Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ προχώρησε σε ψηφοφορία σχετικά με το σχέδιο Ψηφίσματος των Ηνωμένων Πολιτειών για την παράταση, έως τον Σεπτέμβριο του 2027, της εντολής της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων που υποστηρίζει την Επιτροπή Κυρώσεων 1737 για το Ιράν. Το Ψήφισμα απορρίφθηκε, καθώς Κίνα και Ρωσία άσκησαν βέτο, ενώ Πακιστάν και Σομαλία απείχαν από την ψηφοφορία.
Στη διάρκεια της συνεδρίασης, η Ελλάδα εξέφρασε την υποστήριξή της στο σχέδιο Ψηφίσματος για την ανανέωση της εντολής της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων, τονίζοντας ότι η διπλωματία παραμένει η μόνη βιώσιμη οδός για την επίλυση του ιρανικού πυρηνικού ζητήματος.
Η ελληνική αντιπροσωπεία ευχαρίστησε τις Ηνωμένες Πολιτείες για τις προσπάθειές τους και επισήμανε ότι η ελληνική ψήφος αντανακλά «πρωτίστως, την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι η Επιτροπή που συστάθηκε με το Ψήφισμα 1737 μπορεί να ασκεί αποτελεσματικά τις αρμοδιότητες που της έχουν ανατεθεί».
Ο Αναπλ. Μόνιμος Αντιπρόσωπος Ιωάννης Σταματέκος υπογράμμισε ότι για την αποτελεσματική λειτουργία της Επιτροπής απαιτείται μια λειτουργούσα Ομάδα Εμπειρογνωμόνων. Παράλληλα, τόνισε πως τα επικουρικά όργανα του Συμβουλίου πρέπει να διαθέτουν τα κατάλληλα εργαλεία για την εκπλήρωση της εντολής τους.
Η ελληνική πλευρά ανέφερε ότι «οι αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας πρέπει να εφαρμόζονται από όλα τα κράτη μέλη», ζητώντας να ολοκληρωθούν «χωρίς καθυστέρηση» οι εναπομείνασες λειτουργικές διευθετήσεις για την προεδρία της Επιτροπής.
Επιπλέον, η Ελλάδα διευκρίνισε ότι οι μηχανισμοί εφαρμογής και εποπτείας «δεν αποτελούν αυτοσκοπό», αλλά εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια για την επίτευξη διπλωματικής λύσης στο πυρηνικό ζήτημα του Ιράν.
Όπως σημείωσε ο κ. Σταματέκος, «μια συνολική, επαληθεύσιμη και διαρκής διπλωματική λύση παραμένει η μόνη βιώσιμη οδός για την αντιμετώπιση των ανησυχιών σχετικά με τη διάδοση και για την αποκατάσταση της περιφερειακής σταθερότητας».
Από την πλευρά του, το Ιράν, σε ανακοίνωση της Μόνιμης Αντιπροσωπείας του μετά τη συνεδρίαση, υπογράμμισε ότι "η Ρωσία και η Κίνα στάθηκαν για ακόμη μία φορά σταθερά υπέρ της υπεράσπισης του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, του διεθνούς δικαίου και της ακεραιότητας του Συμβουλίου και απέτρεψαν ακόμη μία κυνική προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους να καταχραστούν το Συμβούλιο Ασφαλείας για τους πολιτικούς τους σκοπούς".
Το Ιράν επανέλαβε επίσης ότι "το Ψήφισμα 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ έληξε οριστικά στις 18 Οκτωβρίου 2025 και από εκείνη την ημερομηνία, όλες οι σχετιζόμενες με το πυρηνικό πρόγραμμα διατάξεις, τα μέτρα, οι περιορισμοί και οι μηχανισμοί τερματίστηκαν οριστικά".
Ιστορικό και αντιπαραθέσεις
Η αντιπαράθεση εστιάζεται στην ενεργοποίηση, τον Αύγουστο του 2025, από τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο του μηχανισμού «snapback» του JCPOA, μέσω του οποίου επανήλθαν οι κυρώσεις του ΟΗΕ κατά του Ιράν που είχαν ανασταλεί με το Ψήφισμα 2231 του 2015.
Κίνα και Ρωσία δεν αναγνωρίζουν τη νομική και διαδικαστική εγκυρότητα της ενεργοποίησης του μηχανισμού, υποστηρίζοντας ότι το JCPOA και το Ψήφισμα 2231 έχουν λήξει από τις 18 Οκτωβρίου 2025, και συνεπώς, οι προηγούμενες κυρώσεις δεν ισχύουν πλέον.
Αντίθετα, οι τρεις ευρωπαϊκές χώρες και άλλα μέλη του Συμβουλίου θεωρούν ότι το snapback ενεργοποιήθηκε ορθά και ότι τα παλαιότερα Ψηφίσματα κυρώσεων, η Επιτροπή 1737 και η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων έχουν αποκατασταθεί. Σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία, η εντολή της Ομάδας λήγει στις 27 Σεπτεμβρίου.
Η διαφωνία αυτή έχει οδηγήσει σε ουσιαστική παράλυση της λειτουργίας της Επιτροπής 1737, καθώς δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία για τον πρόεδρό της. Τον Απρίλιο, Κίνα και Ρωσία φέρονται να απέρριψαν οκτώ υποψηφίους που είχε προτείνει η Γραμματεία του ΟΗΕ για την Ομάδα Εμπειρογνωμόνων. Ως αποτέλεσμα, η Ομάδα δεν έχει επανασυσταθεί και η ανεξάρτητη παρακολούθηση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος πραγματοποιείται κυρίως από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.
Η αντιπαράθεση αποτυπώθηκε και στις τέσσερις συνεδριάσεις του Συμβουλίου για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Σε κάθε περίπτωση, η Ρωσία ζήτησε διαδικαστική ψηφοφορία για την ημερήσια διάταξη, η οποία εγκρίθηκε με 11 ψήφους υπέρ, δύο κατά (Κίνα και Ρωσία) και δύο αποχές (Πακιστάν και Σομαλία).
Στην πιο πρόσφατη συνεδρίαση, στις 10 Σεπτεμβρίου, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο ζήτησαν τον διορισμό προέδρου της Επιτροπής και την επανασύσταση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων.
Η Ελλάδα στήριξε το αμερικανικό σχέδιο Ψηφίσματος, ενώ Μπαχρέιν, Κολομβία, Λετονία και Λιβερία κάλεσαν τα μέλη του Συμβουλίου να επιτύχουν συμφωνία. Πακιστάν και Σομαλία ζήτησαν συνέχιση της διπλωματικής προσπάθειας για εξεύρεση κοινού εδάφους.
Το σχέδιο των ΗΠΑ προέβλεπε παράταση της εντολής της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για ένα ακόμη έτος και τόνιζε την ανάγκη συμμόρφωσης του Ιράν με τα σχετικά Ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και τις απαιτήσεις του ΔΟΑΕ.
Για την υιοθέτηση του σχεδίου απαιτούνταν τουλάχιστον εννέα θετικές ψήφοι και η απουσία βέτο από τα πέντε μόνιμα μέλη. Κίνα και Ρωσία είχαν ήδη εκφράσει την αντίθεσή τους στην ανανέωση της εντολής, ενώ οι ΗΠΑ και τα ευρωπαϊκά μέλη του Συμβουλίου αναμενόταν να το υποστηρίξουν.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
