Με την απομάκρυνση πυρηνικού υλικού από το ΕΜΠ, τη διαχείριση ιστορικών αποβλήτων του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και την εξαγωγή πλήθους παλιών ραδιενεργών πηγών εκτός χρήσης που βρίσκονταν σε νοσοκομεία και διάφορες άλλες εγκαταστάσεις, η Ελλάδα έχει κάνει τα τελευταία δύο χρόνια σημαντικά βήματα για την επίλυση προβλημάτων που παρέμεναν ανοιχτά επί δεκαετίες.
Οι δράσεις που υλοποιήθηκαν, από την Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ) σε συνεργασία με τους κατόχους των υλικών, την περίοδο 2024-2025 και συνεχίζονται ακόμα, σηματοδοτούν μια νέα φάση για τη διαχείριση των ραδιενεργών υλικών στη χώρα.
Ιστορική απομάκρυνση πυρηνικού υλικού από την Ελλάδα
Το 2024 καταγράφηκε μία ιδιαίτερα σημαντική επιτυχία με διεθνή διάσταση. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Ενέργειας των Ηνωμένων Πολιτειών (U.S. Department of Energy – DoE) και τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA), ολοκληρώθηκε η εξαγωγή 1.628 κιλών στοιχείων ουρανίου φυσικού και χαμηλού εμπλουτισμού από το Εργαστήριο Πυρηνικής Τεχνολογίας της Σχολής Μηχανολόγων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Το υλικό αυτό, το οποίο από χρόνια είχε πάψει να χρησιμοποιείται για εκπαιδευτικούς και ερευνητικούς σκοπούς, φυλασσόταν ως υλικό εκτός χρήσης στις εγκαταστάσεις του εργαστηρίου. Η απομάκρυνσή του αποτελεί μια σημαντική συμβολή στην απαλλαγή από πυρηνικά υλικά που παραμένουν αποθηκευμένα στη χώρα.
Τέλος στην εκκρεμότητα δεκαετιών στα ιστορικά ραδιενεργά απόβλητα
Στο πλαίσιο του έργου ΕΕΑΕ 2.0 «Ενίσχυση εθνικών υποδομών για τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων και την αντιμετώπιση καταστάσεων ραδιολογικής έκτακτης ανάγκης», που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, προχωρήσαμε στον χαρακτηρισμό και την επανασυσκευασία ιστορικών ραδιενεργών αποβλήτων στις εγκαταστάσεις του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος».
Οι εργασίες, που ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο του 2024, ολοκληρώθηκαν μέσα στο 2025: περισσότερα από 180 παλιά «άγνωστα» δοχεία και βαρέλια ελέγχθηκαν, ταξινομήθηκαν και το περιεχόμενό τους, αφού καταγράφηκε λεπτομερώς, μεταφέρθηκε σε σύγχρονα συστήματα αποθήκευσης.
Παράλληλα, στο πλαίσιο του ίδιου έργου ΕΕΑΕ 2.0 το 2024 εξήχθησαν συνολικά 44 ραδιενεργές πηγές, μεταξύ των οποίων τέσσερις υψηλής ενεργότητας κατηγοριών 1, 2 και 3, προς εξειδικευμένες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης στην Ουγγαρία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι πηγές αυτές βρίσκονταν αποθηκευμένες υπό κανονιστική εποπτεία σε νοσοκομεία της χώρας και στο ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος».
Απομάκρυνση ραδιενεργών πηγών εκτός χρήσης
Επιπλέον, μετά από πρωτοβουλία της ΕΕΑΕ και σχετική ενημέρωση των κατόχων πηγών, περισσότερες από 50 ραδιενεργές πηγές κατηγορίας 4, από διάφορες εγκαταστάσεις στην Ελλάδα, εξήχθησαν από τους ίδιους τους κατόχους προς ανακύκλωση και τελική διαχείριση.
Το 2025 η προσπάθεια αυτή ενισχύθηκε περαιτέρω μέσω της συνεργασίας με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA).
Στο πλαίσιο ειδικών προγραμμάτων διαχείρισης ιστορικών πηγών, ολοκληρώθηκε η αποσυναρμολόγηση παλαιών ραδιενεργών αλεξικεραύνων, μια εκκρεμότητα που παρέμενε για πολλά χρόνια. Κατά τη διαδικασία αυτή πραγματοποιήθηκε ο χαρακτηρισμός και η ασφαλής συσκευασία 247 πηγών Αμερικίου-241 και 145 πηγών Ραδίου-226.
Παράλληλα, η Ελλάδα συμμετείχε ενεργά στη διεθνή πρωτοβουλία Global Radium-226 Management του ΙΑΕΑ. Στο πλαίσιο της δράσης αυτής συλλέχθηκε και συσκευάστηκε κατάλληλα το μεγαλύτερο ποσοστό των πηγών Ραδίου-226 που υπάρχουν στη χώρα για την εξαγωγή τους προς εξειδικευμένες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η απομάκρυνση των πηγών αυτών ολοκληρώθηκε τις προηγούμενες μέρες, επιλύοντας ένα ζήτημα που απασχολούσε επί δεκαετίες την εθνική στρατηγική διαχείρισης ραδιενεργών υλικών δεδομένης της τοξικότητας και μακροβιότητας (1.600 χρόνια) του Ραδίου-226.
Πλήρης χαρτογράφηση του ραδιενεργού αποτυπώματος της χώρας
Σε συμμόρφωση με τις συστάσεις της διεθνούς αξιολόγησης ARTEMIS που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο 2023 η ΕΕΑΕ συγκροτεί ολοκληρωμένο εθνικό κατάλογο ραδιενεργών αποβλήτων και πηγών.
Συλλέχθηκαν στοιχεία από εγκαταστάσεις κύκλοτρων, φορείς που διαχειρίζονται ραδιενεργά υλικά και επιχειρήσεις ανακύκλωσης μετάλλων, προκειμένου να αποτυπωθεί με πληρότητα η υφιστάμενη και η μελλοντική παραγωγή ραδιενεργών αποβλήτων στη χώρα.
Στο ίδιο πλαίσιο, η ΕΕΑΕ συμμετέχει ενεργά στο διεθνές δίκτυο DSRSNet (Disused Sealed Radioactive Sources Network), το οποίο επιτρέπει την ανταλλαγή τεχνογνωσίας για τη διαχείριση πηγών εκτός χρήσης και την ταυτοποίηση ορφανών πηγών.
Διαφάνεια και ενημέρωση στο επίκεντρο
Παράλληλα με τις τεχνικές δράσεις, η ΕΕΑΕ ανέπτυξε επικοινωνιακές πρωτοβουλίες για την ενημέρωση του κοινού, αναγνωρίζοντας τη διαφάνεια ως βασική παράμετρο της πυρηνικής και ραδιολογικής ασφάλειας.
Δημιουργήθηκαν εκπαιδευτικά βίντεο για τον κύκλο ζωής των ραδιενεργών υλικών, οπτικό υλικό παρουσίασης των εγκαταστάσεων διαχείρισης και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ πραγματοποιήθηκαν στοχευμένες δράσεις ενημέρωσης φοιτητών.
Χτίζοντας σήμερα την ασφάλεια του αύριο
Οι δράσεις που υλοποιήθηκαν τα τελευταία δύο χρόνια αποτυπώνουν μια σαφή στρατηγική επιλογή: την υπεύθυνη αντιμετώπιση των προβλημάτων σήμερα και όχι τη μετακύλισή τους στις επόμενες γενιές. Εγκαινιάστηκε με τη συνεργασία με το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» για την έγκαιρη επιστροφή, το 2019, όλων των χρησιμοποιημένων πυρηνικών καυσίμων του ερευνητικού πυρηνικού αντιδραστήρα στις ΗΠΑ και συνεχίστηκε με μεθοδικότητα και συνέπεια.
Παρά την έλλειψη στη χώρα μας ενός ειδικού φορέα διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων, τα τελευταία χρόνια, μέσα από την απομάκρυνση ιστορικών ραδιενεργών υλικών, την ενίσχυση των εθνικών υποδομών και τη συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς, η Ελλάδα ενισχύει το επίπεδο ακτινοπροστασίας, μειώνει τους μακροχρόνιους περιβαλλοντικούς κινδύνους και σταδιακά διαμορφώνει ένα σύγχρονο πλαίσιο για την υπεύθυνη και ασφαλή διαχείριση των ραδιενεργών υλικών και αποβλήτων της.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
