Η ιστορική Σχολή Βραγγιανών στα ευρυτανικά Άγραφα αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα πνευματικά κέντρα της περιόδου της Τουρκοκρατίας. Διαθέτοντας πλούσια βιβλιοθήκη με περίπου 4.000 τόμους σε ελληνική, λατινική και γερμανική γλώσσα, καθώς και πολυάριθμα χειρόγραφα, εξελίχθηκε σε σπουδαίο κέντρο σπουδών, γνωστό ως Ελληνομουσείον των Αγράφων. Η λειτουργία της συνεχίστηκε έως το 1770, με τη στήριξη των κατοίκων του χωριού και του Ευγενίου Γιαννούλη, ενώ για μικρό διάστημα δέχθηκε ενίσχυση και από την Κωνσταντινούπολη.
Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από εργασία του δρ Ιστορίας της Εκπαίδευσης και προέδρου του Φιλολογικού, Ιστορικού, Λογοτεχνικού Συνδέσμου (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων, Θεόδωρου Νημά, με τίτλο «Τα σχολεία και οι δάσκαλοί τους στην περιοχή των Αγράφων κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας». Η μελέτη δημοσιεύεται στον 9ο τόμο της εξαμηνιαίας επιθεώρησης «Ιστόρηση», με θεματική ενότητα «Παιδείας Ιχνηλασίες», που καταγράφει τις μορφές εκπαίδευσης στις κοινότητες των Αγράφων. Το περιοδικό εκδίδεται ηλεκτρονικά από τον Δήμο Λίμνης Πλαστήρα.
Σύμφωνα με τον κ. Νημά, από τη Σχολή Βραγγιανών αποφοίτησε πλήθος λογίων και κληρικών, οι οποίοι διέδωσαν το όνομά της σε ολόκληρη την Ελλάδα. Πολλοί άρχοντες, μητροπολίτες, ιερείς, μοναχοί και δάσκαλοι αλληλογραφούσαν με τους δασκάλους της, Ευγένιο Γιαννούλη και Αναστάσιο Γόρδιο, ακόμη και χωρίς να τους γνωρίζουν προσωπικά. Οι πρώην μαθητές της, εγκατεστημένοι σε πόλεις όπως τα Τρίκαλα και η Θεσσαλονίκη ή σε μοναστήρια όπως του Δουσίκου και της Τατάρνας, διατηρούσαν επίσης επαφή με τους δασκάλους τους, λαμβάνοντας πολύτιμες συμβουλές.
Η ανάπτυξη των Βραγγιανών και η ίδρυση της Σχολής
Τα Βραγγιανά της Ευρυτανίας, γνωστά και ως Μεγάλα Βραγγιανά, βρίσκονται κοντά στα όρια του νομού Καρδίτσας και διακρίνονται από τα Μικρά Βραγγιανά της Αργιθέας. Όπως αναφέρει ο κ. Νημάς στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, σύμφωνα με την οθωμανική απογραφή του 1454/55, το χωριό αριθμούσε 280 οικογένειες και αποτελούσε το τέταρτο μεγαλύτερο του Σαντζακίου Τρικάλων. Η περιοχή ανέπτυξε ισχυρή οικονομική δραστηριότητα με τσελιγκάτα και βιοτεχνίες μαλλίνων υφασμάτων, ενισχύοντας το εμπόριο και την ευημερία των κατοίκων.
Το 1661, ύστερα από πρόσκληση των κατοίκων, ο Ευγένιος Γιαννούλης εγκαταστάθηκε στη θέση Γούβα, κοντά στη Μονή Αγίας Παρασκευής, όπου ίδρυσε ανώτερο σχολείο, εγκαταλείποντας το προηγούμενο στο Καρπενήσι. Δίδαξε στη Σχολή Βραγγιανών για είκοσι χρόνια, έως τον θάνατό του το 1682, οπότε τη διεύθυνση ανέλαβε ο μαθητής του, Αναστάσιος Γόρδιος. Σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες, «Καὶ φοιτηταὶ πάλιν πάντοθεν προς αὐτὸν συνέτρεχον [...] Φοιτηταὶ δὲ αὐτῷ ἐν Βρανιανοῖς ἐγένοντο πολλοὶ [...]». Στη Σχολή δίδαξε επίσης ο Θεοφάνης Ρίζος ο εκ Φουρνάς, μαθητής του Γορδίου, συμβάλλοντας στη διατήρηση της πνευματικής παράδοσης του ιδρύματος.
*Η φωτογραφία είναι του Απ. Ζώη για χρήση από το ΑΠΕ-ΜΠΕ
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
