκατάσταση μηχανισμού αποτροπής έγχυσης στο δίκτυο και οι παρεμβάσεις στον ηλεκτρικό πίνακα κλ.π) αυξάνουν σημαντικά το κόστος των μικρών συστημάτων και καθιστούν την επένδυση μη ελκυστική, σε αντίθεση με όσα εφαρμόζονται ήδη σε χώρες όπως η Γερμανία.
Στα θετικά, βέβαια, σημεία της νέας υπουργικής απόφασης, ο ΣΕΦ ξεχωρίζει την πρόβλεψη για τη δυνατότητα χρήσης αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης σε εγκαταστάσεις αυτοκατανάλωσης, σημειώνοντας ότι πρόκειται για πρόταση που είχε καταθέσει ο ίδιος ο Σύνδεσμος.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ΣΕΦ, απαιτούνται ταχύτερες παρεμβάσεις και ολοκλήρωση του συνολικού θεσμικού πλαισίου, προκειμένου η αυτοκατανάλωση να μπορέσει να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση της χώρας και να μη μείνει απλώς στα χαρτιά.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
