Σημαντικές αλλαγές εισάγει για την ελληνική αλιεία το νέο θεσμικό πλαίσιο που ψηφίστηκε από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, φέρνοντας εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις στην οργάνωση, παρακολούθηση και τον έλεγχο της αλιευτικής δραστηριότητας.
Πρόκειται για την πρώτη ουσιαστική παρέμβαση μετά από 56 χρόνια, καθώς ο Αλιευτικός Κώδικας του 1970 προσαρμόζεται στις σύγχρονες ανάγκες. Ανάμεσα στις βασικές καινοτομίες περιλαμβάνονται τα ψηφιακά συστήματα ελέγχου, η ενιαία παρακολούθηση, η ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας, η απλοποίηση διαδικασιών για τους επαγγελματίες, νέο σύστημα κυρώσεων και η αναμόρφωση της εκπροσώπησης των αλιέων.
Ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, σημείωσε πως «η ελληνική αλιεία έχει αλλάξει σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, όπως έχουν αλλάξει και οι τεχνολογικές δυνατότητες, οι απαιτήσεις για την ιχνηλασιμότητα και ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να οργανώνεται ο έλεγχος». Τόνισε ότι το νέο πλαίσιο στοχεύει στην προστασία του επαγγελματία αλιέα, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα των ελέγχων.
Η αλιεία αποτελεί βασικό κλάδο για παράκτιες και νησιωτικές περιοχές, με 11.457 αλιευτικά σκάφη – το 94% εκ των οποίων μικρότερα των 12 μέτρων – και περισσότερους από 15.000 εργαζόμενους.
Κομβικό ρόλο στο νέο πλαίσιο έχει το Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας (ΟΣΠΑ), το οποίο διευρύνεται ώστε να συγκεντρώνει κρίσιμες πληροφορίες σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον.
Στο ΟΣΠΑ εντάσσονται το Εθνικό Αλιευτικό Μητρώο, οι άδειες αλίευσης, η εμπορία και ιχνηλασιμότητα των προϊόντων, η καταγραφή και παρακολούθηση των σκαφών, το Μητρώο Αλιευτικών Παραβάσεων και το Μητρώο Επιθεωρητών Αλιείας, καθώς και δεδομένα για υδατοκαλλιέργειες και μεταποίηση.
Η φιλοσοφία του συστήματος είναι να προσφέρει στις αρμόδιες αρχές πλήρη και ταχεία εικόνα σε όλη την αλυσίδα, από τη δραστηριότητα των σκαφών μέχρι την εμπορία και την ιχνηλασιμότητα των αλιευμάτων.
Σύμφωνα με τον κ. Πρωτοψάλτη, «με το αναβαθμισμένο ΟΣΠΑ συγκεντρώνουμε πληροφορίες που μέχρι σήμερα βρίσκονταν σε διαφορετικά σημεία και δημιουργούμε τη δυνατότητα καλύτερης αξιοποίησης των δεδομένων. Ο έλεγχος γίνεται πιο στοχευμένος και οι υπηρεσίες μπορούν να έχουν πολύ πιο καθαρή εικόνα για το πού απαιτείται παρέμβαση».
Το σύστημα θα διασυνδέεται ψηφιακά με τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα άλλα κράτη μέλη και τις αρμόδιες περιφερειακές οργανώσεις, ενισχύοντας την ανταλλαγή δεδομένων και τον συντονισμό των ελέγχων.
Η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων σχετίζεται άμεσα με την αντιμετώπιση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει άμεσες παρεμβάσεις των ελεγκτικών αρχών, όπως παύση δραστηριότητας, κατεύθυνση σκάφους για έλεγχο, αναστολή άδειας και δέσμευση παράνομων εργαλείων.
Όπως ανέφερε ο Γενικός Γραμματέας, ο αποτελεσματικότερος έλεγχος προστατεύει τον συνεπή επαγγελματία, περιορίζει τον αθέμιτο ανταγωνισμό και δημιουργεί καθαρότερους κανόνες για όσους λειτουργούν νόμιμα.
Απλοποίηση διαδικασιών και νέο πλαίσιο κυρώσεων
Η δεύτερη βασική κατεύθυνση αφορά τη μείωση των διοικητικών διαδικασιών για τους επαγγελματίες αλιείς.
Καταργούνται 17 ξεχωριστές διαδικασίες αδειοδότησης και οι 19 υφιστάμενες ψηφιακές διαδικασίες συγκεντρώνονται σε 2 ενιαίες.
Όπως επισημαίνει ο κ. Πρωτοψάλτης, «η ψηφιοποίηση έχει νόημα όταν κάνει την καθημερινότητα του πολίτη ευκολότερη», προσθέτοντας ότι στόχος είναι η απλοποίηση, όχι η ψηφιακή μεταφορά της γραφειοκρατίας.
Αλλαγές εισάγονται και στο καθεστώς των αλιευτικών κυρώσεων, με διακρίσεις μεταξύ ήσσονος σημασίας, κοινών και σοβαρών παραβάσεων, ώστε η κύρωση να συνδέεται με τη βαρύτητα της κάθε περίπτωσης.
Με το νέο σύστημα επιδιώκεται μεγαλύτερη αναλογικότητα, ενώ δημιουργείται και Μητρώο Αλιευτικών Παραβάσεων στο νέο ψηφιακό σύστημα ελέγχου.
Ο κ. Πρωτοψάλτης τόνισε πως «δεν είναι όλες οι παραβάσεις ίδιες και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ίδιες», επιδιώκοντας ένα σύστημα αυστηρό στη σοβαρή παρανομία και δίκαιο στις μικρότερες παραβάσεις.
Εκπροσώπηση επαγγελματιών και ειδικές ρυθμίσεις
Αλλαγές προβλέπονται και στην οργάνωση των συλλογικών φορέων του κλάδου, με δυνατότητα δημιουργίας συλλόγων ανά κατηγορία εργαλείων σε επίπεδο δήμου, ομοσπονδιών σε περιφερειακό και συνομοσπονδιών σε πανελλαδικό επίπεδο.
Στόχος είναι η σαφής δομή εκπροσώπησης, ώστε η φωνή των επαγγελματιών να εκφράζεται οργανωμένα σε όλα τα επίπεδα.
Ιδιαίτερη ρύθμιση αφορά τη βιντζότρατα, η χρήση της οποίας απαγορεύεται και αφαιρείται από τις επαγγελματικές άδειες και το Εθνικό Αλιευτικό Μητρώο.
Τα σκάφη που το διέθεταν συνεχίζουν τη δραστηριότητά τους με τα υπόλοιπα εργαλεία της άδειάς τους.
Το νέο πλαίσιο φέρνει επίσης παρεμβάσεις στις υδατοκαλλιέργειες, με αλλαγές στη σύνθεση του Εθνικού Συμβουλίου Υδατοκαλλιεργειών, τις μισθώσεις και μετατοπίσεις μονάδων, καθώς και τη λειτουργία των Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών.
Ψηφιακά εργαλεία και στον πρωτογενή τομέα
Οι διατάξεις για την αλιεία αποτελούν βασικό μέρος του νέου νόμου, χωρίς να περιορίζονται μόνο σε αυτό το πεδίο.
Προβλέπεται η δημιουργία ψηφιακής κάρτας αγρότη και η διασύνδεση του Μητρώου Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων με το myAGRO/ΟΣΔΕ, ώστε τα στοιχεία να συγκεντρώνονται σε ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον.
Για το μέλι ιδρύεται η πλατφόρμα e-honey, ενισχύοντας την ψηφιακή ιχνηλασιμότητα στην παραγωγή και εμπορία.
Επιπλέον, προβλέπονται αυστηρότερες κυρώσεις για παραβιάσεις μέτρων κατά μεταδοτικών νοσημάτων των ζώων και ενίσχυση του προσωπικού για ελέγχους σε περιοχές με επιζωοτίες.
Περιλαμβάνονται και ρυθμίσεις για τη μεταφορά πληροφοριακών συστημάτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, καθώς και νέο πλαίσιο λειτουργίας και ελέγχου των Σχολών Επαγγελμάτων Κρέατος.
Ο κ. Πρωτοψάλτης επισημαίνει ότι «αυτό που συνδέει αυτές τις παρεμβάσεις είναι μια διαφορετική αντίληψη για τη λειτουργία της διοίκησης. Περισσότερη αξιοποίηση των δεδομένων, ιχνηλασιμότητα, λιγότερες κατακερματισμένες διαδικασίες και πιο αποτελεσματικοί έλεγχοι».
Τέλος, υπογραμμίζει τη σημασία της εφαρμογής των αλλαγών στην πράξη, σημειώνοντας ότι τα ψηφιακά εργαλεία αποτελούν το μέσο για απλούστερες υπηρεσίες, καλύτερη πληροφόρηση και αποτελεσματικότερους ελέγχους, όπου και θα κριθεί η επιτυχία της μεταρρύθμισης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
