ΓΔ: 2637.69 -0.48% Τζίρος: 290.65 εκ. € Τελ. ενημέρωση: 17:26:56
Γιώργος Μελέας
Φωτο: Γιώργος Μελέας, στέλεχος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Ελληνική Προεδρία ΕΕ 2027: Το στοίχημα των εκλογών και της προετοιμασίας

Η Ελλάδα αναλαμβάνει την Προεδρία της ΕΕ το 2027, με κρίσιμες διαπραγματεύσεις μπροστά της και τις πιθανές εθνικές εκλογές να δοκιμάζουν την ετοιμότητα του κρατικού μηχανισμού. Γράφει ο Γιώργος Μελέας*.

Την 1η Ιουλίου 2027, η Ελλάδα θα αναλάβει για πέμπτη φορά την εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια περίοδο ιδιαίτερα σύνθετων γεωπολιτικών, οικονομικών και θεσμικών προκλήσεων. 

Δεκατρία χρόνια μετά την προηγούμενη ελληνική Προεδρία, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διαφορετική πραγματικότητα, στην οποία η ασφάλεια, η στρατηγική αυτονομία, η ανταγωνιστικότητα και η κοινωνική και εδαφική συνοχή αποτελούν αλληλένδετες προϋποθέσεις για το μέλλον της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Η ελληνική Προεδρία του 2027 συνιστά μια σημαντική ευκαιρία για τη χώρα να αναδείξει τον γεωπολιτικό της ρόλο, να συμβάλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση ευρωπαϊκών πολιτικών και να ενισχύσει την αξιοπιστία της ως κράτους μέλους που μπορεί να οικοδομεί συναινέσεις. 

Η επιτυχία της, ωστόσο, δεν θα εξαρτηθεί μόνο από τις πολιτικές φιλοδοξίες της, αλλά και από την έγκαιρη και αποτελεσματική προετοιμασία του κρατικού μηχανισμού.

Η ασφάλεια ως κεντρικός άξονας της ελληνικής Προεδρίας

Η ασφάλεια και η άμυνα αναμένεται να αποτελέσουν βασικό πυλώνα των ελληνικών προτεραιοτήτων. Η συνεχιζόμενη αστάθεια στην ευρωπαϊκή γειτονία, ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι υβριδικές απειλές και η αυξανόμενη σημασία της προστασίας των εξωτερικών συνόρων επιβάλλουν μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση.

Η Ελλάδα μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά στην προώθηση μιας ισχυρότερης ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, στην ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς Άμυνας και στην κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και κοινών αμυντικών δυνατοτήτων. Ιδιαίτερη σημασία έχει η συμμετοχή των μικρομεσαίων και καινοτόμων επιχειρήσεων στις ευρωπαϊκές αμυντικές αλυσίδες αξίας, καθώς και η αξιοποίηση τεχνολογιών διττής χρήσης, της κυβερνοασφάλειας και της τεχνητής νοημοσύνης.

Παράλληλα, η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, προσφέρει τη δυνατότητα ανάδειξης της θαλάσσιας ασφάλειας ως ιδιαίτερης ευρωπαϊκής προτεραιότητας. Η προστασία των λιμένων, των θαλάσσιων μεταφορών, των υποθαλάσσιων καλωδίων και των ενεργειακών υποδομών δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά εθνική υπόθεση, αλλά ζήτημα συλλογικής ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας.

Η ασφάλεια, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην αμυντική της διάσταση. Περιλαμβάνει την ενεργειακή επάρκεια, την προστασία των κρίσιμων υποδομών, την αποτελεσματική διαχείριση της μετανάστευσης, τη δημογραφική ανθεκτικότητα και την ικανότητα των ευρωπαϊκών κοινωνιών να αντιμετωπίζουν κρίσεις χωρίς να διαρρηγνύεται η κοινωνική τους συνοχή.

Νησιωτικότητα και ορεινότητα: μια ελληνική προτεραιότητα με ευρωπαϊκή διάσταση

Η ελληνική Προεδρία προσφέρει μια ιδιαίτερη ευκαιρία να αναδειχθούν δύο διαρθρωτικά χαρακτηριστικά της ελληνικής επικράτειας, η νησιωτικότητα και η ορεινότητα, ως ζητήματα ευρωπαϊκής συνοχής, ασφάλειας και δημογραφικής ανθεκτικότητας.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πλέον ορεινές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διαθέτει παράλληλα έναν εκτεταμένο νησιωτικό χώρο. Τα μικρά και απομακρυσμένα νησιά, οι ορεινές κοινότητες και ιδιαίτερα τα ορεινά νησιά αντιμετωπίζουν μόνιμα γεωγραφικά μειονεκτήματα, τα οποία συνεπάγονται αυξημένο κόστος μεταφορών, ενέργειας, παροχής δημόσιων υπηρεσιών και οικονομικής δραστηριότητας. Η Ελλάδα πρόσφατα θεσμοθέτησε και Ειδική Γραμματεία για την ορεινότητα, αναδεικνύοντας περισσότερο το ζήτημα των ορεινών περιοχών.

Οι δυσκολίες αυτές δεν αποτελούν απλώς τοπικά αναπτυξιακά προβλήματα. Συνδέονται άμεσα με τη δημογραφική συρρίκνωση, την εγκατάλειψη της υπαίθρου, την πρόσβαση στην υγεία και την εκπαίδευση, αλλά και με την εθνική και ευρωπαϊκή ασφάλεια, ιδιαίτερα στις ακριτικές περιοχές.

Το άρθρο 174 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναγνωρίζει ρητά την ανάγκη ιδιαίτερης προσοχής στις περιοχές που αντιμετωπίζουν σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά μειονεκτήματα, συμπεριλαμβανομένων των νησιωτικών και ορεινών περιοχών. 

Η διάταξη αυτή πρέπει να αποκτήσει ουσιαστικότερο περιεχόμενο στον σχεδιασμό και τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών.

Η Ελλάδα θα μπορούσε να αναλάβει πρωτοβουλία για μια πιο ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση της νησιωτικότητας και της ορεινότητας, αξιοποιώντας και τις προοπτικές της νέας Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τα Νησιά. Κεντρικό ζητούμενο θα πρέπει να είναι η αναγνώριση του πρόσθετου κόστους που συνεπάγονται τα μόνιμα γεωγραφικά μειονεκτήματα τόσο για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις όσο και για το κράτος και την τοπική αυτοδιοίκηση.

Το κόστος αυτό πρέπει να αποτυπώνεται με πιο ουσιαστικό τρόπο στα κριτήρια κατανομής των ευρωπαϊκών πόρων, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028–2034 και των μελλοντικών Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Εταιρικής Σχέσης.

Εξίσου σημαντική είναι η προώθηση πολιτικών που θα διασφαλίζουν αξιόπιστες μεταφορικές συνδέσεις, πρόσβαση σε βασικές δημόσιες υπηρεσίες, ενεργειακή επάρκεια και ψηφιακές υποδομές. Η δυνατότητα των κατοίκων να παραμένουν, να εργάζονται και να δημιουργούν στον τόπο τους, το λεγόμενο «δικαίωμα στην παραμονή» (right to stay), πρέπει να αναδειχθεί σε βασική ευρωπαϊκή προτεραιότητα.

Στις ακριτικές νησιωτικές και ορεινές περιοχές, η διατήρηση του μόνιμου πληθυσμού αποτελεί ταυτόχρονα ζήτημα εδαφικής συνοχής και στρατηγικής ασφάλειας. Μια Ευρώπη που επενδύει στην άμυνά της, αλλά επιτρέπει την πληθυσμιακή και οικονομική αποδυνάμωση των απομακρυσμένων περιοχών της, δεν μπορεί να θεωρείται πραγματικά ανθεκτική.

Ανταγωνιστικότητα, διεύρυνση και το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο

Πέρα από την ασφάλεια, η ελληνική Προεδρία θα κληθεί να διαχειριστεί σημαντικές ευρωπαϊκές προτεραιότητες που αφορούν την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, την εμβάθυνση της Ενιαίας Αγοράς, την απλούστευση της νομοθεσίας και τη διευκόλυνση της πρόσβασης των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση.

Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ιδιαίτερη έμφαση στα Δυτικά Βαλκάνια, στην Ουκρανία και στη Μολδαβία, θα αποτελέσει επίσης σημαντικό πεδίο ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων. Η Ελλάδα διαθέτει ιστορικούς, πολιτικούς και οικονομικούς δεσμούς με τα Δυτικά Βαλκάνια και μπορεί να συμβάλει στην προώθηση της σταδιακής ενσωμάτωσής τους στην Ενιαία Αγορά.

Ιδιαίτερη βαρύτητα θα έχουν οι διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034. Οι αποφάσεις για το ύψος, τη διάρθρωση και την κατανομή των ευρωπαϊκών πόρων θα καθορίσουν τις αναπτυξιακές δυνατότητες των κρατών μελών για την επόμενη επταετία. 

Όσο δεν λαμβάνεται απόφαση σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να ληφθεί κατά την ελληνική Προεδρία.

Για την Ελλάδα, η διατήρηση μιας ισχυρής πολιτικής συνοχής και μιας επαρκώς χρηματοδοτούμενης Κοινής Αγροτικής Πολιτικής αποτελεί στρατηγικό συμφέρον. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας και ανταγωνιστικότητας δεν θα πρέπει να πραγματοποιηθεί εις βάρος των πολιτικών που στηρίζουν τις περιφέρειες, την αγροτική οικονομία και την κοινωνική συνοχή.

Η ελληνική Προεδρία μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση ισορροπημένων συμβιβασμών, αναδεικνύοντας την ανάγκη να συνδυαστούν οι νέες γεωπολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης με τη διατήρηση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής της συνοχής.

Η πρόκληση της προετοιμασίας και ο παράγοντας των εθνικών εκλογών

Όλες αυτές οι προτεραιότητες προϋποθέτουν έναν καλά προετοιμασμένο διοικητικό μηχανισμό, με σαφή πολιτικό συντονισμό και στελέχη που διαθέτουν την απαραίτητη τεχνογνωσία.

Η άσκηση της Προεδρίας του Συμβουλίου δεν αποτελεί μια συνηθισμένη διοικητική διαδικασία. Απαιτεί βαθιά γνώση των ευρωπαϊκών θεσμών, ικανότητα διαχείρισης σύνθετων διαπραγματεύσεων, συντονισμό των ομάδων εργασίας του Συμβουλίου και αποτελεσματική συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η έγκαιρη στελέχωση της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας στην ΕΕ και η αξιοποίηση έμπειρων στελεχών, ιδιαίτερα όσων έχουν υπηρετήσει σε προηγούμενες ελληνικές Προεδρίες, αποτελούν, συνεπώς, ουσιαστικές προϋποθέσεις επιτυχίας.

Η μέχρι σήμερα πορεία της προετοιμασίας δημιουργεί ορισμένα εύλογα ερωτήματα ως προς τον χρόνο ολοκλήρωσης των διαδικασιών στελέχωσης και την επαρκή αξιοποίηση της διαθέσιμης θεσμικής εμπειρίας. 

Η διοικητική συνέχεια και η θεσμική μνήμη δεν μπορούν να υποκατασταθούν με διαδικασίες ταχύρρυθμης εξοικείωσης λίγο πριν από την ανάληψη των καθηκόντων, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για στελέχη που δεν έχουν καμία εμπειρία από τα ευρωπαϊκά όργανα.

Στην εξίσωση αυτή προστίθεται και ο παράγοντας των εθνικών εκλογών, οι οποίες, εφόσον πραγματοποιηθούν την άνοιξη ή στις αρχές του καλοκαιριού του 2027, θα συμπέσουν χρονικά με την τελική φάση της προετοιμασίας.

Μια πιθανή κυβερνητική μετάβαση, αλλαγή πολιτικής ηγεσίας ή ακόμη και μια παρατεταμένη μετεκλογική διαδικασία θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετες δυσκολίες στον συντονισμό. 

Η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να μεταφέρει τις εκκρεμότητες της εσωτερικής πολιτικής σκηνής στις Βρυξέλλες τη στιγμή που θα αναλαμβάνει την ευθύνη να συντονίσει τις εργασίες του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ακριβώς γι’ αυτό, η προετοιμασία της Προεδρίας οφείλει να αντιμετωπιστεί ως εθνική και υπερκομματική υπόθεση, με σαφή διαχωρισμό από τον εκλογικό κύκλο. Οι βασικές πολιτικές προτεραιότητες πρέπει να έχουν καθοριστεί και η διαμόρφωση των διοικητικών δομών, η στελέχωση και ο επιχειρησιακός σχεδιασμός να έχουν ολοκληρωθεί εγκαίρως, ώστε οποιαδήποτε κυβέρνηση προκύψει από τις εκλογές να παραλάβει έναν πλήρως λειτουργικό μηχανισμό.

Η εμπειρία του 2014 έχει δείξει ότι η επιτυχία μιας Προεδρίας βασίζεται πρωτίστως στη συλλογική προσπάθεια, στον επαγγελματισμό των στελεχών, στην προετοιμασία των διαπραγματευτικών φακέλων και στην ικανότητα οικοδόμησης συμβιβασμών. Πρόκειται για μια εξειδικευμένη τεχνογνωσία που οφείλει να αξιοποιείται και να μεταφέρεται από τη μία Προεδρία στην επόμενη, όπως κάνουν, άλλωστε, όλα τα κράτη μέλη.

Μια ευρωπαϊκή ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί

Η ελληνική Προεδρία του δεύτερου εξαμήνου του 2027 μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική στιγμή για την ευρωπαϊκή παρουσία της χώρας.

Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να συνδέσει την ευρωπαϊκή ασφάλεια με την προστασία των εξωτερικών συνόρων, τη θαλάσσια ασφάλεια με τη στρατηγική σημασία της ναυτιλίας και την ανταγωνιστικότητα με την ανάγκη διατήρησης ισχυρής οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής.

Πάνω απ’ όλα, μπορεί να αναδείξει ότι η ασφάλεια της Ευρώπης αρχίζει και από την ανθεκτικότητα των ίδιων των περιοχών της: από τα μικρά νησιά του Αιγαίου μέχρι τις ορεινές κοινότητες και τις απομακρυσμένες παραμεθόριες περιφέρειες.

Για να αξιοποιηθεί, όμως, αυτή η ευκαιρία, χρειάζονται πολιτική βούληση, θεσμική συνέχεια, αξιοκρατική στελέχωση και έγκαιρος σχεδιασμός.

Η 1η Ιουλίου 2027 δεν μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία της προετοιμασίας. Πρέπει να αποτελέσει την ημέρα κατά την οποία η Ελλάδα θα είναι ήδη έτοιμη να αναλάβει με αυτοπεποίθηση, αξιοπιστία και αποτελεσματικότητα την ευρωπαϊκή της ευθύνη.

Η επιτυχία της Προεδρίας δεν θα μετρηθεί μόνο από τον αριθμό των νομοθετικών συμφωνιών που θα επιτευχθούν, αλλά και από την ικανότητα της Ελλάδας να αφήσει ένα ουσιαστικό πολιτικό αποτύπωμα στην Ευρώπη. Ένα αποτύπωμα που θα συνδέει την ασφάλεια με την αλληλεγγύη, την ανταγωνιστικότητα με τη συνοχή και τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες με τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών.


Ο κ. Γιώργος Μελέας είναι στέλεχος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, πρώην ακολούθου στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στην ΕΕ και προέδρου της Ομάδας Εργασίας του Συμβουλίου για το Εταιρικό Δίκαιο και την Εσωτερική Αγορά κατά την ελληνική Προεδρία του 2014.

Google news logo Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ελληνική οικονομία κέρματα
ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Στο 25,4% ο πληθωρισμός 7ετίας στην Ελλάδα, χαμηλότερος από ΟΟΣΑ-ΕΕ

Ο Άκης Σκέρτσος σημειώνει ότι σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα έχει χαμηλότερη αύξηση τιμών από τον μέσο όρο ΟΟΣΑ και ΕΕ, τονίζοντας πως το κύμα ακρίβειας είναι παγκόσμιο φαινόμενο και όχι μόνο εθνικό ζήτημα.
ηλεκτρικό αυτοκίνητο φόρτιση
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Στο 14,7% οι ταξινομήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων τον Μάιο

Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα έφτασαν το 14,7% των νέων ταξινομήσεων τον προηγούμενο μήνα στην Ελλάδα, διπλασιάζοντας το περσινό 7,4%. Η άνοδος οφείλεται σε ακριβότερα καύσιμα, φθηνότερα μοντέλα και κρατικές επιδοτήσεις.
Σημαία Ηνωμένων Εθνών
ΔΙΕΘΝΗ

ΟΗΕ: Ανησυχία για το προτεινόμενο κέντρο μεταναστών στη Ρουάντα

Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ Φόλκερ Τουρκ εξέφρασε ανησυχία για το σχέδιο πέντε χωρών της ΕΕ να μεταφέρουν μετανάστες στη Ρουάντα, επισημαίνοντας ότι δεν έχει δει το σχετικό κείμενο που στοχεύει σε αυξημένες απελάσεις.
Νίκος Δένδιας πορτρέτο
ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Δένδιας: Ανάγκη για ενιαία ευρωπαϊκή πολιτική ασφάλειας

Ο Νίκος Δένδιας, προσερχόμενος στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ στις Βρυξέλλες, τόνισε τη σημασία της διατλαντικής σχέσης και την ανάγκη για ενιαία ευρωπαϊκή στάση στις προκλήσεις ασφαλείας και ενεργότερο ρόλο της Ευρώπης.
Βάλντις Ντομπρόβσκις οικονομολόγος
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ελλάδα: Προς μείωση του δημόσιου χρέους και θετικές προοπτικές

Η Ελλάδα αναμένεται να πάψει να έχει το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην ΕΕ από το 2026, σύμφωνα με τον Β. Ντομπρόβσκις. Το χρέος μειώνεται ταχύτερα και η οικονομία εμφανίζει θετικές προοπτικές ανάπτυξης, πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.