Πέθανε ο Ριφάατ αλ Άσαντ, διαβόητος ως «χασάπης της Χάμα»

Απεβίωσε την Τρίτη, σε ηλικία 88 ετών, ο Ριφάατ αλ Άσαντ, αδελφός του πρώην προέδρου της Συρίας Χαφέζ αλ Άσαντ. Ο Ριφάατ, γνωστός και ως «χασάπης της Χάμα» για τη βίαιη καταστολή της ισλαμιστικής εξέγερσης στην πόλη το 1982, πέθανε στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, σύμφωνα με πληροφορίες από δύο πηγές που επιβεβαίωσαν τον θάνατό του.

Ως πρώην αξιωματικός του στρατού, ο Ριφάατ διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στο πραξικόπημα του 1970 που έφερε τον Χαφέζ αλ Άσαντ στην εξουσία, συμβάλλοντας στην εγκαθίδρυση της αυταρχικής διακυβέρνησης της οικογένειας. Παρέμεινε για χρόνια σε αυτοεξορία, κυρίως στη Γαλλία, διατηρώντας προεδρικές φιλοδοξίες. Επέστρεψε στη Συρία το 2021, φεύγοντας ξανά το 2024 μετά την ανατροπή του ανιψιού του, Μπασάρ αλ Άσαντ.

Μετά τον θάνατο του Χαφέζ το 2000, ο Ριφάατ αλ Άσαντ αμφισβήτησε τη μεταβίβαση της εξουσίας στον Μπασάρ, αυτοανακηρύσσοντας τον εαυτό του νόμιμο διάδοχο, χωρίς ωστόσο να καταφέρει να ανατρέψει τη δυναστεία. Το 2011, κατά τη διάρκεια της συριακής εξέγερσης, κάλεσε δημόσια τον ανιψιό του να παραιτηθεί, προκειμένου να αποφευχθεί εμφύλιος πόλεμος.

Περισσότερο από δέκα χρόνια αργότερα, ο Μπασάρ αλ Άσαντ επέτρεψε την επιστροφή του Ριφάατ στη Συρία, διευκολύνοντάς τον να αποφύγει τη φυλάκιση στη Γαλλία, όπου είχε καταδικαστεί για παράνομη απόκτηση περιουσίας μέσω κεφαλαίων που εκτράπηκαν από το συριακό κράτος.

Η επίθεση στη Χάμα και οι κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου

Ο Ριφάατ, γεννημένος στο χωριό Καρντάχα της επαρχίας των Αλαουιτών, αναδείχθηκε σε κεντρική φιγούρα του καθεστώτος Άσαντ μετά το πραξικόπημα. Το 1982, ως επικεφαλής των ειδικών δυνάμεων, διηύθυνε την καταστολή της εξέγερσης της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στη Χάμα, με αποτέλεσμα τον θάνατο χιλιάδων αμάχων.

Το Συριακό Δίκτυο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα εκτιμά ότι μεταξύ 30.000 και 40.000 άμαχοι σκοτώθηκαν τότε, ενώ το κατηγορητήριο των Ελβετών εισαγγελέων ανεβάζει τον αριθμό των θυμάτων μεταξύ 3.000 και 60.000. Τον Μάρτιο του 2024, η Ελβετία ανακοίνωσε ότι θα παρέπεμπε τον Ριφάατ σε δίκη για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Οι δικηγόροι του αρνήθηκαν κάθε εμπλοκή του στις καταγγελλόμενες πράξεις.

Αντιπαράθεση και εξορία

Η συμμετοχή του στην καταστολή της Χάμα ενίσχυσε τη θέση του στο συριακό καθεστώς. Όταν ο Χαφέζ αλ Άσαντ ασθένησε το 1983, ανώτερα στελέχη στράφηκαν στον Ριφάατ, ο οποίος διορίστηκε αντιπρόεδρος το 1984. Ωστόσο, η μεταξύ τους αντιπαλότητα κορυφώθηκε όταν ο Ριφάατ διεκδίκησε τον έλεγχο της Δαμασκού, οδηγώντας τελικά στην εξορία του μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα.

Στην Ευρώπη, ο Ριφάατ εγκαταστάθηκε αρχικά στη Γενεύη, αργότερα στη Γαλλία και την Ισπανία, όπου δραστηριοποιήθηκε ως επιχειρηματίας, διατηρώντας πολυτελή ακίνητα και σημαντική περιουσία.

Καταδίκες για διαφθορά και επιστροφή στη Συρία

Ο πλούτος του αποτέλεσε αντικείμενο ερευνών για διαφθορά. Το 2020, γαλλικό δικαστήριο τον έκρινε ένοχο για απόκτηση περιουσίας αξίας εκατομμυρίων ευρώ μέσω υπεξαίρεσης κρατικών κεφαλαίων, καταδικάζοντάς τον σε τέσσερα χρόνια φυλάκισης και διατάσσοντας την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων στη Γαλλία και το Λονδίνο.

Ο Ριφάατ αρνήθηκε κατηγορηματικά τις κατηγορίες. Σύμφωνα με φιλοκυβερνητικά μέσα, επέστρεψε στη Συρία το 2021 για να αποφύγει τη φυλάκιση στη Γαλλία, χωρίς να αναλάβει κάποιο πολιτικό ή κοινωνικό ρόλο. Το 2023, εμφανίστηκε σε φωτογραφία στα κοινωνικά δίκτυα πλάι στον Μπασάρ αλ Άσαντ.