Για πολλά χρόνια η συζήτηση για την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας ακολουθεί περίπου την ίδια λογική. Χρειαζόμαστε επενδύσεις, καλύτερες υποδομές, περισσότερες επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας εκτός Αθήνας και Θεσσαλονίκης.
Όλα αυτά είναι σωστά. Υπάρχει όμως μια αλλαγή που έχει ήδη συμβεί και θεωρώ ότι δεν έχουμε καταλάβει ακόμη πόσο σημαντική μπορεί να αποδειχθεί για μια χώρα όπως η Ελλάδα.
Για πρώτη φορά δεν χρειάζεται απαραίτητα να μεταφέρουμε τη δουλειά στην περιφέρεια. Μπορούμε να μεταφέρουμε τον εργαζόμενο.
Αυτό ακούγεται σαν μικρή διαφορά, αλλά στην πραγματικότητα αλλάζει ολόκληρο το μοντέλο.
Το θέμα της τηλεργασίας με ενδιαφέρει ιδιαίτερα γιατί δεν το βλέπω θεωρητικά. Τα τελευταία χρόνια έχω δει ανθρώπους να εργάζονται αποτελεσματικά από πόλεις, χωριά και νησιά, αρκετά μακριά από τα κεντρικά γραφεία μιας εταιρείας ή ακόμη και από τους πελάτες με τους οποίους συνεργάζονται καθημερινά.
Σε αρκετές περιπτώσεις, αν τους ζητούσαμε να βρίσκονται πέντε ημέρες την εβδομάδα στην Αθήνα, απλώς δεν θα συνεργάζονταν μαζί μας.
Και αυτό είναι το σημείο που συχνά χάνεται στη συζήτηση.
Η τηλεργασία δεν είναι μόνο benefit για τον εργαζόμενο. Μπορεί να είναι εργαλείο πρόσβασης σε ανθρώπινο δυναμικό που διαφορετικά μια εταιρεία δεν θα είχε ποτέ.
Έχω μιλήσει με ανθρώπους που θέλουν να επιστρέψουν στον τόπο τους, αλλά δεν το κάνουν επειδή η επαγγελματική τους ζωή είναι δεμένη με την Αθήνα. Δεν θέλουν απαραίτητα να εγκαταλείψουν την καριέρα τους. Θέλουν να εγκαταλείψουν την υποχρέωση να ζουν σε μια συγκεκριμένη πόλη για να έχουν αυτή την καριέρα.
Αυτό πριν από λίγα χρόνια ήταν σχεδόν αδύνατο σε πολλές ειδικότητες. Σήμερα δεν είναι.
Ένας software engineer μπορεί να εργάζεται για μια εταιρεία στην Αθήνα από τα Ιωάννινα, την Κρήτη ή ένα μικρότερο νησί. Ένας designer, ένας analyst ή ένας project manager μπορεί να συνεργάζεται καθημερινά με ανθρώπους σε τρεις διαφορετικές χώρες χωρίς κανείς να θεωρεί περίεργο ότι δεν βρίσκονται στο ίδιο κτίριο.
Οι τηλεπικοινωνιακές υποδομές έχουν επίσης αλλάξει δραματικά. Fiber, 5G και ακόμη και λύσεις όπως το Starlink σημαίνουν ότι η πρόσβαση σε αξιόπιστο internet δεν περιορίζεται πλέον στα μεγάλα αστικά κέντρα με τον τρόπο που περιοριζόταν παλιότερα.
Δεν υποστηρίζω ότι κάθε δουλειά μπορεί να γίνει εξ αποστάσεως. Προφανώς δεν μπορεί. Ούτε ότι κάθε άνθρωπος θέλει να δουλεύει από το σπίτι ή ότι δεν υπάρχει αξία στη φυσική επαφή μιας ομάδας.
Υπάρχει και μάλιστα σημαντική.
Αυτό που θεωρώ παράλογο είναι να επιμένουμε ότι μια εργασία που μπορεί αποδεδειγμένα να γίνει από οπουδήποτε πρέπει να γίνεται υποχρεωτικά από ένα συγκεκριμένο κτίριο, μόνο και μόνο επειδή αυτό ήταν το μοντέλο που γνωρίζαμε.
Το έχω δει και από την πλευρά του εργοδότη. Στην αρχή υπάρχει πάντα ο ίδιος φόβος: «Πώς ξέρω ότι δουλεύει;».
Με τον καιρό κατάλαβα ότι αυτή είναι λάθος ερώτηση.
Αν χρειάζεται να βλέπω κάποιον στο γραφείο για να γνωρίζω αν κάνει τη δουλειά του, τότε πιθανότατα έχω πρόβλημα στον τρόπο με τον οποίο διοικώ την ομάδα. Γιατί το ότι κάποιος κάθεται οκτώ ώρες μπροστά μου δεν σημαίνει ότι είναι παραγωγικός.
Το αποτέλεσμα πρέπει να είναι αυτό που μετράει.
Υπάρχει όμως μια πολύ μεγαλύτερη διάσταση για την Ελλάδα. Αν ένας άνθρωπος με έναν καλό μισθό μπορεί να ζήσει σε μια μικρή πόλη ή σε ένα χωριό, το εισόδημά του δεν μένει απλώς στον τραπεζικό του λογαριασμό.
Πηγαίνει στο τοπικό supermarket, στο εστιατόριο, στον τεχνίτη, στο καφέ, στο ενοίκιο ή στην κατασκευή ενός σπιτιού. Τα παιδιά του πηγαίνουν στο τοπικό σχολείο. Η οικογένεια συμμετέχει στην τοπική κοινωνία.
Ξαφνικά έχουμε οικονομική δραστηριότητα χωρίς να χρειάζεται πρώτα να πείσουμε μια μεγάλη εταιρεία να κατασκευάσει εργοστάσιο σε μια περιοχή.
Και υπάρχει και κάτι ακόμη σημαντικότερο.
Η περιφέρεια δεν χρειάζεται μόνο τουρίστες.
Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας έχουμε δημιουργήσει οικονομίες που λειτουργούν εξαιρετικά για τρεις ή τέσσερις μήνες και πολύ δύσκολα για τους υπόλοιπους. Η τηλεργασία μπορεί να φέρει μόνιμο εισόδημα σε αυτές τις περιοχές δώδεκα μήνες τον χρόνο.
Ένας άνθρωπος που εργάζεται εξ αποστάσεως από την Κρήτη δεν είναι digital nomad που θα φύγει σε τρεις εβδομάδες. Μπορεί να είναι ένας άνθρωπος που αποφάσισε να μεγαλώσει εκεί τα παιδιά του και συνεχίζει να εργάζεται για μια εταιρεία στην Αθήνα, στο Λονδίνο ή στις Βρυξέλλες.
Για εμένα αυτή είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα προοπτική από τη συζήτηση για το αν οι εργαζόμενοι πρέπει να βρίσκονται δύο ή τρεις ημέρες την εβδομάδα στο γραφείο.
Φυσικά υπάρχουν δυσκολίες. Η τηλεργασία απαιτεί διαφορετικό management, διαφορετικό τρόπο επικοινωνίας και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη. Έχω δει ομάδες να λειτουργούν εξαιρετικά εξ αποστάσεως και άλλες να δυσκολεύονται. Δεν είναι μοντέλο που διορθώνει από μόνο του μια κακή εταιρεία.
Αλλά ίσως αυτό ακριβώς είναι που μας δυσκολεύει περισσότερο.
Η τηλεργασία αφαιρεί την ψευδαίσθηση του ελέγχου που προσφέρει το γραφείο. Αναγκάζει τον manager να εξηγήσει τι περιμένει, να θέσει στόχους και να αξιολογήσει αποτέλεσμα. Δεν μπορεί απλώς να κοιτάξει ποιος ήρθε στις 8:45 και ποιος έφυγε στις 17:10.
Και αυτό για κάποιους οργανισμούς είναι πολύ μεγαλύτερη αλλαγή από την ίδια την τεχνολογία.
Πιστεύω όμως ότι για την Ελλάδα αξίζει να την κάνουμε. Έχουμε μια χώρα με εξαιρετικά διαφορετικές περιοχές, σχετικά μικρές αποστάσεις, υψηλή ποιότητα ζωής σε πολλά μέρη και ταυτόχρονα τεράστια συγκέντρωση οικονομικής δραστηριότητας στην Αθήνα.
Για δεκαετίες προσπαθούμε να λύσουμε αυτή την ανισορροπία μεταφέροντας επιχειρήσεις στην περιφέρεια.
Ίσως πρέπει να δοκιμάσουμε και το αντίστροφο.
Να αφήσουμε τις επιχειρήσεις εκεί που βρίσκονται και να δώσουμε στους ανθρώπους τη δυνατότητα να ζήσουν εκεί που θέλουν.
Δεν θα λύσει μόνο του το δημογραφικό ή την εγκατάλειψη της περιφέρειας. Μπορεί όμως να δώσει σε χιλιάδες ανθρώπους μια επιλογή που πριν από μία δεκαετία δεν υπήρχε.
Και μερικές φορές η ανάπτυξη δεν ξεκινά από ένα μεγάλο επενδυτικό σχέδιο.
Ξεκινά από έναν άνθρωπο που συνειδητοποιεί ότι μπορεί να κρατήσει τη δουλειά του και ταυτόχρονα να επιστρέψει στον τόπο όπου πραγματικά θέλει να ζήσει.
*Ο κ. Γιώργος Λουτριανάκης είναι CEO, PlusHorizon.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
