Οι ωκεανοί του πλανήτη καταγράφουν θερμοκρασίες-ρεκόρ ακόμη και μέσα στον Μάιο, καθώς προδιαγράφεται η επιστροφή του ισχυρού φυσικού φαινομένου Ελ Νίνιο, το οποίο προκαλεί άνοδο της θερμοκρασίας σε παγκόσμια κλίμακα, σύμφωνα με προειδοποίηση του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου του κλίματος Copernicus.
Οι μέσες θερμοκρασίες στην επιφάνεια των θαλασσών, εξαιρουμένων των πολικών περιοχών, άγγιξαν τον Απρίλιο το απόλυτο ρεκόρ του 2024, όπως αναφέρει το μηνιαίο ενημερωτικό δελτίο της ευρωπαϊκής υπηρεσίας. Η Σαμάνθα Μπέρτζες, «στρατηγική» διευθύντρια αρμόδια για την παρακολούθηση του κλίματος στο ευρωπαϊκό κέντρο μεσοπρόθεσμων μετεωρολογικών προβλέψεων, που επιβλέπει το παρατηρητήριο Κοπέρνικος, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο πως είναι «παρά ζήτημα ημερών προτού καταγράψουμε θερμοκρασίες-ρεκόρ στην επιφάνεια των θαλασσών».
Κατά κανόνα, ο Μάρτιος είναι ο πιο θερμός μήνας παγκοσμίως στους ωκεανούς. Ωστόσο, φέτος, τα κύματα ζέστης στις θάλασσες εκτείνονται από τον ισημερινό Ειρηνικό έως τη δυτική ακτή των ΗΠΑ και του Μεξικού, δείχνοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης.
Η επιστροφή του Ελ Νίνιο
Το Ελ Νίνιο αποτελεί φάση του φυσικού κύκλου στον Ειρηνικό και ξεκινά συνήθως την άνοιξη, επηρεάζοντας στη συνέχεια θερμοκρασίες, ανέμους και κλίμα σε όλο τον κόσμο. Για κάποιες περιοχές, όπως η Ινδονησία, αυτό σημαίνει ξηρασίες, ενώ άλλες, όπως το Περού, αντιμετωπίζουν έντονες βροχοπτώσεις. Το φαινόμενο εκδηλώθηκε τελευταία φορά την περίοδο 2023-2024.
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (ΠΜΟ) εκτιμά ότι, αν και υπάρχουν ακόμη αβεβαιότητες, η πιθανότητα επιστροφής του Ελ Νίνιο αυξάνεται από τον Μάιο έως τον Ιούλιο, καθώς εξασθενεί το αντίστροφο φαινόμενο, Λα Νίνια. Η πρόβλεψη στηρίζεται στις αυξημένες θερμοκρασίες που παρατηρούνται σε τμήμα του Ειρηνικού ωκεανού.
Προς νέα ρεκόρ το 2027
Το Ελ Νίνιο, που ανεβάζει φυσικά τη θερμοκρασία, εντείνει τις επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας, όπως η καύση πετρελαίου, άνθρακα και φυσικού αερίου, οι οποίες συμβάλλουν στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ορισμένες μετεωρολογικές υπηρεσίες προβλέπουν ότι το επόμενο Ελ Νίνιο θα είναι πιο ισχυρό από εκείνο πριν από τρία χρόνια, ίσως συγκρίσιμο με το «σούπερ Ελ Νίνιο» του 1997-1998.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η μέση θερμοκρασία της Γης επηρεάζεται κυρίως την χρονιά που ακολουθεί την εκδήλωση του φαινομένου, γεγονός που δημιουργεί φόβους ότι το 2027 θα σημειωθούν νέα ρεκόρ ζέστης. Ο κλιματολόγος Ζικ Χάουσφαδερ, από το ανεξάρτητο ινστιτούτο Berkeley Earth, προβλέπει ότι το 2027 θα ξεπεράσει το ρεκόρ του 2024.
Η Σαμάνθα Μπέρτζες σημειώνει πως είναι ακόμη πρόωρο να εκτιμηθεί η ένταση του φαινομένου, καθώς οι προβλέψεις της άνοιξης συχνά δεν αποδεικνύονται αξιόπιστες. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι «πιθανόν το 2027 θα ξεπεράσει το 2024 και θα γίνει το πιο θερμό έτος που έχει καταγραφτεί ποτέ».
Ακραία φαινόμενα και ανησυχία στην Ευρώπη
Το Copernicus επιβεβαιώνει ότι το στρώμα αρκτικού πάγου ελάχιστα αποκαταστάθηκε τον χειμώνα, παραμένοντας κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Συνδυαστικά, οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας και της Γης κατατάσσουν τον Απρίλιο του 2026 ως τον τρίτο πιο θερμό Απρίλιο στα παγκόσμια χρονικά.
Ο μήνας χαρακτηρίστηκε από ακραία φαινόμενα σε πολλές περιοχές: τροπικούς κυκλώνες στον Ειρηνικό, πλημμύρες στη Μέση Ανατολή και την Ασία, καθώς και ξηρασίες στη νότια Αφρική. Πλημμύρες και κατολισθήσεις έπληξαν επίσης τμήματα της αραβικής χερσονήσου, προκαλώντας απώλειες σε Ιράν, Αφγανιστάν, Σαουδική Αραβία και Συρία.
«Διαπιστώνουμε ακραία φαινόμενα ολοένα πιο συχνά. Κάθε μήνα έχουμε περισσότερα δεδομένα που επιβεβαιώνουν ότι ο αντίκτυπος της κλιματικής αλλαγής προκαλεί αυτά τα φαινόμενα», υπογραμμίζει η Μπέρτζες. Η Ευρώπη, που βίωσε έντονες αντιθέσεις τον Απρίλιο, προετοιμάζεται για ένα καλοκαίρι με θερμοκρασίες πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα, αυξημένο κίνδυνο ξηρασιών και πυρκαγιών.