Δέκα χρόνια μετά το Brexit, ήρθε η ώρα ευρωπαϊκού ρεαλισμού

Δέκα χρόνια μετά το Brexit, νέα στοιχεία του Bertelsmann Stiftung αποκαλύπτουν ότι η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν οδήγησε σε περαιτέρω διάσπαση της Ευρώπης, αλλά αντίθετα, ενίσχυσε μια τάση για ρεαλιστική συνεργασία. Σύμφωνα με την έρευνα, η κοινή γνώμη στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην ΕΕ συγκλίνει εκ νέου, δείχνοντας αυξανόμενη υποστήριξη για στενότερη συνεργασία.

Οι φόβοι ότι το Brexit θα προκαλούσε αλυσιδωτές αποχωρήσεις από την ΕΕ δεν επιβεβαιώθηκαν. Τον Μάρτιο του 2026, μόλις 21% των Βρετανών και 18% των πολιτών της ΕΕ πίστευαν ότι άλλα κράτη μέλη θα ακολουθούσαν το παράδειγμα του Λονδίνου — ποσοστά μειωμένα στο μισό σε σχέση με το 2018. Παράλληλα, η πλειοψηφία των Βρετανών δηλώνει σταθερά υπέρ της παραμονής στην ΕΕ, με το 57% το 2026 να εκφράζει αυτή την προτίμηση.

Η αρχική αισιοδοξία για το Brexit έχει υποχωρήσει αισθητά. Αν και μετά το δημοψήφισμα πολλοί Βρετανοί πίστευαν ότι η χώρα θα ευημερούσε εκτός Ένωσης, δέκα χρόνια αργότερα μόνο 41% δηλώνουν αισιόδοξοι για το προσωπικό τους μέλλον — μείωση κατά 21 ποσοστιαίες μονάδες. Η αλλαγή αυτή αντανακλά μια γενικότερη στροφή προς τον ρεαλισμό και την απογοήτευση.

Παρά το διαζύγιο, οι αντιλήψεις των Βρετανών και των Ευρωπαίων για τον ρόλο της ΕΕ στις διεθνείς υποθέσεις παραμένουν εντυπωσιακά κοντά. Το 66% των Βρετανών και το 71% των πολιτών της ΕΕ υποστηρίζουν έναν ισχυρότερο ρόλο της Ένωσης παγκοσμίως, ενώ οι στάσεις απέναντι στη δημοκρατία και την κατεύθυνση της ΕΕ είναι σχεδόν ταυτόσημες.

Ο Τζέικ Μπένφορντ, ειδικός του Bertelsmann Stiftung για το Ηνωμένο Βασίλειο, σημειώνει: «Το κοινό κινήθηκε ταχύτερα από την πολιτική. Οι πολίτες αναγνωρίζουν όλο και περισσότερο ότι ο ευρωπαϊκός κατατεμαχισμός έχει ένα τίμημα: λιγότερη ασφάλεια, λιγότερη ανθεκτικότητα και μικρότερη επιρροή στον κόσμο».

Από την πλευρά του, ο Φλοριάν Κόμερ, ειδικός για την Ευρώπη στο Bertelsmann Stiftung, επισημαίνει: «Το 2016, πολλοί πίστευαν ότι το δημοψήφισμα για το Brexit σηματοδοτεί την αρχή του τέλους για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια δεκαετία αργότερα, η εικόνα φαίνεται πολύ διαφορετική. Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι ο χώρος για συνεργασία ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου μπορεί να είναι σήμερα ευρύτερος απ' ό,τι συχνά θεωρείται».