Η κυβέρνηση του Ισραήλ επιβεβαίωσε την Πέμπτη την απαγόρευση πρόσβασης στη Λωρίδα της Γάζας σε 37 μεγάλες διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις. Όπως σημειώνεται σε ανακοίνωση, το Ισραήλ απαιτεί πλέον επισήμως καταλόγους εργαζομένων από τις οργανώσεις, επικαλούμενο λόγους ασφαλείας.
Το νέο μέτρο προκαλεί έντονες ανησυχίες για πιθανές περαιτέρω καθυστερήσεις στην ανθρωπιστική βοήθεια προς τη Γάζα, περιοχή που έχει υποστεί τεράστια καταστροφή μετά από δύο χρόνια πολέμου. Η πλειονότητα των κατοίκων της εξαρτάται από τη βοήθεια για βασικές ανάγκες όπως στέγαση, περίθαλψη και τροφή.
Εκπρόσωπος του υπουργείου Διασποράς και Καταπολέμησης του Αντισημιτισμού δήλωσε ότι «οι άδειες των οργανώσεων έληξαν και τους απαγορεύεται να παρέχουν βοήθεια», δίνοντας προθεσμία δύο μηνών για την αποχώρηση των ομάδων τους.
Επιπλέον, σύμφωνα με τον Γκιλάντ Τσβικ, οι οργανώσεις έχουν περιθώριο έως την 1η Μαρτίου να υποβάλουν τα απαιτούμενα έγγραφα, ώστε να εξεταστούν τα αιτήματά τους.
Το υπουργείο τόνισε ότι η απαίτηση αυτή αποσκοπεί στην αποτροπή «διείσδυσης τρομοκρατών στις ανθρωπιστικές δομές». Ο υπουργός Αμιχάι Τσικλί επανέλαβε ότι «η ανθρωπιστική βοήθεια είναι καλοδεχούμενη — η εκμετάλλευση των ανθρωπιστικών δομών για τρομοκρατικούς σκοπούς όχι».
Η απόφαση προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις, καθώς έληγε η προθεσμία συμμόρφωσης των ΜΚΟ προς τις νέες υποχρεώσεις. Μεταξύ των οργανώσεων που επηρεάζονται περιλαμβάνονται οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα (MSF), το Νορβηγικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (NRC), η Care, η World Vision και η Oxfam.
Αντιδράσεις ανθρωπιστικών οργανώσεων και διεθνών θεσμών
Η MSF ανέφερε πως δεν έχει λάβει «εγγυήσεις» ή «διευκρινίσεις» από το Ισραήλ για την εν λόγω απαίτηση. Η εκπρόσωπος του NRC, Σέινα Λόου, έκανε λόγο για «ενέργειες σε εξέλιξη εδώ και δυο χρόνια με σκοπό να εμποδιστούν και να περιθωριοποιηθούν οι ανθρωπιστικοί παράγοντες».
Σύμφωνα με τη Λόου, οι εργαζόμενοι στη Γάζα είναι «εξουθενωμένοι» και η παρουσία ξένων συναδέλφων προσφέρει επιπλέον βοήθεια και ασφάλεια. Το NRC αρνήθηκε να παραδώσει τα προσωπικά στοιχεία των εργαζομένων του στις ισραηλινές αρχές, προτείνοντας εναλλακτικές που απορρίφθηκαν.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ζήτησε την άρση των «εμποδίων» στην ανθρωπιστική βοήθεια, ενώ ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, προειδοποίησε ότι «τέτοιες αυθαίρετες αποβολές επιδεινώνουν την ήδη αφόρητη κατάσταση για τον πληθυσμό της Γάζας».
Το θέμα της ανθρωπιστικής βοήθειας έχει προκαλέσει επανειλημμένες εντάσεις από την έναρξη του πολέμου, με αφορμή την επίθεση της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Το 2024, το Ισραήλ απαγόρευσε επίσης τη δραστηριότητα της UNRWA, της υπηρεσίας του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες, κατηγορώντας υπαλλήλους της για συμμετοχή στην επίθεση της 7ης Οκτωβρίου.
Προβληματισμοί για παραβίαση δικαιωμάτων και αποτελεσματικότητα βοήθειας
Ο γενικός επίτροπος της UNRWA, Φιλίπ Λαζαρινί, χαρακτήρισε τους νέους περιορισμούς «επικίνδυνο προηγούμενο» και κατήγγειλε «περιφρόνηση προς το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο». Δεκαεπτά ισραηλινές οργανώσεις της αριστεράς υποστήριξαν ότι τα μέτρα υπονομεύουν την ανθρωπιστική δράση, θέτουν σε κίνδυνο προσωπικό και κοινότητες και μειώνουν την αποτελεσματικότητα της διανομής βοήθειας.
Όπως επισημαίνουν, «το να απαιτείται η αποκάλυψη ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων (...) είναι παραβίαση της υποχρέωσης προστασίας και εκθέτει τους εργαζομένους σε παρακολούθηση και επιθέσεις» στα δικαιώματά τους.
Σύμφωνα με τον COGAT, οργανισμό του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, στη Λωρίδα της Γάζας εισέρχονται κατά μέσο όρο 4.200 φορτηγά εβδομαδιαίως, δηλαδή περίπου 600 ημερησίως, όπως προβλέπει η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Ωστόσο, μόνο 100 έως 300 από αυτά μεταφέρουν ανθρωπιστική βοήθεια, σύμφωνα με ΜΚΟ και τον ΟΗΕ.