Καταιγίδα φορολογικών ελέγχων από την ΑΑΔΕ σε εισοδήματα και ακίνητα

Από «κόσκινο» θα περάσει φέτος η ΑΑΔΕ δεκάδες χιλιάδες υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος και μεταβιβάσεων ακινήτων, της τελευταίας δεκαετίας, οι οποίες θα επιλεγούν με ειδικό, μυστικό αλγόριθμο και με κριτήρια ανάλυσης κινδύνου.

Με απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή, αυξάνεται ο αριθμός των ελέγχων που θα πραγματοποιηθούν φέτος, ενώ θα αφορούν φορολογούμενους και με δηλωθέντα χαμηλά εισοδήματα αλλά και τους «πλούσιους» που ελέγχονται από την ειδική μονάδα το ΚΕΜΕΦ.

Μέριμνα δίδεται στις υποθέσεις που κινδυνεύουν με παραγραφή, λόγω παρέλευσης πενταετίας ή δεκαετίας, ενώ οι αλγόριθμοι επιλογής των προς έλεγχο υποθέσεων δεν δημοσιοποιούνται προκειμένου οι φορολογούμενοι να μην ετοιμάσουν «αντίδοτα».

Η φιλοσοφία των φορολογικών ελέγχων που περιγράφεται στην απόφαση ενσωματώνει εκτεταμένη χρήση αλγοριθμικών εργαλείων, έμφαση στην πρόσφατη φορολογική συμπεριφορά φυσικών και νομικών προσώπων, περιορισμένη αλλά θεσμοθετημένη δυνατότητα ανθρώπινης παρέμβασης, και πρόβλεψη για υποχρεωτική ολοκλήρωση συγκεκριμένων κατηγοριών ελέγχων.

Έλεγχοι σε όλους

Αναλυτικότερα, με τη νέα απόφαση (Α.1037/2026), ο Διοικητής της Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, Γιώργος Πιτσιλής,  προχωρά σε σημαντική τροποποίηση του πλαισίου διενέργειας φορολογικών ελέγχων για το 2026, αναθεωρώντας την προγενέστερη απόφαση Α.1190/2025.

Η παρέμβαση δεν αφορά μόνο τον αριθμό των ελέγχων, αλλά κυρίως τη φιλοσοφία επιλογής και ιεράρχησης των υποθέσεων, με σαφή στροφή σε ένα αυστηρά στοχευμένο, ψηφιακά υποστηριζόμενο και βασισμένο στο risk analysis, μοντέλο.

Στο επίκεντρο της νέας απόφασης βρίσκεται η προτεραιοποίηση των υποθέσεων που εμφανίζουν ενδείξεις υψηλότερης παραβατικότητας και αυξημένης εισπραξιμότητας, μέσα από αντικειμενικά και μη δημοσιοποιούμενα κριτήρια.

Στόχος, όπως επισημαίνεται, είναι η βέλτιστη αξιοποίηση των περιορισμένων ελεγκτικών πόρων, η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του ελεγκτικού μηχανισμού, η επίτευξη των στόχων του Επιχειρησιακού Σχεδίου 2026 και η διασφάλιση των δημοσίων εσόδων.

Έμφαση στην τελευταία 3ετία, 5ετία και 10ετία

Ως προς την ηλικία των ελεγχόμενων υποθέσεων τίθενται ποσοτικοί και χρονικοί περιορισμοί και συγκεκριμένα:

• Τουλάχιστον το 80% των υποθέσεων που θα ελεγχθούν το 2026 θα αφορά φορολογικά έτη και υποχρεώσεις της τελευταίας πενταετίας, συμπεριλαμβανομένου και του έτους έκδοσης της απόφασης.
• Τουλάχιστον το 75% του συνόλου των ελέγχων θα αφορά, κατά κανόνα, τις τρεις τελευταίες χρήσεις για τις οποίες έχει λήξει η προθεσμία υποβολής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος. Στόχος είναι ο έλεγχος των «φρέσκων υποθέσεων» για τις οποίες η πιθανότητα είσπραξης των φόρων και των προστίμων είναι μεγαλύτερη.
• Παράλληλα, παρέχεται η δυνατότητα επέκτασης των ελέγχων, εντός του προβλεπόμενου 75%, και στα δύο προηγούμενα έτη πέραν της τελευταίας τριετίας, υπό προϋποθέσεις οι οποίες ωστόσο δεν δημοσιοποιούνται.
• Για τις χρήσεις 2015, 2016 και 2017, προβλέπεται η έκδοση πράξεων διορθωτικού προσδιορισμού φόρου και επιβολής προστίμων, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο. Καθώς οι εν λόγω υποθέσεις έχουν υπερβεί την πενταετία, υπό έλεγχο είναι εκείνες για τις οποίες προκύπτουν συμπληρωματικά στοιχεία. Επίσης η ΑΑΔΕ θέλει να τις «ανοίξει» ώστε να κερδίσει χρόνο.

Η αξιολόγηση των ελεγχόμενων

Οι προς έλεγχο υποθέσεις επιλέγονται με βάση κριτήρια ανάλυσης κινδύνου, αξιοποιώντας ηλεκτρονικά διαθέσιμα δεδομένα, καθώς και πληροφορίες από εσωτερικές και εξωτερικές πηγές.

Οι υποθέσεις κατατάσσονται σε φθίνουσα σειρά βάσει τελικής μοριοδότησης, μέσω αυτοματοποιημένου μοντέλου αντικειμενικής αξιολόγησης. Στα Ελεγκτικά Κέντρα (ΕΛΚΕ) Αττικής και Θεσσαλονίκης, η κατανομή του αξιολογούμενου πλήθους ανά Υποδιεύθυνση γίνεται τυχαία, μέσω ειδικού αλγορίθμου.

Το αρχείο των αξιολογημένων και προτεραιοποιημένων υποθέσεων αναρτάται στην εφαρμογή «BI Publisher» του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Elenxis της ΑΑΔΕ, ανά ελεγκτική υπηρεσία, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την εσωτερική λογοδοσία.

Η απόφαση δίδει τη δυνατότητα στους προϊσταμένους των ελεγκτικών υπηρεσιών (πλην των ΥΕΔΔΕ), εφόσον κρίνουν αιτιολογημένα ότι υπάρχει βάσιμος λόγος ελέγχου μη προτεραιοποιημένης υπόθεσης, μπορούν να την εντάξουν προς έλεγχο σε αντικατάσταση άλλης.

Ωστόσο, το περιθώριο αυτό είναι αυστηρά περιορισμένο: οι υποθέσεις που εισάγονται με πρωτοβουλία των προϊσταμένων δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 3% των προτεραιοποιημένων υποθέσεων ανά κατηγορία.

Έλεγχοι χωρίς κριτήρια

Συγχρόνως η απόφαση υποδεικνύει μια σειρά υποθέσεων οι οποίες ελέγχονται κατά προτεραιότητα, ανεξαρτήτως της μοριοδότησης ή της θέσης τους στην ιεράρχηση. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

1. Υποθέσεις που προκύπτουν από εκθέσεις των ΥΕΔΔΕ.
2. Πορισματικές εκθέσεις της Διεύθυνσης Ερευνών Οικονομικού Εγκλήματος και διαβιβάσεις από τη Διεύθυνση Οικονομικής Αστυνομίας, όταν υπάρχουν ενδείξεις ποινικά κολάσιμης φοροδιαφυγής.
3. Υποθέσεις επιστροφών φόρων.
4. Έλεγχοι βάσει δείγματος σε περιπτώσεις επιστροφής ΦΠΑ ή φόρου εισοδήματος χωρίς προηγούμενο έλεγχο.
5. Υποθέσεις για τις οποίες έχει εκδοθεί σημείωμα διαπιστώσεων με τα αποτελέσματα του φορολογικού ελέγχου και προσωρινός προσδιορισμός φόρων και προστίμων. 
6. Υποθέσεις που υπάρχουν στο ΟΠΣ Elenxis για τις οποίες επίκειται η έκδοση σημειώματος διαπιστώσεων και προσωρινού προσδιορισμού φόρου και προστίμουμε εκδοθέν ή επικείμενο σημείωμα διαπιστώσεων και προσωρινού προσδιορισμού φόρου και προστίμου.
7. Υποθέσεις που προέκυψαν κατόπιν εισαγγελικών παραγγελιών ή δικαστικών εντολών.
8. Υποθέσεις  οι οποίες είχαν ενταχθεί στο δείγμα τα χρόνια 2021-2025, αλλά δεν ελέγχθηκαν.
9. Υποθέσεις των ΔΟΥ, ΕΛΚΕ, ΥΦΕ, ΚΕΦΟΔΕ Αττικής, ΚΕΒΕΙΣ Αττικής και Θεσσαλονίκης, ΚΕΦΟΚ Αττικής και Θεσσαλονίκης και ΥΕΔΔΕ που αφορούν σε διενέργεια μερικού επιτόπιου ελέγχου διαπίστωσης της εκπλήρωσης των φορολογικών υποχρεώσεων, της τήρησης των βιβλίων και της έκδοσης των φορολογικών στοιχείων, για φορολογουμένους που ασκούν οποιαδήποτε δραστηριότητα ή διακινούν αγαθά.
10. Διασταυρωτικοί έλεγχοι ενδοκοινοτικών συναλλαγών (VIES) από ελληνικές και αλλοδαπές φορολογικές αρχές.
11. Υποθέσεις αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής.
12. Έλεγχοι συμμόρφωσης χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων με τους κανόνες δέουσας επιμέλειας και υποβολής πληροφοριών και εφαρμογής του ν. 4557/2018 για την πρόληψη νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.
13. Υποθέσεις αμφισβήτησης ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος από τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους.

Ποιές μεταβιβάσεις ακινήτων τίθενται στο μικροσκόπιο

Στο μικροσκόπιο της ΑΑΔΕ μπαίνουν και οι υποθέσεις φορολογίας μεταβίβασης ακινήτων, κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών, οι οποίες θα επιλεγούν επίσης με κριτήρια ανάλυσης κινδύνου.

Ωστόσο, η εντολή είναι να ελεγχθούν όλες οι υποθέσεις για τις οποίες η προθεσμία έκδοσης πράξης διορθωτικού προσδιορισμού λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και αφορούν ακίνητα εκτός αντικειμενικού συστήματος προσδιορισμού αξίας, εφόσον δεν έχει γίνει αποδεκτή η προεκτίμηση - προσωρινή αξία της ΔΟΥ ή του ΚΕΦΟΚ.