Συνάντηση Κώστα Γαβρά με αυτόπτες μάρτυρες της δολοφονίας Λαμπράκη

Ο Κώστας Γαβράς βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη ανήμερα των 93ων γενεθλίων του, όπου συναντήθηκε με αυτόπτες μάρτυρες της στυγερής δολοφονίας του Γρηγόρη Λαμπράκη, τον Μάιο του 1963. 

Η επίσκεψή του συνδυάστηκε με την τελετή χωροθέτησης του «Δείκτη Μνήμης» – Σημείο Ζ, που τοποθετήθηκε με πρωτοβουλία του Δήμου Θεσσαλονίκης δίπλα στο μνημείο, στη συμβολή των οδών Βενιζέλου και Ερμού.

Ο διεθνούς φήμης σκηνοθέτης συνοδευόταν από τον δήμαρχο Θεσσαλονίκης, Στέλιο Αγγελούδη, τον πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου, Σπύρο Βούγια, τον Γάλλο πρόξενο Ζαν Λικ Λαβό και τον πρόεδρο του ΔΣ του Μουσείου Μίκη Θεοδωράκη Ζάτουνας, Παρασκευά Παρασκευόπουλο

. Άκουσε με προσοχή τις αφηγήσεις των δικηγόρων Σπύρου Σακέτα, Αλέκου Γρίμπα και της Καίτης Τσαρουχά, κόρης του βουλευτή της ΕΔΑ Γιώργου Τσαρουχά, για τα γεγονότα που συγκλόνισαν τη χώρα.

Η δολοφονία του Λαμπράκη ενέπνευσε τον Βασίλη Βασιλικό να γράψει το μυθιστόρημα «Ζ», το οποίο μεταφράστηκε και εκδόθηκε διεθνώς. Το έργο αυτό αποτέλεσε τη βάση για την κινηματογραφική μεταφορά του από τον Κώστα Γαβρά, σε μια περίοδο που η Ελλάδα βρισκόταν υπό το καθεστώς των Συνταγματαρχών, καθιστώντας αδύνατη τη δημιουργία της ταινίας στη χώρα.

Το «Σημείο Ζ» ως μνημείο ιστορικής μνήμης

Το μεσημέρι, ο Κώστας Γαβράς στάθηκε μπροστά στο μνημείο του Γρηγόρη Λαμπράκη, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, όπου ο δήμος τοποθέτησε τον «Δείκτη Μνήμης» – Σημείο Ζ. Η εγκατάσταση αυτή, σε δίγλωσση μορφή, περιλαμβάνει κείμενα, φωτογραφίες και γραφιστικές συνθέσεις που παρουσιάζουν τα ιστορικά γεγονότα.

Η μία όψη του «Δείκτη Μνήμης» είναι αφιερωμένη στη ζωή και τη δράση του Λαμπράκη, ενώ η άλλη, με τίτλο «Σημείο Ζ», προσφέρει πληροφορίες για την ταινία του Κώστα Γαβρά, το μυθιστόρημα του Βασίλη Βασιλικού και τη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη.

Συγκίνηση και μηνύματα ειρήνης

Ο Κώστας Γαβράς, έχοντας στο πλευρό του τη σύζυγό του Μισέλ, δήλωσε βαθιά συγκινημένος για την υποδοχή και τις εκδηλώσεις τιμής. Όπως τόνισε, η τελετή αφορά «όχι το φιλμ, αλλά τον άνθρωπο, τον Λαμπράκη, που γύριζε στον κόσμο με την πινακίδα, λέγοντας “Ελλάς” και πίσω από την “Ελλάς” είχε τα σημεία της ειρήνης. Δηλαδή ζητούσε την Ελλάδα σε ειρήνη».

Εξέφρασε την ευχή οι Έλληνες «να μην ξαναπεράσουμε από μίση και εμφυλίους πολέμους, όπως τον έζησε η γενιά μου. Είναι το χειρότερο από όλα τα πράγματα. Ελπίζω, λοιπόν, ο Λαμπράκης να είναι παράδειγμα».

Τιμή από τον Δήμο Θεσσαλονίκης

Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης, επισήμανε ότι ο Κώστας Γαβράς «σε δύσκολες στιγμές σήκωσε τη σημαία μέσα από την τέχνη του αντιφασιστικού και αντιδικτατορικού αγώνα». Τόνισε πως η πόλη υποδέχεται έναν μεγάλο καλλιτέχνη που, μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη, ανέδειξαν μέσω του πολιτικού κινηματογράφου την ανάγκη για δημοκρατία και αντίσταση.

Αναφερόμενος στην τοποθέτηση του «Δείκτη Μνήμης», σημείωσε ότι στόχος είναι να αναδειχθεί η ιστορία της πόλης, η οποία ταυτίζεται με την ιστορία της χώρας. Πρόσθεσε ότι το «Ζ» αποτέλεσε αφορμή για την έναρξη του αντιδικτατορικού αγώνα και ευχαρίστησε τον σκηνοθέτη για την επίσκεψή του, υπογραμμίζοντας το μεγαλείο της έμπνευσής του να δημιουργήσει μια ταινία για ένα σημείο που δεν είχε δει ποτέ.

Ο Γάλλος πρόξενος χαρακτήρισε τον Γαβρά «μια τεράστια γέφυρα μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας». Οι αυτόπτες μάρτυρες της δολοφονίας, Σπύρος Σακέτας, Αλέκος Γρίμπας και Καίτη Τσαρουχά, δήλωσαν συγκινημένοι από τη συνάντηση, ανακαλώντας με λεπτομέρειες τις δραματικές στιγμές του 1963.