Η αποταμιευτική κουλτούρα στην Ελλάδα αλλάζει, με τις προθεσμιακές καταθέσεις να χάνουν έδαφος και τους αποταμιευτές να στρέφονται σε επενδυτικές λύσεις με υψηλότερες αποδόσεις, καθώς τα επιτόκιά των απλών καταθέσεων παραμένουν χαμηλά.
Εδώ και κάποια χρόνια παρατηρείται πως η νοοτροπία της προθεσμιακής κατάθεσης έχει αρχίσει να «ξεθωριάζει» και στη θέση της έρχεται η επενδυτική κουλτούρα.
Σύμφωνα με την Ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής 2025 της Τράπεζας της Ελλάδος, οι καταθέσεις προθεσμίας μειώθηκαν κατά -2,3 δισ. ευρώ κατά τους δέκα πρώτους μήνες του 2025, επιβεβαιώνοντας πως οι Έλληνες έχουν γυρίσει σελίδα.
Η στροφή αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις πολύ χαμηλές αποδόσεις που δίνουν οι τραπεζικές καταθέσεις, με τις τράπεζες να διατηρούν χαμηλά τα επιτόκια καθώς διαθέτουν ήδη μεγάλη ρευστότητα.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της ΤτΕ, τον Δεκέμβριο του 2025 τα επιτόκια για καταθέσεις με συμφωνημένη διάρκεια έως 1 έτος διαμορφώθηκαν στο 1,09% για νέες και στο 1,16% για τις υφιστάμενες, από 1,7% που ήταν το δ΄ τρίμηνο του 2024.
Ταυτόχρονα, οι επενδύσεις έρχονται στο προσκήνιο ως μια εναλλακτική επιλογή που προσφέρει σαφώς καλύτερες αποδόσεις. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο πως πλέον υπάρχουν πολυάριθμες fintech που επιτρέπουν στους πελάτες τους να επενδύουν εύκολα και με ασφάλεια από το κινητό τους, ενώ τράπεζες και neobanks έχουν μπει στο παιχνίδι και προσφέρουν ασφαλή επενδυτικά και αποταμιευτικά προϊόντα εντός του banking app που είναι προσιτά με μερικά κλικ.
Ως αποτέλεσμα, κάποιος που έχει 50.000 ευρώ στην άκρη και θέλει να τα δει να «αβγατίζουν», ή ακόμη και ένας μέσος ιδιώτης με λιγότερες αποταμιεύσεις, ψάχνει να βρει άλλες λύσεις που θα του προσφέρουν πιο «χειροπιαστές» αποδόσεις, συχνά δημιουργώντας ένα χαρτοφυλάκιο με ποικιλία προϊόντων.
Γιατί δεν «τραβάνε» οι προθεσμιακές καταθέσεις
Στο σημερινό περιβάλλον, οι απλές καταθέσεις δεν συμφέρουν καμία πλευρά: Έχοντας σημαντικό πλεόνασμα καταθέσεων στα ταμεία τους, οι ελληνικές τράπεζες δεν έχουν κάποιο σημαντικό κίνητρο να «σπρώξουν» τους Έλληνες καταθέτες προς τα παραδοσιακά καταθετικά προϊόντα και να «πληρώσουν» ανταγωνιστικά επιτόκια.
Αντιθέτως, επιχειρούν να ωθήσουν την πελατεία τους προς ανερχόμενες λύσεις, όπως είναι τα αμοιβαία κεφάλαια καθορισμένης διάρκειας, τα οποία τις ευνοούν ιδιαιτέρως, αφού δεν χρειάζεται να πληρώσουν οι ίδιες τους τόκους στους αποταμιευτές, ενώ παράλληλα αντλούν έσοδα από προμήθειες για τη διαχείριση των αμοιβαίων κεφαλαίων.
Αντιστοίχως, το ενδιαφέρον των Ελλήνων για τις προθεσμιακές καταθέσεις ακολουθεί πτωτική πορεία, καθώς τα τελευταία χρόνια στρέφονται σε εναλλακτικές λύσεις προκειμένου να αυξήσουν τις αποδόσεις τους.
Σε αυτήν την «lose-lose» κατάσταση, οι προθεσμιακές καταθέσεις που κάποτε αποτελούσαν την επιτομή της αποταμίευσης έχουν χάσει την αίγλη τους, και τη θέση τους έρχονται να πάρουν σύγχρονα επενδυτικά προϊόντα που αντιπροσωπεύουν καλύτερα τις ανάγκες των πολιτών, αλλά και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Ως αποτέλεσμα, το ενδιαφέρον των πολιτών για προθεσμιακά προϊόντα παραμένει ιδιαίτερα χαμηλό, με μόλις έναν στους δέκα ιδιώτες να έχει προθεσμιακή κατάθεση την τελευταία πενταετία, σύμφωνα με έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
Άλλωστε, η εξάπλωση λύσεων με καλύτερες αποδόσεις θα ενισχύσουν και την αποταμιευτική ικανότητα των ελληνικών νοικοκυριών, που καταγράφουν αρνητικά ποσοστά αποταμίευσης και ουσιαστικά ξοδεύουν περισσότερα από αυτά που κερδίζουν.
Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2025 το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών στην Ελλάδα μειώθηκε κατά -3,6%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη μείωση στην ΕΕ. Παράλληλα, το ποσοστό επενδύσεων των ελληνικών νοικοκυριών μειώθηκε κατά -0,3%.
Σε ετήσιο επίπεδο, το 2024 η Ελλάδα επίσης βρισκόταν στη δυσμενέστερη θέση με αρνητικό ποσοστό αποταμίευσης, γεγονός που επιβεβαιώνουν και τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, σύμφωνα με τα οποία η αρνητική αποταμίευση των νοικοκυριών διευρύνθηκε περαιτέρω το προηγούμενο έτος, φτάνοντας το -1,9% του ΑΕΠ από -0,9% το 2023.
Οι νέες λύσεις που αναδεικνύονται για αποταμιευτές και επενδυτές
Αποταμιευτές και επενδυτές βρίσκονται σε αναζήτηση νέων λύσεων, συχνά μέσω ψηφιακών καναλιών, οι οποίες μπορεί μεν να είναι επενδυτικού χαρακτήρα, όμως διατηρούν χαμηλό ρίσκο προκειμένου να παραμείνουν προσβάσιμες για τον μέσο ιδιώτη.
Μέσα από ειδικά apps ή από τις ίδιες τις τράπεζες, οι πελάτες μπορούν να τοποθετήσουν τα χρήματά τους σε ένα ευρύ φάσμα αγορών, αποφεύγοντας χρονοβόρες και πολύπλοκες διαδικασίες.
Μάλιστα, αυτή η αποταμιευτική «ζύμωση» ξεκινάει από μικρή ηλικία, καθώς αρκετές τράπεζες έχουν λανσάρει προϊόντα που αφορούν σε επενδυτικές και αποταμιευτικές λύσεις, οι οποίες απευθύνονται σε νέους 18-30 ετών και προσφέρουν προνομιακά επιτόκια, συγκριτικά με τα πιο «παραδοσιακά» προϊόντα της αγοράς, που σε περιπτώσεις αγγίζουν επιτόκια 2,5% και 3%.
Αντιστοίχως, ως ιδανική εναλλακτική αναδεικνύονται προϊόντα όπως τα αμοιβαία κεφάλαια τακτής λήξης, τα οποία άλλωστε λειτουργούν για τους πελάτες με τρόπο αντίστοιχο των προθεσμιακών καταθέσεων, επιτρέποντάς τους να «κλειδώσουν» τα χρήματά τους για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα και να επωφεληθούν από επιτόκια που ακόμη διατηρούνται κοντά στο 2-3%, επιλέγοντας την κλίμακα ρίκου-αποδόσεων που επιθυμούν.
Αντιστοίχως, αρκετοί αποταμιευτές στρέφονται στα έντοκα γραμμάτια και στα ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου.
Ανεβαίνοντας ελαφρώς στην κλίμακα ρίσκου, αρκετοί επενδυτές στρέφονται σε επιλογές όπως είναι τα μετοχικά αμοιβαία κεφάλαια, τα οποία το 2025 κατάφεραν να προσφέρουν καλύτερες αποδόσεις από τον μέσο όρο της χρηματιστηριακής αγοράς, όπως αυτός αποτυπώθηκε στον Γενικό Δείκτη, που σε περιπτώσεις ξεπέρασαν και το 50%.
Αντίστοιχη δυναμική έχει το Χρηματιστήριο Αθηνών που τον τελευταίο καιρό βρίσκεται σε άνθηση, με όχημα το «ράλι» των τραπεζικών μετοχών, καθώς και τα εταιρικά ομόλογα, λύσεις που όμως εκτός από αυξημένες αποδόσεις έχουν και αυξημένο ρίσκο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
