Η τεχνητή νοημοσύνη, το AI, δεν αποτελεί πλέον μια «πολυτέλεια» για λίγες καινοτόμες επιχειρήσεις. Αντίθετα, εξελίσσεται σε βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη κάθε επιχείρησης σε ένα περιβάλλον όπου η ταχύτητα, η αποδοτικότητα και η αξιοποίηση των δεδομένων καθορίζουν τον ανταγωνισμό.
Όπως συνέβη πριν από δεκαετίες με την εισαγωγή βασικών εργαλείων πληροφορικής, έτσι και σήμερα η ΤΝ μετασχηματίζει τον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων, αυτοματοποιώντας όχι μόνο απλές εργασίες αλλά και διαδικασίες ανάλυσης και λήψης αποφάσεων.
«Όταν ήρθε το Microsoft Office πριν από 30 χρόνια στις επιχειρήσεις, είδαμε πόσο αναγκαίο κατέληξε να γίνει πολύ σύντομα. Μέσα σε μια πενταετία κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί μια επιχείρηση που να μην χρησιμοποιεί εργαλεία όπως το Word ή το Excel. Το ίδιο – και ακόμη μεγαλύτερο – αντίκτυπο θα έχει η ΤΝ», σημειώνει χαρακτηριστικά στο BD ο Δημήτρης Τσακνάκης, Director, Technology Advisory της PwC.
Το κόστος εφαρμογής της ποικίλλει σημαντικά: από σχεδόν μηδενικό για βασική χρήση εργαλείων έως επενδύσεις εκατοντάδων χιλιάδων ή και εκατομμυρίων ευρώ για πλήρη ενσωμάτωση σε επίπεδο οργανισμού. Τα οφέλη, ωστόσο, είναι άμεσα μετρήσιμα, τόσο σε επίπεδο μείωσης κόστους όσο και αύξησης παραγωγικότητας.
Παράλληλα, η ΤΝ επηρεάζει βαθιά και τον εργαζόμενο, αλλάζοντας τον τρόπο που εργάζεται, χωρίς απαραίτητα να τον αντικαθιστά.
Κρίσιμος παράγοντας επιτυχίας είναι η κουλτούρα των οργανισμών. Η διαχείριση του φόβου των εργαζομένων και η ενθάρρυνση της υιοθέτησης της ΤΝ αποτελούν βασικά στοιχεία. Οι επιχειρήσεις που επενδύουν όχι μόνο στην τεχνολογία αλλά και στην εκπαίδευση και την αλλαγή νοοτροπίας είναι εκείνες που θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές της.
Τι φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη στις επιχειρήσεις και πόσο κοστίζει
Όπως επισημαίνει ο κ. Τσακνάκης, η υιοθέτηση της ΤΝ από τις επιχειρήσεις δεν είναι απλώς μια τεχνολογική επιλογή, αλλά στρατηγική απόφαση. Σε αντίθεση με τον ψηφιακό μετασχηματισμό της προηγούμενης δεκαετίας, όπου υπήρχε περιθώριο επιλογής για το επίπεδο επένδυσης, σήμερα η ΤΝ θεωρείται σχεδόν καθολική ανάγκη.
«Η ΤΝ δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αναγκαιότητα για κάθε επιχείρηση», τονίζει.
Η αξία της αποτυπώνεται σε τέσσερις βασικούς άξονες:
- Μειώνει το κόστος μέσω αυτοματοποίησης επαναλαμβανόμενων εργασιών.
- Αυξάνει θεαματικά την παραγωγικότητα, με εργαζομένους να γίνονται έως και δύο ή τρεις φορές πιο αποδοτικοί.
- Συμβάλλει στη μείωση λαθών και στη γρηγορότερη λήψη αποφάσεων.
- Δημιουργεί νέες πηγές εσόδων, επιτρέποντας την ανάπτυξη καινοτόμων υπηρεσιών και την είσοδο σε νέες αγορές.
Το κόστος παραμένει σημαντικός παράγοντας για τις επιχειρήσεις και πολλές φορές μπορεί να αποτελέσει τροχοπέδη για την εφαρμογή της ΤΝ.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Τσακνάκη, για μια μικρή επιχείρηση η αρχική επένδυση μπορεί να ξεκινήσει από μηδενικό επίπεδο – με χρήση δωρεάν εργαλείων – και να φτάσει έως μερικές εκατοντάδες ευρώ ετησίως.
Για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ένα πρώτο οργανωμένο βήμα κυμαίνεται έως περίπου 10.000 ευρώ.
Σε επόμενο στάδιο, με την ενσωμάτωση πιο προηγμένων λύσεων, όπως «έξυπνοι» ψηφιακοί βοηθοί (AI agents), το κόστος μπορεί να ανέλθει έως και 100.000 ευρώ. Για μεγάλους οργανισμούς, που ενσωματώνουν την ΤΝ σε όλο το εύρος λειτουργιών τους, οι επενδύσεις φτάνουν σε επίπεδα εκατομμυρίων ευρώ.
«Ο σκοπός δεν είναι να παίρνουμε οποιοδήποτε εργαλείο, αλλά εκείνα που προσαρμόζονται στις ανάγκες της επιχείρησής μας», τονίζει ο κ. Τσακνάκης, επισημαίνοντας ότι μια εταιρεία μπορεί να ξεκινήσει χρησιμοποιώντας Generative AI και στη συνέχεια να προχωρήσει με την προσθήκη ψηφιακών βοηθών σε διαφορετικά τμήματα.
Στη συνέχεια, μια επιχείρηση μπορεί να επενδύσει ακόμη περισσότερο σε ένα πλάνο που μπορεί να διαρκέσει έως και 18 μήνες, ώστε η ΤΝ να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης και να εφαρμοστεί σε δραστηριότητες με άμεσο έσοδο για την εταιρεία.
Με μικρά βήματα προς την επιτυχία
Ο κ. Τσακνάκης σημειώνει πως η πιο αποτελεσματική προσέγγιση δεν είναι η μαζική επένδυση από την αρχή, αλλά η σταδιακή υλοποίηση.
«Βλέπουμε ότι οι επιχειρήσεις που περιμένουν ένα τέλειο σχέδιο και αφιερώνουν μήνες για να αποφασίσουν πού πρέπει να επενδύσουν, πόσα χρήματα να διαθέσουν και με ποιο τρόπο, τελικά υστερούν σε σχέση με τις εταιρείες που ξεκίνησαν με ένα απλό ή ακόμη και ατελές σχέδιο», υπογραμμίζει.
Οι επιχειρήσεις που ξεκινούν με μικρά, πρακτικά έργα – όπως η αυτοματοποίηση αναζητήσεων πληροφοριών ή η σύνοψη συσκέψεων – βλέπουν γρήγορα αποτελέσματα μέσα σε λίγους μήνες. Αυτές οι εφαρμογές μπορούν να εξοικονομήσουν έως και 30%-40% του χρόνου εργασίας.
Καθοριστικό ρόλο παίζει και η υποδομή. Οι επιχειρήσεις μπορούν είτε να επενδύσουν σε δικές τους υποδομές – servers, ενεργειακά κόστη και υπολογιστικά clusters – είτε να αξιοποιήσουν υπηρεσίες cloud από μεγάλους διεθνείς ή εγχώριους παρόχους.
Εξίσου κρίσιμος είναι ο παράγοντας των δεδομένων.
Η ΤΝ βασίζεται στην ποιότητα των δεδομένων που επεξεργάζεται. Αν τα δεδομένα είναι ελλιπή ή ανακριβή, τα αποτελέσματα θα είναι αντίστοιχα προβληματικά. Γι’ αυτό η δημιουργία σωστής υποδομής δεδομένων και η εφαρμογή κανόνων data governance αποτελούν βασική προϋπόθεση επιτυχίας.
Η υιοθέτηση της ΤΝ από το προσωπικό είναι ίσως ο πιο κρίσιμος και μετρήσιμος παράγοντας επιτυχίας για μια επιχείρηση που θέλει να αξιοποιήσει ουσιαστικά τις νέες τεχνολογίες. Οι επιχειρήσεις πρέπει να επενδύσουν από νωρίς στη δημιουργία κουλτούρας αποδοχής, αντιμετωπίζοντας τον φόβο των εργαζομένων για πιθανή απώλεια εργασίας.
Δεν αρκεί η εκπαίδευση μετά την εισαγωγή των εργαλείων. Απαιτείται στρατηγική ένταξης της ΤΝ στην καθημερινή λειτουργία, ώστε οι εργαζόμενοι να την υιοθετήσουν ουσιαστικά και να κατανοήσουν πώς μπορεί να βελτιώσει την εργασία τους.
Πώς επηρεάζει την εργασία η ΤΝ και ο εργαζόμενος του μέλλοντος
Η επίδραση της ΤΝ στην εργασία είναι βαθιά, αλλά όχι απαραίτητα καταστροφική, όπως συχνά παρουσιάζεται. Αντί να αντικαθιστά πλήρως τους εργαζομένους, η ΤΝ μετασχηματίζει τον ρόλο τους, απελευθερώνοντας χρόνο από επαναλαμβανόμενες εργασίες και επιτρέποντάς τους να εστιάσουν σε δραστηριότητες που απαιτούν κρίση, δημιουργικότητα και εμπειρία.
«Δεν πιστεύουμε ότι υπάρχουν επαγγέλματα τα οποία θα εξαφανιστούν. Πιστεύουμε ότι θα αλλάξει ριζικά ο τρόπος με τον οποίο ασκούνται», σημειώνει ο κ. Τσακνάκης.
Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις, η ΤΝ μπορεί να αυτοματοποιήσει έως και το 90% ορισμένων εργασιών σε κλάδους όπως η πληροφορική ή τα γραφειακά επαγγέλματα. Ωστόσο, η πραγματική αξιοποίηση παραμένει ακόμη χαμηλότερη, γεγονός που δείχνει ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο ανάπτυξης.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι πιο «εκτεθειμένοι» στην ΤΝ είναι συχνά οι πιο μορφωμένοι και υψηλόμισθοι εργαζόμενοι, όπως προγραμματιστές, αναλυτές ή στελέχη εξυπηρέτησης πελατών. Η έκθεση αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα απειλή, αλλά ανάγκη προσαρμογής. Όσοι υιοθετήσουν έγκαιρα τα εργαλεία ΤΝ είναι πιθανό να ενισχύσουν σημαντικά την αξία τους στην αγορά εργασίας.
Παράλληλα, επαγγέλματα που απαιτούν φυσική παρουσία ή έντονη ανθρώπινη αλληλεπίδραση – όπως οι εκπαιδευτικοί ή τα τεχνικά επαγγέλματα – εμφανίζουν μικρότερη έκθεση. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα επηρεαστούν, αλλά ότι η αλλαγή θα είναι πιο σταδιακή.
Μέχρι στιγμής δεν παρατηρείται αύξηση της ανεργίας λόγω της ΤΝ αλλά καταγράφεται επιβράδυνση στις προσλήψεις νεότερων εργαζομένων. Αυτό υποδηλώνει ότι η είσοδος στην αγορά εργασίας αλλάζει, με τις δεξιότητες γύρω από την ΤΝ να αποτελούν πλέον σημαντικό πλεονέκτημα.
Για τις επιχειρήσεις, μια επένδυση στην ΤΝ μπορεί να λειτουργήσει σαν την «προσθήκη» ενός επιπλέον εργαζομένου, χωρίς όμως να απαιτείται αντίστοιχη αύξηση φορολογικών βαρών. Αυτό εξηγεί γιατί πολλές εταιρείες επιλέγουν να διατηρούν το υπάρχον δυναμικό τους, αυξάνοντας την παραγωγικότητά του αντί να προχωρούν σε απολύσεις.
Ο εργαζόμενος του μέλλοντος θα πρέπει να διαθέτει έναν συνδυασμό τεχνικών και ανθρώπινων δεξιοτήτων. Η εξοικείωση με την ΤΝ και τον προγραμματισμό θα είναι απαραίτητη, αλλά εξίσου σημαντικές θα είναι η κριτική σκέψη, η επικοινωνία και η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων.
Οι τεχνικές δεξιότητες μπορεί να υποστηρίζονται από την ΤΝ, όμως η ανθρώπινη κρίση παραμένει αναντικατάστατη. Η πραγματική διαχωριστική γραμμή στην αγορά εργασίας δεν θα είναι ανάμεσα σε ανθρώπους και μηχανές, αλλά ανάμεσα σε όσους αξιοποιούν την ΤΝ και σε όσους μένουν εκτός της αλλαγής.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
