Καθώς το νέο διεθνές αεροδρόμιο στο Καστέλι θα αλλάξει τον μεταφορικό χάρτη της Κρήτης, το διαχρονικό αίτημα να αποκτήσει το νησί τρένο αναζωπυρώνεται.
Οι προβλέψεις για το δεύτερο μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας, που αναμένεται να ανοίξει τις πύλες του το φθινόπωρο του 2028 σε απόσταση περίπου 40 χλμ. από το Ηράκλειο, θέλουν να κλείνει την τριακονταετή περίοδο λειτουργίας προσεγγίζοντας τους 18 με 20 εκατ. επιβάτες.
Μπορεί η ιδέα να μην έχει μπει καν σε ράγες σχεδιασμού ή μελέτης, όμως οι συζητήσεις πάνε κι έρχονται από τα τέλη του 19ου αιώνα για τη σύνδεση με τρένο αρχικά του Ηρακλείου με τα Χανιά, διάρκειας μόλις 50 λεπτών, κι εν συνεχεία με επεκτάσεις ως Άγιο Νικόλαο και Ιεράπετρα.
Οι συνθήκες διαμορφώνουν μεν σήμερα ένα πιο ρεαλιστικό πλαίσιο, οι δυνατότητες χρηματοδότησης όμως βάζουν τρικλοποδιά.
Η απόλυτη προσήλωση των ευρωπαϊκών εργαλείων στους διευρωπαϊκούς διαδρόμους (ΤΕΝ-Τ), που μοιραία εστιάζουν στις χερσαίες συνδέσεις, αφήνει έξω την Κρήτη.
Δίνει συγχρόνως και ένα εύκολο επιχείρημα για να σταλεί η συζήτηση στο απώτερο μέλλον, με τους φορείς του νησιού όμως να βάζουν σε προτεραιότητα ένα light train εν είδει προαστιακού που θα ενώσει την πόλη του Ηρακλείου με το νέο αεροδρόμιο.
Μάλιστα στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Κρήτη, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, έθεσε τη σύνδεση του αεροδρομίου Καστελίου με το Ηράκλειο σε προτεραιότητα. Αν και η έμφαση δόθηκε αρχικά στην οδική σύνδεση μέσω του ΒΟΑΚ, έβαλε στο κάδρο του προγραμματισμού και το μέσο σταθερής τροχιάς.
Χρηματοδοτική «πόρτα» από την Κομισιόν
Εχθές, όμως, ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, προσγείωσε τις προσδοκίες. Όπως επανέλαβε στη Βουλή, στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, η Κρήτη δεν μπορεί να αποτελέσει μέρος του διευρωπαϊκού διαδρόμου, καθώς στόχος αυτού είναι να συνδέει αδιάκοπα με ράγες τις πόλεις της Γηραιάς Ηπείρου.
Περίπου τέσσερις μήνες πριν, ο ίδιος είχε αφήσει ένα παράθυρο να εξεταστεί το ζήτημα, εφόσον αλλάξει ο προσανατολισμός της Ευρώπης για τη χρηματοδότηση των μέσων σταθερής τροχιάς. Αυτή τη φορά, πάντως, ξεκαθάρισε πως «για το τρένο, αυτή τη στιγμή, ευρωπαϊκά, χρηματοδοτικά η Κομισιόν απαντάει αρνητικά».
Απέκλεισε, ακόμη, τη δυνατότητα να διατεθούν εθνικοί πόροι πέραν του υφιστάμενου σιδηροδρομικού δικτύου, σε έργα αποκατάστασης και ασφάλειας. «Δεν έχουμε το περιθώριο ως κοινωνία, ως πολιτεία, να αφήσουμε ξανά το σιδηρόδρομο σε εγκατάλειψη, όπως έγινε την τελευταία δεκαπενταετία της κρίσης», επέμεινε ο υπουργός, υπογραμμίζοντας πως τα διαθέσιμα χρήματα θα πάνε κατά προτεραιότητα στον ενεργό σιδηρόδρομο «για να μην ξαναέχουμε ποτέ Τέμπη στην Ελλάδα».
Φουντώνουν οι φωνές στην Κρήτη
Οι αρχές και οι φορείς της Κρήτης, όμως, δεν το βάζουν κάτω με τη στήριξη περιφέρειας και δήμων, εστιάζοντας στις αναπτυξιακές προοπτικές του νησιού.
Όπως είπε στη Βουλή ο ερωτών βουλευτής Ηρακλείου Χάρης Μαμουλάκης, ο δήμος Ηρακλείου, ως επισπεύδων, τρέχει μία μελέτη σκοπιμότητας (visibility study), προκειμένου να εξεταστεί ποιο μέσο σταθερής τροχιάς μπορεί να κατασκευαστεί και πώς θα αναπτυχθεί.
Υποστήριξε, δε, ότι ο «θεμέλιος λίθος» για τον σιδηρόδρομο στην Κρήτη μπορεί να μπει σε πρώτη φάση συνδέοντας το λιμάνι του Ηρακλείου με το αεροδρόμιο στο Καστέλι και μάλιστα αυτό να γίνει με ευρωπαϊκούς πόρους. Όπως είπε, στην εκδήλωση που διοργανώθηκε την περασμένη εβδομάδα από την Παγκρήτια Ανοιχτή Επιτροπή για τη δημιουργία Μέσου Σταθερής Τροχιάς στην Κρήτη, αναδείχθηκε ότι η Ευρώπη χρηματοδοτεί τις συνδέσεις λιμανιών – αεροδρομίων.
«Η Ευρώπη τρέχει αυτήν τη στιγμή σε βάθος διετίας πρόγραμμα για χρηματοδότηση σύνδεσης με μέσο σταθερής τροχιάς διεθνούς αερολιμένα, όπως είναι το Καστέλι, με το λιμάνι του Ηρακλείου, που είναι και port hub. Αν δεν ενταχθεί αυτό, ποιο άλλο θα ενταχθεί στη χώρα;», αναρωτήθηκε, ζητώντας από τον αναπληρωτή υπουργό να αξιοποιηθεί το timing για να γίνει η αρχή.
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης αναφέρθηκαν και αρκετά παραδείγματα νησιωτικών περιοχών, που διαθέτουν μέσο σταθερής τροχιάς, όπως η Κορσική, που έχει αντίστοιχη έκταση με την Κρήτη, όπου το δίκτυο του τρένου είναι 232 χιλιομέτρων. Σιδηροδρομικό δίκτυο υπάρχει ακόμα σε Σικελία, Σαρδηνία, Μαγιόρκα.