Ιστορικής σημασίας χαρακτηρίστηκε από πολλούς αναλυτές η σύνοδος κορυφής μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ευρωπαϊκής Ένωσης που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή στις Βρυξέλλες. Οι συμφωνίες που υπογράφηκαν, δέκα χρόνια μετά το Brexit, φέρνουν πιο κοντά τις δύο πλευρές και έχουν πρακτικό αντίκρισμα σε κρίσιμους τομείς όπως το εμπόριο και η κινητικότητα των νέων.
Συγκεκριμένα, το Ηνωμένο Βασίλειο συμφώνησε να ευθυγραμμιστεί με τους κανόνες της Ένωσης για τις εισαγωγές και εξαγωγές τροφίμων και αγροτικών προϊόντων, περιορίζοντας τους ελέγχους και τα πιστοποιητικά που είχαν επιβληθεί μετά το Brexit. Η αλλαγή αυτή αναμένεται να μειώσει τα εμπόδια για τις επιχειρήσεις και να διευκολύνει το διασυνοριακό εμπόριο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διμερής συμφωνία για τις αγορές διοξειδίου του άνθρακα. Η σύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών θα μειώσει τις εμπορικές επιβαρύνσεις στη βρετανική βιομηχανία και θα ενισχύσει τη συνεργασία για το κλίμα.
Στο ίδιο πλαίσιο, η απόφαση για την κινητικότητα των νέων προβλέπει ότι από τον Ιανουάριο του 2030, 100.000 Βρετανοί και ισάριθμοι πολίτες της ΕΕ, ηλικίας 18-31 ετών, θα μπορούν να εργαστούν, να σπουδάσουν ή να ταξιδέψουν έως και τρία χρόνια. Οι θέσεις θα κατανέμονται μεταξύ των κρατών-μελών ανάλογα με τον πληθυσμό τους.
Η αρχική θεώρηση εισόδου θα έχει διετή ισχύ με δυνατότητα παράτασης ενός έτους. Οι Βρετανοί θα μπορούν να μείνουν σε έως τρία κράτη-μέλη της ΕΕ, συμπληρώνοντας 12 μήνες σε κάθε χώρα πριν μετακινηθούν στην επόμενη. Οι συμμετέχοντες θα πληρώνουν τέλος αίτησης και θα απαιτείται απόδειξη επαρκών πόρων, χωρίς δικαίωμα κοινωνικών παροχών ή μεταφοράς εξαρτώμενων μελών.
Αντιδράσεις και πολιτικές προεκτάσεις
Ο πρωθυπουργός των Εργατικών Άντι Μπέρναμ υπερασπίστηκε τις συμφωνίες, υπογραμμίζοντας ότι θα ενισχύσουν την ανάπτυξη και θα συμβάλουν στη μείωση των τιμών τροφίμων και ηλεκτρικού ρεύματος. Παράλληλα, σημείωσε πως οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι τρεις στους τέσσερις Βρετανούς επιθυμούν στενότερες σχέσεις με την Ευρώπη, ενώ ανακοίνωσε ότι οι δύο πλευρές θα εργαστούν για τη μακροπρόθεσμη σχέση τους τους επόμενους δώδεκα μήνες.
Η επικεφαλής των Συντηρητικών Κέμι Μπάντενοχ χαρακτήρισε τη συμφωνία «άδικη», εκφράζοντας ανησυχία για τον ανταγωνισμό στις θέσεις εργασίας μεταξύ νέων από την ΕΕ και Βρετανών. Ο επικεφαλής του Reform UK Νάιτζελ Φάρατζ κατηγόρησε τον Βρετανό πρωθυπουργό για αθέτηση δέσμευσης σχετικά με τη διαμάχη του Brexit, ενώ τόνισε ότι η δημοσκοπική στήριξη για στενότερες σχέσεις δεν συνιστά εντολή για επιστροφή στην ενιαία αγορά.
Από την πλευρά τους, οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες ζήτησαν περαιτέρω προσέγγιση μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και ΕΕ.
Εκκρεμότητα στα πανεπιστημιακά δίδακτρα
Πέρα από τις πολιτικές αντιδράσεις, η σύνοδος άφησε ανοιχτό το ζήτημα των πανεπιστημιακών διδάκτρων για πολίτες της ΕΕ που επιθυμούν να σπουδάσουν στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η Ένωση ζητά οι φοιτητές της να πληρώνουν τα ίδια δίδακτρα με τους Βρετανούς, ενώ τα τρέχοντα ετήσια ποσά κυμαίνονται από 9.790 λίρες για εγχώριους φοιτητές έως 38.000 λίρες για διεθνείς.
Το Ηνωμένο Βασίλειο εκτιμά ότι μια τέτοια αλλαγή θα επιβαρύνει τα πανεπιστήμιά του με πάνω από 400 εκατ. στερλίνες ετησίως, γι’ αυτό και συμφωνήθηκε να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις μέχρι τον Μάιο του 2027.
Το μέλλον των σχέσεων Ηνωμένου Βασιλείου – ΕΕ
Οι ευρωσκεπτικιστές σχολιαστές θέτουν το ερώτημα αν ο Μπέρναμ προετοιμάζει τη σταδιακή επανένταξη του Ηνωμένου Βασιλείου στην ΕΕ. Από την άλλη, οι φιλοευρωπαίοι χαιρετίζουν την κατάργηση εμποδίων που έφερε το Brexit, ενώ σημειώνουν ότι παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του βάθους της μελλοντικής σχέσης.
Ορισμένοι αναλυτές επικεντρώνονται στο πολιτικό ρίσκο που αναλαμβάνει ο πρωθυπουργός Μπέρναμ. Ένα είναι βέβαιο: ο Βρετανός πρωθυπουργός εμφανίζεται διατεθειμένος να φέρει το Ηνωμένο Βασίλειο πιο κοντά στην Ένωση.
Όπως είχε δηλώσει πρόσφατα, «θα ήθελε να δει το Ηνωμένο Βασίλειο να επιστρέφει στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο ζει», διευκρινίζοντας πάντως ότι «δεν προτείνει επανένταξη κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο».