Σημαντικά βήματα για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένονται στη σύνοδο που θα πραγματοποιηθεί αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση. Οι δύο πλευρές πρόκειται να επικεντρωθούν σε συμφωνίες για τα τρόφιμα και στην εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας, αντανακλώντας το όραμα του πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ για μια πιο στενή σχέση με την ΕΕ.
Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του Brexit, οι ηγέτες της ΕΕ χαιρέτισαν την πρωτοβουλία του Μπέρναμ να ανοίξει εκ νέου τη συζήτηση για το ενδεχόμενο επανένταξης ή επαναπροσέγγισης της Βρετανίας με το ευρωπαϊκό μπλοκ. Όπως τονίζουν, το μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον απαιτεί μεγαλύτερη συνεργασία.
Παρά το θετικό κλίμα, παραμένουν προκλήσεις στη μετατροπή των προθέσεων σε συγκεκριμένες συμφωνίες. Οι δύο πλευρές αναμένεται να συνδέσουν τις αγορές τροφίμων και άνθρακα, ωστόσο υπάρχουν διαφωνίες για την κινητικότητα των νέων και τα πανεπιστημιακά δίδακτρα. Εκτιμάται ότι το σχετικό πακέτο συμφωνιών θα απαιτήσει ακόμη έξι μήνες διαπραγματεύσεων για να οριστικοποιηθεί.
Σε σημερινή του ομιλία, ο Μπέρναμ αναμένεται να υπογραμμίσει ότι μια νέα συμφωνία μπορεί να αποφέρει οφέλη και στις δύο πλευρές. Η βρετανική προσέγγιση, όπως αναφέρει, είναι: «Όχι αντίπαλοι. Δεν κόβουμε άλλο τις γέφυρες. Αλλά είμαστε εποικοδομητικοί και θετικοί – δείχνουμε ότι μπορούμε να ενώσουμε τις δυνάμεις μας για να αντιμετωπίσουμε τις κοινές προκλήσεις».
Η Βρετανία αποχώρησε από την ΕΕ, τερματίζοντας μια 47ετή συμμετοχή, συχνά διατηρώντας αποστάσεις από το ευρωπαϊκό όραμα «στενότερης ένωσης». Παράλληλα, επιδίωξε να ενισχύσει τους δεσμούς ασφαλείας με τις ΗΠΑ και να διαμορφώσει ένα οικονομικό μοντέλο φιλικό προς τις επιχειρήσεις.
Η συζήτηση για το Brexit είχε ουσιαστικά εξαφανιστεί από τον πολιτικό διάλογο μέχρι την πρωτοβουλία του Μπέρναμ μετά την ανάληψη των καθηκόντων του τον Ιούλιο. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι όλο και περισσότεροι Βρετανοί θεωρούν πλέον το Brexit ως λάθος επιλογή.
Διπλωμάτης της ΕΕ σημείωσε ότι οι σχέσεις έχουν βελτιωθεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν, ενώ η διάθεση της Βρετανίας να ευθυγραμμιστεί με την ΕΕ σε ζητήματα όπως η ασφάλεια τροφίμων ανοίγει τον δρόμο για ευρύτερη συνεργασία. «Η Βρετανία είναι ο πιο στενός σύμμαχός μας αλλά είναι δύσκολοι. Τώρα είμαστε σε ένα πιο θετικό κύκλο και αυτό επιτρέπει να γίνουν κάποια πράγματα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι συμβιβασμοί της Βρετανίας μετά το Brexit
Μετά την αποχώρηση από την ΕΕ, η Βρετανία υπέγραψε εμπορικές συμφωνίες με χώρες όπως η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία και η Ινδία, ενώ επιδιώκει καλύτερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά. Ωστόσο, οι εξαγωγές τροφίμων και ποτών προς την ΕΕ μειώθηκαν σχεδόν κατά ένα τρίτο το 2025 σε σύγκριση με το 2019.
Η Βρετανία ακολουθεί πλέον ανεξάρτητη ρυθμιστική πολιτική σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και τα εντομοκτόνα. Οι υποστηρικτές του Brexit επισημαίνουν ότι αυτή η ευελιξία επιτρέπει στη χώρα να προσαρμόζει τους κανόνες στις δικές της ανάγκες.
Στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, το Λονδίνο υιοθετεί πιο ήπια προσέγγιση, εναρμονισμένη με τις ΗΠΑ, σε αντίθεση με το αυστηρότερο ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο. Στη γεωργία, η βρετανική ρυθμιστική αρχή έχει εγκρίνει εντομοκτόνα που δεν είχαν λάβει έγκριση από τις Βρυξέλλες.
Οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι τα υπό συζήτηση μέτρα έχουν περιορισμένο οικονομικό αντίκτυπο. Ωστόσο, η αξιολόγηση του κατά πόσο η καλύτερη πρόσβαση στην ΕΕ αντισταθμίζει την απώλεια κυριαρχίας ή τη δυνατότητα σύναψης εμπορικών συμφωνιών με άλλες χώρες, παραμένει κρίσιμο ζήτημα για το μέλλον.
Στη σύνοδο θα συζητηθούν επίσης θέματα άμυνας και ασφάλειας, τομείς όπου η Βρετανία διατηρούσε παραδοσιακά ισχυρή παρουσία εντός της ΕΕ. Το Λονδίνο επιδιώκει να ενταχθεί στο πρόγραμμα "Made in Europe" για την προστασία της αυτοκινητοβιομηχανίας από φθηνότερες εισαγωγές.
Οι επιλογές Μπέρναμ ενόψει εκλογών
Σύμφωνα με τον Άντον Σπίσακ του Centre for European Reform (CER), το βασικό ερώτημα μετά τη σύνοδο είναι ποιες δεσμεύσεις θα συμπεριλάβει ο Μπέρναμ για τις σχέσεις με την ΕΕ στο μανιφέστο του Εργατικού Κόμματος, ενόψει των εκλογών του 2029.
Μέχρι τότε, ο πρωθυπουργός διαθέτει περιορισμένο περιθώριο ελιγμών λόγω των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει το κόμμα του. «Η όποια κυβέρνηση που θέλει πραγματικά να δει ουσιαστικό οικονομικό όφελος από την πιο στενή σχέση με την ΕΕ πρέπει να εξετάσει εντέλει την πλήρη ένταξη», επισημαίνει ο Σπίσακ.
Ευρωπαίοι πολιτικοί εκτιμούν ότι η Βρετανία δεν αναμένεται να ενταχθεί άμεσα στην ΕΕ και ότι κάθε προσέγγιση θα πρέπει να σέβεται βασικές αρχές, όπως η ελευθερία κίνησης. Αναγνωρίζουν, πάντως, ότι η πικρία του Brexit έχει υποχωρήσει μπροστά στις κοινές προκλήσεις, όπως η ρωσική επιθετικότητα.
Δεν θεωρούν πιθανή την επανένταξη της Βρετανίας στην ενιαία αγορά χωρίς τη δυνατότητα επιρροής στο ρυθμιστικό πλαίσιο, ειδικά στον χρηματοπιστωτικό τομέα.
Πηγές προσκείμενες στον Μπέρναμ αναφέρουν ότι ο πρωθυπουργός πιστεύει πως η ενίσχυση των σχέσεων με την ΕΕ θα μπορούσε να τονώσει την οικονομία, να ενισχύσει την άμυνα και να συμβάλει στη μείωση των αιτούντων άσυλο που φθάνουν στη χώρα. Ωστόσο, τέτοιες κινήσεις ενδέχεται να προκαλέσουν αντιδράσεις εντός της κυβέρνησης.
Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν πλειοψηφική στήριξη υπέρ της επανένταξης στην ΕΕ, αλλά η υποστήριξη μειώνεται όταν λαμβάνονται υπόψη το κόστος και η διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Όπως δήλωσε ο Μπερντ Λάνγκε, επικεφαλής της επιτροπής εμπορίου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, «οικονομικά, πιστεύω ότι όλοι έχουν αναγνωρίσει ότι η απόφαση (του Brexit) δεν ήταν η καλύτερη και ότι η διεθνής κατάσταση έχει αλλάξει εντελώς». Και προσθέτει: «Είναι απολύτως ξεκάθαρο ότι οι πόρτες είναι ανοικτές για το Ηνωμένο Βασίλειο».