Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε ένα νέο ολοκληρωμένο πλαίσιο πολιτικής για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ναυπηγικής και ναυπηγοεπισκευαστικής βιομηχανίας, τοποθετώντας τον κλάδο στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής βιομηχανικής στρατηγικής.
Η νέα Industrial Maritime Strategy στοχεύει στην ενίσχυση της βιομηχανικής κυριαρχίας, της στρατηγικής αυτονομίας και της οικονομικής ασφάλειας της Ευρώπης. Κεντρική επιδίωξη αποτελεί η διατήρηση κρίσιμων παραγωγικών δυνατοτήτων εντός της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης, με έμφαση στη διατήρηση της τεχνολογικής υπεροχής σε τομείς υψηλής εξειδίκευσης.
Η στρατηγική καλύπτει ολόκληρη την αλυσίδα αξίας της ναυπηγικής δραστηριότητας – από τη ναυπήγηση πλοίων και την παραγωγή ναυτιλιακού εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας έως τις υπηρεσίες επισκευής και συντήρησης. Παράλληλα, συνδέεται με τη μετάβαση της ναυτιλίας σε καθαρότερες μορφές ενέργειας και ψηφιακές τεχνολογίες.
Ψηφιακός μετασχηματισμός και νέες συμμαχίες
Μεταξύ των βασικών αξόνων της πολιτικής περιλαμβάνεται η στήριξη του ψηφιακού και κυκλικού μετασχηματισμού των ευρωπαϊκών ναυπηγείων, ώστε να διατηρηθεί η πρωτοπορία τους στην κατασκευή σύνθετων και τεχνολογικά προηγμένων πλοίων.
Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία της EU Industrial Maritime Value Chains Alliance, μιας νέας ευρωπαϊκής συμμαχίας με στόχο την ενίσχυση της θέσης της Ευρώπης σε κρίσιμες τεχνολογίες και νέες αγορές που σχετίζονται με τη ναυπηγική δραστηριότητα.
Ενίσχυση ανταγωνιστικότητας και βιωσιμότητας
Η στρατηγική περιλαμβάνει την αξιοποίηση της δημόσιας ζήτησης και των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων για την ενίσχυση της παραγωγής και της καινοτομίας «Made in EU». Επίσης, προβλέπει μέτρα για τη διασφάλιση δίκαιων συνθηκών ανταγωνισμού με τρίτες χώρες, προστατεύοντας την ευρωπαϊκή ναυπηγική βιομηχανία από στρεβλώσεις της διεθνούς αγοράς.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη διαμόρφωση των διεθνών ναυτιλιακών κανόνων, προκειμένου να εξασφαλιστεί ισότιμο πεδίο ανταγωνισμού για την ευρωπαϊκή ναυτιλία.
Επενδύσεις και αμυντική διάσταση
Η στρατηγική προβλέπει κινητοποίηση ευρωπαϊκών, εθνικών και ιδιωτικών κεφαλαίων για επενδύσεις που σχετίζονται με την απανθρακοποίηση των στόλων, την τεχνολογική καινοτομία και την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων. Περιλαμβάνει επίσης στοχευμένη στήριξη για τη ναυπήγηση πλοίων αμυντικής ή διπλής χρήσης, με στόχο την προστασία κρίσιμων υποδομών και θαλάσσιων εφοδιαστικών αλυσίδων.
Η νέα στρατηγική υιοθετήθηκε παράλληλα με τη Στρατηγική της ΕΕ για τα Λιμάνια (EU Ports Strategy), διαμορφώνοντας ένα ενιαίο πλαίσιο πολιτικών για μια ανταγωνιστική, ανθεκτική και βιώσιμη ευρωπαϊκή θαλάσσια οικονομία.
Η ελληνική διάσταση
Ο πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων, Πάνος Ξενοκώστας, χαρακτήρισε τη νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία «σημαντικό βήμα για την επανατοποθέτηση της ναυπηγικής βιομηχανίας στον πυρήνα της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής».
Όπως ανέφερε, η στρατηγική «αποτελεί δικαίωση των προσπαθειών που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια για την αναγέννηση των ελληνικών ναυπηγείων». Τόνισε ότι ο κλάδος μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο τόσο στην ελληνική οικονομία όσο και στην περιφερειακή ασφάλεια, τον εφοδιασμό και την ενεργειακή μετάβαση.
Για την Ελλάδα, μια χώρα με ισχυρή ναυτική παράδοση και σημαντική παρουσία στη διεθνή ναυτιλία, η νέα στρατηγική δημιουργεί προοπτικές για την ενίσχυση της εγχώριας ναυπηγικής βιομηχανίας, την ανάπτυξη ενός τεχνολογικού κόμβου αιχμής και τη δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας.
Ο κ. Ξενοκώστας επισήμανε ότι τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στην ανάπτυξη των ελληνικών ναυπηγείων και στην ενίσχυση της συμμετοχής τους στις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας. Ωστόσο, τόνισε ότι απαιτείται επικαιροποίηση του εγχώριου θεσμικού και νομοθετικού πλαισίου, ώστε τα ελληνικά ναυπηγεία να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες του νέου ευρωπαϊκού περιβάλλοντος.