Για δεκαετίες, η πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα αποτελούσε μια απαγορευμένη συζήτηση. Οι μνήμες από το Τσερνόμπιλ και τη Φουκουσίμα παραμένουν ζωντανές, ωστόσο η παγκόσμια ενεργειακή κρίση, η ανάγκη απανθρακοποίησης και το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας οδηγούν πολλές χώρες στην επαναξιολόγηση της πυρηνικής τεχνολογίας αυτή τη φορά ως πιθανό σύμμαχο.
Δεδομένου μάλιστα ότι έχουν αναπτυχθεί νέες τεχνολογίες που καθιστούν πιο ασφαλείς και πιο οικονομικές τις νέες πυρηνικές μονάδες.
Δεκάδες χώρες επενδύουν σε νέα εργοστάσια, μικροί και ευέλικτοι αντιδραστήρες σχεδιάζονται για βιομηχανικές εφαρμογές, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εντάξει την πυρηνική ενέργεια στην πράσινη ταξινομία ως τεχνολογία μηδενικών εκπομπών.
Την ώρα που η Γαλλία και η Φινλανδία εξασφαλίζουν φθηνό και σταθερό ρεύμα χάρη στον πυρηνικό τους στόλο, χώρες όπως η Γερμανία και η Ελλάδα παραμένουν εγκλωβισμένες σε ακριβές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, βασιζόμενες σε συνδυασμό ΑΠΕ και εισαγόμενων καυσίμων.
Και μπορεί έως τώρα η απουσία εγχώριας τεχνογνωσίας αλλά και η έλλειψη ενημέρωσης να είχαν διαμορφώσει μια σταθερά αρνητική στάση της ελληνικής κοινωνίας, ωστόσο η πρώτη ολοκληρωμένη δημοσκόπηση για την πυρηνική ενέργεια στη χώρα, που πραγματοποίησαν η Athlos Energy και η MARC Α.Ε., δείχνει σημαντική αύξηση των πολιτών που τάσσονται υπερ της πυρηνικής ενέργειας.
Αν και η πλειοψηφιά παραμένει αρνητική ωστόσο ο διπλασιασμός της θετικής στασης (30% από 18%) δείχνει ότι η χώρα μας γίνεται πιο δεκτική σε μια προοπτική που μέχρι πρόσφατα αποτελούσε ταμπού.
Αναγέννηση της πυρηνικής ενέργειας ανά τον κόσμο
Σε παγκόσμιο επίπεδο, σήμερα λειτουργούν πάνω από 400 πυρηνικοί αντιδραστήρες, με την πρωτοκαθεδρία να ανήκει στις ΗΠΑ και την Κίνα να ετοιμάζεται σύντομα να τις ξεπεράσει.
Την ίδια ώρα, η γειτονιά της Ελλάδας εξελίσσεται ταχύτατα στο πεδίο της πυρηνικής ενέργειας. Η Τουρκία ετοιμάζεται να λειτουργήσει τον πρώτο της αντιδραστήρα το 2026 στο Ακούγιου, η Βουλγαρία σχεδιάζει δύο νέους αντιδραστήρες AP1000 έως το 2035, η Ρουμανία προχωρά σε έργα SMR και ανακατασκευές μονάδων, ενώ η Σερβία διαπραγματεύεται με τη Ρωσία για το πρώτο της πυρηνικό εργοστάσιο.
Παράλληλα, ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Πολωνία, η Φινλανδία και η Εσθονία προωθούν ή εξετάζουν ενεργά νέες πυρηνικές υποδομές.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ΕΕ συνολικά σχεδιάζει επενδύσεις ύψους 241 δισ. ευρώ έως το 2050 για αύξηση της πυρηνικής ισχύος από τα 98 στα 109 GW.
Η Ελλάδα παρακολουθεί τις εξελίξεις αλλά δεν προχωρά σε «δράση»
Στην Ελλάδα, η συζήτηση άνοιξε επίσημα μετά τη δημόσια παρέμβαση του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, το καλοκαίρι, στο συνέδριο Energy Transition Summit, όπου δήλωσε ξεκάθαρα ότι «η Ελλάδα μπορεί να γίνει χώρα με πυρηνική ενέργεια».
Ωστόσο, ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε πως δεν πρόκειται για άμεση επιλογή, αλλά για μακροπρόθεσμη στρατηγική προετοιμασία, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη ήδη εξετάζει επενδύσεις σε πυρηνική τεχνολογία και μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs).
Πρόσφατα, στη συνάντηση της Ευρωπαϊκής Πυρηνικής Συμμαχίας, ο υφυπουργός Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, τόνισε τον καθοριστικό ρόλο της πυρηνικής ενέργειας για την κλιματική ουδετερότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, αν και η Ελλάδα δεν διαθέτει πυρηνικούς σταθμούς, επωφελείται από τη συμμετοχή τους στο ευρωπαϊκό ενεργειακό δίκτυο.
Ο κ. Τσάφος υπογράμμισε την ανάγκη εξέτασης του συνολικού κόστους του ενεργειακού συστήματος και όχι μόνο του κόστους κάθε τεχνολογίας ξεχωριστά, ενώ πρότεινε να διερευνηθεί ακόμα και η χρήση πυρηνικής ενέργειας στη ναυτιλία.
Τη συζήτηση ήρθε να ενισχύσει για ακόμη μία φορά ο συνιδρυτής της Athlos Energy, Διονύσης Χιώνης, μιλώντας σε ημερίδα στον «Δημόκριτο», όπου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί πλέον να καθυστερεί.
«Έχει έρθει η ώρα να μιλήσουμε για πυρηνική ενέργεια. Να σταματήσουμε να μιλάμε και να κάνουμε τα πρώτα βήματα. Το όραμά μας είναι να προετοιμάσουμε και να τρέξουμε το πρώτο πυρηνικό πρότζεκτ στη χώρα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Εντυπωσιακή η μεταστροφή της κοινής γνώμης σε πέντε χρόνια
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας της Athlos Energy, το 30,3% δήλωσε υπέρ της χρήσης πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα, το 42,8% κατά, ενώ το 21,2% εμφανίστηκε αναποφάσιστο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σε αντίστοιχη έρευνα της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας το 2018, μόλις το 18% ήταν υπέρ.
Όπως ανέφερε ο κ. Χιώνης, είναι εντυπωσιακό πώς «μια χώρα χωρίς πυρηνική βιομηχανία είχε μια τόσο μεγάλη μεταστροφή της κοινής γνώμης».
Για πρώτη φορά, η ελληνική κοινωνία εμφανίζεται όχι μόνο πιο δεκτική, αλλά και πρόθυμη να ακούσει, να ενημερωθεί και να αξιολογήσει τα επιστημονικά και τεχνολογικά δεδομένα. Βέβαια, η αλλαγή στη στάση των πολιτών δεν είναι τυχαία, αφού τα τελευταία χρόνια, οι υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, η στοχαστικότητα των ΑΠΕ και η ανάγκη για ενεργειακή ασφάλεια έχουν οδηγήσει πολλούς να επανεξετάσουν τις απόψεις τους.
Παράλληλα, δεκάδες χώρες επενδύουν σε νέους αντιδραστήρες, ενώ η ΕΕ έχει εντάξει την πυρηνική ενέργεια στην πράσινη ταξινομία ως τεχνολογία μηδενικών εκπομπών, ενώ χώρες όπως η Γαλλία και η Φινλανδία εξασφαλίζουν φθηνό και σταθερό ρεύμα χάρη στους πυρηνικούς στόλους τους.
Αυτές οι εξελίξεις φαίνεται πως επηρεάζουν και την ελληνική κοινή γνώμη, η οποία δείχνει πλέον ότι δεν αντιμετωπίζει την πυρηνική ενέργεια με την απόλυτη άρνηση του παρελθόντος, αλλά με μια πιο ανοιχτή διάθεση.
Ωστόσο, η βελτίωση της στάσης των Ελλήνων δε σημαίνει ότι η Ελλάδα θα πρέπει άμεσα να υιοθετήσει την πυρηνική ενέργεια, αλλά δείχνει ότι υπάρχει πλέον το κοινωνικό υπόβαθρο για να ξεκινήσει σε πρώτη φάση ένας σοβαρός διάλογος.
Άλλωστε, όπως ανέφερε πρόσφατα ο Δρ Χρήστος Χουσιάδης, πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, η πορεία προς μια πιθανή πυρηνική ανάπτυξη βασίζεται σε τέσσερις προϋποθέσεις: στη θεσμική συγκρότηση ενός εθνικού συντονιστικού κέντρου, στην ολοκλήρωση του πλαισίου διαχείρισης αποβλήτων, στις διακρατικές συνέργειες και στην οικοδόμηση κοινωνικής αποδοχής μέσω μιας ανεξάρτητης και αξιόπιστης ρυθμιστικής αρχής.
Μεγάλο το κενό της ενημέρωσης
Ωστόσο, παρά τη θεαματική αλλαγή στάσεων, η έρευνα αποκαλύπτει και σημαντικά κενά γνώσης. Σχεδόν οι μισοί πολίτες (47,5%) πιστεύουν λανθασμένα ότι οι πυρηνικοί σταθμοί εκπέμπουν διοξείδιο του άνθρακα, ενώ το 61% δεν έχει ακούσει ποτέ για την τεχνολογία των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMRs), που διεθνώς θεωρείται κλειδί για την επόμενη γενιά πυρηνικών εφαρμογών.
Μόλις το 24% θεωρεί την πυρηνική ενέργεια «πράσινη», ενώ οι κύριες ανησυχίες παραμένουν οι ίδιες: τα πυρηνικά απόβλητα (76,3%), τα ατυχήματα (62,9%) και οι πιθανές επιπτώσεις στην υγεία (37,1%). Το συμπέρασμα είναι ότι η ελληνική κοινωνία εμφανίζεται πιο ανοιχτή, αλλά όχι επαρκώς ενημερωμένη.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Διονύσης Χιώνης, μιλώντας στο BD, τονίζει την ανάγκη ολοκληρωμένης και επιστημονικής ενημέρωσης των πολιτών.
«Η έρευνα που παρουσιάζουμε καταγράφει με σαφήνεια ότι η στάση της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στην πυρηνική ενέργεια αλλάζει και δεν είναι όσο αρνητική όσο κάποιος θα πίστευε. Η δημόσια αντίληψη είναι κρίσιμη για κάθε εθνική στρατηγική και το συμπέρασμα της έρευνας είναι ξεκάθαρο.
Οφείλουμε να εξηγήσουμε με απλά και κατανοητά λόγια τι είναι η πυρηνική ενέργεια, πώς λειτουργεί, ποια τα οφέλη αλλά και ποιες οι προκλήσεις, και πώς αυτές αντιμετωπίζονται με διεθνή πρότυπα. Χωρίς να αποφεύγουμε τις δύσκολες συζητήσεις έτσι ώστε το κοινό να κατανοήσει σε μεγαλύτερο βάθος αυτήν την τεχνολογία.
Σήμερα, περισσότεροι συμπολίτες είναι πιο ανοιχτοί από ότι πριν λίγα χρόνια. Αν ενημερώσουμε οργανωμένα και συστηματικά, η κοινωνία θα αναγνωρίσει την ευκαιρία για ενεργειακή ασφάλεια, ανταγωνιστικές τιμές και βιομηχανική ανάπτυξη.
Μαζί με το Στάθη, θα συνεχίσουμε με όχημα την πρωτοβουλία μας ως Athlos Energy να επενδύουμε σε αυτήν την ενημέρωση και σε αυτόν τον διάλογο, με τεκμηριωμένες προτάσεις για υπεύθυνη ένταξη της πυρηνικής στο ελληνικό ενεργειακό μείγμα».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
