Στις κάλπες η Βοσνία σήμερα, με φόντο βαθύ πολιτικό διχασμό

Σε κλίμα έντονης πολιτικής πόλωσης και εθνοτικών εντάσεων πραγματοποιούνται σήμερα οι εκλογές στη Βοσνία, όπου περίπου 3,4 εκατομμύρια πολίτες προσέρχονται στις κάλπες. Οι ψηφοφόροι καλούνται να επιλέξουν τα μέλη της τριμελούς προεδρίας, με κάθε μέλος να εκπροσωπεί μία από τις βασικές εθνοτικές ομάδες, καθώς και το εθνικό κοινοβούλιο. Παράλληλα, διεξάγονται εκλογές για τα νομοθετικά σώματα των δύο ομοσπονδιακών οντοτήτων: της Ομοσπονδίας Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και της Σερβικής Δημοκρατίας.

Τα πολιτικά κόμματα που συμμετέχουν στις εκλογές εκφράζουν διαμετρικά αντίθετα οράματα για το μέλλον της χώρας. Οι Βόσνιοι στηρίζουν ένα ισχυρό κεντρικό κράτος, οι Σέρβοι δίνουν έμφαση στην αυτονομία τους, ενώ οι Κροάτες διεκδικούν ενισχυμένη πολιτική εκπροσώπηση.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Μίλοραντ Ντόντικ, ηγέτης των Σέρβων της Βοσνίας, του οποίου η πολιτική δραστηριότητα λειτουργεί ως βαρόμετρο για τις εξελίξεις. Αν και απομακρύνθηκε το 2025 από την προεδρία της Σερβικής Δημοκρατίας λόγω παραβίασης των αρμοδιοτήτων του διεθνούς Ύπατου Εκπροσώπου, συνεχίζει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο μέσω του κόμματός του SNSD, ηγούμενος της προεκλογικής εκστρατείας.

Ο Ντόντικ διατηρεί αμετακίνητη την αυτονομιστική του ρητορική, υποστηρίζοντας ότι η Βοσνία-Ερζεγοβίνη «είναι νεκρή» και «δεν βγάζει κανένα νόημα». Στις εκλογές για την προεδρία της Σερβικής Δημοκρατίας, ο Σάβο Μίνιτς (SNSD) αναμετράται με τον Μπράνκο Μλανούσα του επίσης εθνικιστικού, αλλά πιο μετριοπαθούς, Σερβικού Δημοκρατικού Κόμματος (SDS), σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας παραμένει στάσιμη λόγω πολιτικής αστάθειας και έλλειψης μεταρρυθμίσεων.

Η Βοσνία αποτελείται από δύο αυτόνομες οντότητες, τη Σερβική Δημοκρατία και την Ομοσπονδία Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, οι οποίες διαθέτουν δικές τους κυβερνήσεις και εποπτεύονται από την κεντρική κυβέρνηση και την τριμελή προεδρία. Οι κάλπες άνοιξαν στις 08:00 ώρα Ελλάδας και θα κλείσουν στις 20:00, με τους πολίτες να εκλέγουν περισσότερους από 500 βουλευτές και αξιωματούχους.

Για πρώτη φορά, τα ψηφοδέλτια θα σαρώνονται ηλεκτρονικά και η καταμέτρηση θα γίνεται αυτοματοποιημένα, με στόχο την αντιμετώπιση φαινομένων νοθείας. Οι βοσνιακές παρατάξεις δίνουν έμφαση στην υπεράσπιση του κεντρικού κράτους και της εδαφικής ακεραιότητας, ενώ ο Ντένις Μπετσίροβιτς (SDP), απερχόμενο μέλος της προεδρίας, καλεί σε «ενότητα υπέρ του κράτους της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης».

Από την άλλη πλευρά, ο Μπακίρ Ιζετμπέγκοβιτς, ηγέτης του Κόμματος Δημοκρατικής Δράσης (SDA), υπόσχεται να «αποκαταστήσει τη δύναμη των Βοσνίων» και δηλώνει ότι μόνο το κόμμα του μπορεί να ανακόψει την «ελεύθερη πτώση» της χώρας.

Διεθνείς επιδιώξεις και γεωπολιτικές συγκρούσεις

Η Βοσνία έχει αποκτήσει το καθεστώς υποψήφιας χώρας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τον Δεκέμβριο του 2022. Η έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων το 2024 παραμένει σε εκκρεμότητα, λόγω μη υλοποίησης βασικών μεταρρυθμίσεων, όπως η ενίσχυση της δικαστικής εποπτείας και η ψήφιση νομοθεσίας κατά της διαφθοράς.

Οι μεγάλες δυνάμεις ανταγωνίζονται για επιρροή στην περιοχή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει την επέκταση στα Βαλκάνια, συμπεριλαμβανομένης της Βοσνίας, ενώ η Ρωσία στηρίζει τη Σερβική Δημοκρατία, καθυστερώντας τη διαδικασία. Παράλληλα, οι ΗΠΑ προωθούν σχέδιο αγωγού υγροποιημένου φυσικού αερίου αξίας 1,5 δισ. δολαρίων, με την ΕΕ να εκφράζει ανησυχίες για τη διαφάνεια στη διαδικασία επιλογής της εταιρείας που θα το υλοποιήσει.

Επιπλέον, υπάρχει διαφωνία μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ σχετικά με τον ρόλο του Ύπατου Εκπροσώπου, ο οποίος, βάσει της Συμφωνίας του Ντέιτον, διασφαλίζει την εφαρμογή των νόμων. Ο Κρίστιαν Σμιτ, πρώην υπουργός της γερμανικής κυβέρνησης, παραιτήθηκε τον Μάιο υπό την πίεση της Ουάσιγκτον.