Θυμάμαι μια εποχή που η εργασία είχε ένα πολύ ξεκάθαρο τέλος. Έκλεινες τον υπολογιστή, έφευγες από το γραφείο και η ημέρα τελείωνε. Αν κάποιος ήθελε να σε βρει, κατά πάσα πιθανότητα θα περίμενε μέχρι το επόμενο πρωί.
Σήμερα αυτό μοιάζει σχεδόν... ρομαντικό. Το κινητό είναι πάντα δίπλα μας.
Τα email έρχονται οποιαδήποτε ώρα. Το Teams, το Slack και το WhatsApp δεν σταματούν ποτέ. Οι ειδοποιήσεις εμφανίζονται ακόμη και όταν προσπαθούμε να ξεκουραστούμε.
Η τεχνολογία μάς έδωσε τη δυνατότητα να δουλεύουμε από παντού. Ταυτόχρονα όμως μας έκανε να αισθανόμαστε ότι πρέπει να είμαστε διαθέσιμοι παντού. Και εκεί, κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα της τηλεργασίας.
Όχι στο σπίτι. Στα όρια.
Πολλοί πιστεύουν ότι όσοι εργάζονται απομακρυσμένα δουλεύουν λιγότερο. Η εμπειρία μου λέει το αντίθετο. Οι περισσότεροι άνθρωποι που γνωρίζω δουλεύουν περισσότερο από ποτέ. Απλώς αυτές οι ώρες δεν είναι πλέον συνεχόμενες. Είναι διάσπαρτες μέσα σε ολόκληρη την ημέρα. Ένα email στις επτά το πρωί.
Μια τηλεδιάσκεψη στις δέκα. Μερικές ώρες συγκεντρωμένης δουλειάς. Ένα διάλειμμα. Άλλο ένα meeting. Και λίγο πριν κοιμηθούμε, μια τελευταία ματιά στο κινητό «για να δούμε αν προέκυψε κάτι». Αυτό το «κάτι» εμφανίζεται σχεδόν πάντα. Και κάπως έτσι η εργασία παύει να είναι ένα κομμάτι της ημέρας. Γίνεται μια συνεχής κατάσταση.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η κούραση. Είναι ότι ο εγκέφαλος δεν προλαβαίνει να αποσυνδεθεί. Όταν ξέρεις ότι μπορεί να έρθει ένα μήνυμα οποιαδήποτε στιγμή, παραμένεις σε μια μόνιμη κατάσταση ετοιμότητας. Δεν χρειάζεται καν να χτυπήσει το κινητό. Αρκεί η πιθανότητα ότι μπορεί να χτυπήσει. Αυτό έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε την εργασία. Και πολλές φορές χωρίς να το καταλαβαίνουμε.
Παραδόξως, δεν φταίει η τηλεργασία. Φταίει ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιούμε την τεχνολογία. Δεν μας υποχρεώνει το Teams να απαντήσουμε στις δέκα το βράδυ.
Δεν μας υποχρεώνει το email να ανοίξουμε τον υπολογιστή Κυριακή απόγευμα. Δεν μας υποχρεώνει το WhatsApp να λύσουμε ένα επαγγελματικό ζήτημα την ώρα που τρώμε με την οικογένειά μας. Αυτές είναι επιλογές. Και συχνά είναι επιλογές που διαμορφώνονται από την κουλτούρα μιας επιχείρησης.
Έχω δει εταιρείες όπου κανείς δεν περιμένει απάντηση εκτός ωραρίου. Αν κάποιος στείλει ένα email το βράδυ, γνωρίζει ότι θα απαντηθεί την επόμενη εργάσιμη ημέρα.
Και έχω δει και το αντίθετο.
Οργανισμούς όπου ένα μήνυμα στις έντεκα το βράδυ θεωρείται απολύτως φυσιολογικό και η άμεση απάντηση σχεδόν αυτονόητη. Το ίδιο εργαλείο. Δύο εντελώς διαφορετικές κουλτούρες. Εδώ βρίσκεται η ουσία. Η τεχνολογία είναι ουδέτερη. Η κουλτούρα καθορίζει πώς θα χρησιμοποιηθεί.
Τα τελευταία χρόνια γίνεται πολύς λόγος για το «δικαίωμα στην αποσύνδεση». Προσωπικά, πιστεύω ότι δεν αρκεί να υπάρχει ένας νόμος. Χρειάζεται να υπάρχει και μια πραγματική αλλαγή νοοτροπίας.
Γιατί αν ένας εργαζόμενος φοβάται ότι θα χαρακτηριστεί «μη συνεργάσιμος» επειδή δεν απάντησε σε ένα μήνυμα στις δέκα το βράδυ, τότε στην πράξη δεν έχει κανένα δικαίωμα να αποσυνδεθεί.
Οι καλύτερες ομάδες που έχω συναντήσει δεν ήταν εκείνες που ήταν διαθέσιμες είκοσι τέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο. Ήταν εκείνες που ήξεραν πότε πρέπει να συνεργαστούν και πότε πρέπει να αφήσουν ο ένας τον άλλον να δουλέψει ή να ξεκουραστεί.
Η συνεχής διαθεσιμότητα δεν είναι ένδειξη αφοσίωσης. Πολλές φορές είναι ένδειξη κακής οργάνωσης. Αν κάθε θέμα είναι επείγον, τότε στην πραγματικότητα τίποτα δεν είναι πραγματικά επείγον.
Η τεχνολογία μάς έδωσε ένα τεράστιο προνόμιο. Μπορούμε να συνεργαστούμε με ανθρώπους που βρίσκονται σε άλλη πόλη, σε άλλη χώρα ή ακόμη και σε άλλη ήπειρο. Μπορούμε να οργανώσουμε τη δουλειά μας με μεγαλύτερη ευελιξία από ποτέ. Θα ήταν κρίμα αυτό το πλεονέκτημα να μετατραπεί σε μια μόνιμη υποχρέωση να είμαστε πάντα διαθέσιμοι.
Η επιτυχία της τηλεργασίας δεν θα κριθεί από το πόσες ημέρες περνάμε στο σπίτι ή στο γραφείο. Θα κριθεί από κάτι πολύ πιο απλό. Από το αν στο τέλος της ημέρας μπορούμε πραγματικά να κλείσουμε τον υπολογιστή και να αισθανθούμε ότι η δουλειά τελείωσε.
Γιατί αν δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό, τότε ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι η τηλεργασία. Είναι ότι αφήσαμε την τεχνολογία να αποφασίζει πότε ξεκινά και πότε τελειώνει η προσωπική μας ζωή.
*Ο κ. Γιώργος Λουτριανάκης είναι CEO, PlusHorizon.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
