Έχουμε καθιερώσει από το 2020 την δημοσίευση στο BusineessDaily των«10 Breakthrough Technologies» από το περιοδικό MIT Technology Review.
Το διμηνιαίο περιοδικό ανήκει εξ ολοκλήρου στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης, ιδρύθηκε το 1899 και ισχυρίζεται ότι είναι το παλαιότερο τεχνολογικό περιοδικό.
Σκοπός του είναι να αναλύει τις αναδυόμενες τεχνολογίες σε όλον τον κόσμο και από το έτος 2001 δημοσιεύει τον Ιανουάριο κάθε χρόνου έναν κατάλογο με τις 10 κυριότερες υπό ανάπτυξη τεχνολογικές εξελίξεις οι οποίες εκτιμά ότι θα επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό τον κόσμο για τις επόμενες δεκαετίες.
Ο κατάλογος για το 2026 περιλαμβάνει τέσσερεις προβλέψεις σε θέματα Τεχνητής Νοημοσύνης, τρεις για Βιοτεχνολογία, δύο για Ενέργεια και Κλιματική Αλλαγή και μια για το Διάστημα.
Σημειώνω παρενθετικά, ότι το περιοδικό είχε προβλέψει προφητικά στο τεύχος του 2013 την επανάσταση της ΤΝ, όταν η σχετική τεχνολογία ήταν ακόμα μια ακαδημαϊκή περιέργεια.
Χρειάζεται μια εισαγωγική παρατήρηση πριν προχωρήσουμε στην παρουσίαση των στοιχείων για την ΤΝ: Ο αναγνώστης θα αναγνωρίσει ότι ο υπογράφων δεν έχει βαθιά κατανόηση της τεχνολογίας στην οποία αναφέρεται.
Το γεγονός αυτό καθαυτό θα είχε μικρή σημασία, αλλά δεν είναι αμελητέα η συνειδητοποίηση ότι η έλλειψη πλήρους κατανόησης επιβαρύνει όχι μόνο τους δημοσιογράφους του Technology Review αλλά ακόμη, και αυτό είναι πραγματικά σοβαρό, επιβαρύνει μέχρι και τους ανθρώπους που αναπτύσσουν την τεχνολογία.
Υπήρχαν πολλοί που δεν μπορούσαν να κατανοήσουν τις θεωρίες του Einstein, αλλά ο ίδιος ο μεγάλος επιστήμονας γνώριζε πλήρως τη σημασία και τα όρια εφαρμογής τους.
Αυτό δεν συμβαίνει με την τεχνητή νοημοσύνη και αυτή είναι μια νέα και ίσως επικίνδυνη εξέλιξη.
Αλλά ας δούμε αναλυτικά τον κατάλογο:
1. Μπαταρίες Ίοντος-Νατρίου: Το λίθιο που εδώ και δεκαετίες αποτελεί τη βάση στις μπαταρίες που τροφοδοτούν τηλέφωνα, φορητούς υπολογιστές και ηλεκτρικά οχήματα, είναι ένα σπάνιο στοιχείο που βρίσκεται σε λίγες μόνο χώρες.
Αντίθετα το νάτριο είναι φθηνό, βρίσκεται παντού και θεωρείται μια πολύ αξιόλογη και αξιόπιστη εναλλακτική λύση.
Μπαταρίες ιόντων νατρίου χρησιμοποιούνται ήδη σε ορισμένα αυτοκίνητα, αλλά ο πιο σημαντικός αντίκτυπος αυτής της τεχνολογίας θα είναι στα ηλεκτρικά δίκτυα προσφέροντας χαμηλό κόστος, βελτιωμένη θερμική σταθερότητα και μεγάλη διάρκεια ζωής.
2. Γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη. Η ικανότητα της ΤΝ να γράφει κώδικα λογισμικού έχει δημιουργήσει γρήγορα μια από τις πρώτες περιπτώσεις πραγματικής χρήσης της τεχνολογίας για επιχειρήσεις.
Επαγγελματίες μηχανικοί λογισμικού, αρχάριοι χρήστες αλλά και μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, χρησιμοποιούν βοηθούς κωδικοποίησης ΤΝ για την παραγωγή, τη δοκιμή, την επεξεργασία και τον εντοπισμό σφαλμάτων κώδικα.
Εν τω μεταξύ, ισχυρά νέα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, έδωσαν πρόσβαση σε εντυπωσιακές εφαρμογές (παιχνίδια, ιστότοπους και άλλα ψηφιακά έργα) ακόμη και σε άτομα με ελάχιστη έως καθόλου γνώση κωδικοποίησης, χρησιμοποιώντας λίγα περισσότερα από μια σειρά προτροπών που περιγράφουν λεπτομερώς τι θέλουν να δημιουργήσουν.
Η τεχνολογία στον τομέα προχωρεί με ιλιγγιώδη ταχύτητα αλλά το περιοδικό μας προειδοποιεί με σωφροσύνη: Δεν υπάρχει ακόμα υποκατάστατο της παλιάς καλής ανθρώπινης τεχνογνωσίας, επειδή δεν είναι ακόμη σίγουρο ότι οι προτάσεις της τεχνητής νοημοσύνης είναι όλες χρήσιμες και ακίνδυνες.
3. Πυρηνική ενέργεια επόμενης γενιάς. Η πυρηνική ενέργεια παρέχει ήδη σταθερή ηλεκτρική ενέργεια σε δίκτυα σε όλο τον κόσμο, χωρίς να παράγει εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου αλλά οι παλιού τύπου αντιδραστήρες συχνά τίθενται σε λειτουργία χρόνια πίσω από το χρονοδιάγραμμα και κοστίζουν δισεκατομμύρια πάνω από τον προϋπολογισμό.
Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες επόμενης γενιάς είναι μικρότεροι και απλούστεροι στην κατασκευή και χρησιμοποιούν διαφορετικά υλικά για να παράγουν μια σταθερή ροή ηλεκτρικής ενέργειας.
Αυτές οι αλλαγές θα μπορούσαν να βοηθήσουν την πυρηνική ενέργεια να συμβάλει στην ευελιξία και την ανθεκτικότητα στο δίκτυο, κάτι που είναι ζωτικής σημασίας καθώς αυξάνεται η παγκόσμια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας λόγω των ηλεκτρικών οχημάτων, του κλιματισμού και των κέντρων δεδομένων. Η Κίνα φαίνεται να αναδεικνύεται ως ηγέτης σε ορισμένες νέες τεχνολογίες αντιδραστήρων.
4. Σύντροφοι Τεχνητής Νοημοσύνης. Τα chatbots (οι «ξερόλες» του διαδικτύου) είναι ικανά να μιμούνται την ανθρώπινη συμπεριφορά, να δημιουργούν περίπλοκους διαλόγους και δεν κουράζονται ποτέ να κουβεντιάζουν.
Δεν είναι περίεργο, λοιπόν ότι κάθε μέρα εκατομμύρια άνθρωποι δημιουργούν αυτό που μοιάζει με στενούς, προσωπικούς δεσμούς με τα bots, τα χρησιμοποιούν για συντροφικότητα και δημιουργούν φιλίες ή ακόμα και ρομαντικές σχέσεις. Αναφέρεται ότι στις ΗΠΑ το 75% των teenagers αναπτύσσουν κάποιου είδους σχέση με τα αυτά τα συστήματα ΤΝ.
Ενώ όμως τα chatbots μπορούν να παρέχουν την απαραίτητη συναισθηματική υποστήριξη και καθοδήγηση σε μερικούς ανθρώπους, οι συνομιλίες μαζί τους έχουν συνδεθεί με αυταπάτες, ενίσχυσαν ψευδείς και μερικές φορές επικίνδυνες πεποιθήσεις στους συνομιλητές. Αρχίζει να είναι εμφανής λοιπόν η προσπάθεια για τον περιορισμό προβληματικής χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης.
Ήδη στην Καλιφόρνια θεσπίστηκε ένα σύνολο κανόνων που θα αναγκάσει τις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης να δημοσιοποιούν τις δράσεις τους για την ασφάλεια των χρηστών.Έτσι, ενώ η συντροφικότητα με τεχνητή νοημοσύνη είναι απίθανο να εξαφανιστεί σύντομα, το μέλλον της φαίνεται ολοένα και πιο ρυθμιζόμενο.
5. Μωρό με γονιακή επεξεργασία. Ο «KJ» Muldoon Jr. γεννήθηκε με μια σπάνια γενετική διαταραχή που άφησε το σώμα του ανίκανο να απομακρύνει την τοξική αμμωνία από το αίμα του.
Ήταν ληθαργικός και κινδύνευε να αναπτύξει νευρολογικές διαταραχές. Η πάθηση αυτή μπορεί να αποβεί μοιραία και ο KJ μπήκε αρχικά σε λίστα αναμονής για μεταμόσχευση ήπατος.
Όμως, δύο καθηγητές από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια πρόσφεραν μια εναλλακτική λύση. Έχοντας αναπτύξει πιθανές θεραπείες γονιδιακής επεξεργασίας για ασθένειες όπως του KJ και αφού έλαβαν την έγκριση των γονιών του μωρού, άρχισαν να εργάζονται την ανάπτυξη μιας εξατομικευμένης θεραπείας χρησιμοποιώντας επεξεργασία βάσεων που μπορεί να διορθώσει γενετικά «ορθογραφικά λάθη» αλλάζοντας τις βασικές μονάδες του DNA.
Αφού το δοκίμασαν σε ανθρώπινα κύτταρα, ποντίκια και πιθήκους, ο KJ έλαβε μια αρχική χαμηλή δόση όταν ήταν επτά μηνών. Αργότερα έλαβε δύο υψηλότερες δόσεις.
Σήμερα, ο KJ φαίνεται να είναι καλά οι γιατροί του όμως θα τον παρακολουθούν για χρόνια για να επιβεβαιώσουν την αποτελεσματικότητα της γονιδιακής επεξεργασίας.
Παράλληλα σχεδιάζουν και άλλες εξατομικευμένες θεραπείες για παιδιά με παρόμοιες διαταραχές που προκαλούνται από «ορθογραφικά λάθη» γονίδια.
6. Αναβίωση γονιδίων. Οι αυξανόμενες τράπεζες γονιδιακών πληροφοριών για εξαφανισμένα πλάσματα παρέχουν ενδείξεις για νέες θεραπείες, προτείνουν λύσεις για την κλιματική αλλαγή και μπορεί να βοηθήσουν στη διάσωση απειλούμενων ειδών.
Χάρη στη γενετική επιστήμη, τη γονιδιακή επεξεργασία και τεχνικές όπως η κλωνοποίηση, είναι πλέον δυνατό να μετακινηθεί το DNA μέσα στο χρόνο, να μελετηθούν γενετικές πληροφορίες σε αρχαία λείψανα και στη συνέχεια να αναδημιουργηθούν στα σώματα σύγχρονων όντων.
Και αυτό, προσφέρει νέους τρόπους για προστασία απειλούμενων ειδών, δημιουργία νέων φυτών που αντιστέκονται στην κλιματική αλλαγή ή ακόμα και δημιουργία νέων ανθρώπινων φαρμάκων.
Η διαδικασία του ταξιδιού στο χρόνο ξεκινά με ομάδες γενετικών αλληλουχιών από πλάσματα που έχουν πεθάνει εδώ και καιρό και το γενετικό υλικό που παραμένει στους σκελετούς χιλιάδων αρχαίων ανθρώπων, έχει ήδη συλλεχθεί και αποκωδικοποιηθεί.
7. Μηχανιστική ερμηνευσιμότητα.Εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν πλέον chatbots κάθε μέρα όμως, τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα που τα καθοδηγούν είναι τόσο περίπλοκα που κανείς δεν καταλαβαίνει πραγματικά τι είναι, πώς λειτουργούν ή ακριβώς τι μπορούν και τι δεν μπορούν να κάνουν — ούτε καν οι άνθρωποι που τα κατασκευάζουν.
Αυτό, φυσικά, αποτελεί πρόβλημα. Χωρίς μια σαφή ιδέα για το τι συμβαίνει μέσα στο «μαύρο κουτί», είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς τους περιορισμούς της τεχνολογίας, να καταλάβει ακριβώς γιατί τα μοντέλα δημιουργούν κάποιες παραισθήσεις, ή να θέσει προστατευτικά κιγκλιδώματα για να τα κρατήσει υπό έλεγχο.
Αναγνωρίζοντας τη σημασία του προβλήματος, ερευνητές σε κορυφαίες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης άρχισαν να αναπτύσσουν νέους τρόπους για να διερευνήσουν την εσωτερική λειτουργία αυτών των μοντέλων και άρχισαν να συναρμολογούν μέρη του παζλ.
Μια προσέγγιση, γνωστή ως μηχανιστική ερμηνευσιμότητα, στοχεύει στη χαρτογράφηση των βασικών χαρακτηριστικών και των διαδρομών μεταξύ τους σε ένα ολόκληρο μοντέλο.
8. Εμπορικοί διαστημικοί σταθμοί. Ο διαστημικός τουρισμός φαίνεται φανταστικός, αλλά φέτος μπορεί να είναι η χρονιά που κάποιοι εύποροι πελάτες θα μπορέσουν επιτέλους να κάνουν checkin σε ένα δωμάτιο με θέα στον γαλαξία.
Είμαστε μπροστά σε μια νέα εποχή κατά την οποία ιδιωτικές εταιρείες θα λειτουργούν τροχιακά «φυλάκια», μικρογραφίες δηλαδή του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού που βρίσκεται στο διάστημα εδώ και πολλά χρόνια.
Η πρώτη ιδιωτική εταιρεία, η Vast Space από την Καλιφόρνια, σχεδιάζει να εκτοξεύσει τον διαστημικό σταθμό Haven-1 τον Μάιο του 2026. Εάν όλα πάνε σύμφωνα με το σχέδιο, αρχικά θα υποστηρίζει πληρώματα τεσσάρων ατόμων που θα διαμένουν στο σταθμό μεγέθους λεωφορείου για 10 ημέρες.
Οι πελάτες θα μπορούν να βιώσουν τη ζωή σε μικροβαρύτητα ενώ θα υπάρχουν επίσης ερευνητικές αποστολές από επιστήμονες και διαστημικές υπηρεσίες. Λίγο αργότερα, το 2028, ακολουθεί η εταιρεία Axiom Space της οποίας το φυλάκιο θα αποτελείται από πέντε δωμάτια και θα μοιάζει με ξενοδοχείο boutique.
Η Voyager Space στοχεύει να εκτοξεύσει την έκδοσή της, που ονομάζεται Starlab, την ίδια χρονιά, και το φυλάκιο Orbital Reef της Blue Origin θα ακολουθήσει το 2030.
Ενώ το κόστος διαμονής σε οποιοδήποτε από αυτά τα φυλάκια δεν έχει δημοσιοποιηθεί, αναμένεται ότι οι τιμές των εισιτηρίων θα είναι πολύ υψηλές στην αρχή, αλλά εάν αυτοί οι ιδιωτικοί διαστημικοί σταθμοί είναι επιτυχημένοι και κερδοφόροι, θα μπορούσαν τελικά να γίνουν προσιτοί και σε μη εκατομμυριούχους.
9. Αξιολόγηση εμβρύων. Ο προεμφυτευτικός γενετικός έλεγχος (PGT-T) υπάρχει με κάποια μορφή από τη δεκαετία του 1990. Ήδη οι καθιερωμένες εξετάσεις, όπως αυτές για χρωμοσωμικές ανωμαλίες ή μονογονιδιακές διαταραχές, γίνονται πλέον πιο προσιτές, κάτι που είναι πολύτιμο για τους υποψήφιους γονείς που κινδυνεύουν να μεταδώσουν μια σοβαρή γενετική ασθένεια.
Τα τελευταία χρόνια νεοσύστατες επιχειρήσεις έχουν αρχίσει να προσφέρουν μια νέα μορφή τεχνολογίας που ονομάζεται προεμφυτευτικός γενετικός έλεγχος (PGT-P) για πολυγονιδιακές διαταραχές, ίσως και ορισμένα ανθρώπινα χαρακτηριστικά.Αυτές είναι καταστάσεις και χαρακτηριστικά που προκύπτουν από αλληλεπιδράσεις μεταξύ εκατοντάδων ή χιλιάδων γενετικών παραλλαγών.
Οι βαθμολογίες πολυγονιδιακού κινδύνου προσφέρουν στατιστικές πιθανότητες ότι ένα έμβρυο θα αναπτύξει, π.χ., καστανά μάτια ή υψηλό IQ ή κοντό ανάστημα, παρουσιάζοντας στους πιθανούς γονείς έναν τρόπο να εξετάσουν τα «καλύτερα έμβρυά» τους.
Η πρώτη κλινική εφαρμογή του PGT-P έγινε το 2019 και αργότερα ακολουθήθηκε από πιο ολοκληρωμένους τύπους αλληλουχίας που επικεντρώνονται κυρίως σε σοβαρές ασθένειες.
Στη συνέχεια, το 2025, δύο νέες εταιρείες άρχισαν να κάνουν τολμηρούς ισχυρισμούς σχετικά με ένα ευρύ φάσμα χαρακτηριστικών που μπορούσαν να ελέγξουν, συμπεριλαμβανομένης της νοημοσύνης.
Πολλοί Αμερικανοί θεωρούν αποδεκτό τον έλεγχο των εμβρύων για σοβαρές γενετικές ασθένειες ενώ πολύ λιγότεροι συμφωνούν στο να γίνεται έλεγχος για χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την εμφάνιση, τη συμπεριφορά ή την νοημοσύνη ενός μελλοντικού παιδιού.
10. Υπερκλιμακωτά κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης. Τα υπερκλιμακωτά κέντρα δεδομένων Τεχνητής Νοημοσύνης που συνδυάζουν εκατοντάδες χιλιάδες εξειδικευμένα τσιπ υπολογιστών συνδεδεμένα με εκατοντάδες χιλιάδες μίλια οπτικών ινών, σε συγχρονισμένα συμπλέγματα που λειτουργούν σαν ένας γιγάντιο νευτικό σύστημα που έχει την ικανότητα επεξεργασίας τεράστιων ποσοτήτων δεδομένων, αποτελούν πραγματικά ένα νέο είδος υποδομής.
Η φρενήρης κατασκευή κέντρων δεδομένων καθοδηγείται από τους νόμους κλιμάκωσης της Τεχνητής Νοημοσύνης και από την εκρηκτική ζήτηση καθώς η τεχνολογία ενσωματώνεται σε όλα, από δημιουργία στενών ανθρώπινων σχέσεων μέχρι την άσκηση γυμναστικής.
Εμείς όμως, το κοινό, καλούμαστε να επωμιστούμε το κόστος όλης αυτής της κατασκευής για τα επόμενα χρόνια, καθώς οι κοινότητες που φιλοξενούν τις ενεργειακά απαιτητικές εγκαταστάσεις αντιμετωπίζουν αυξανόμενους λογαριασμούς ενέργειας, ελλείψεις νερού, βουητό και ατμοσφαιρική ρύπανση.
Είμαι, φυσικά, εντυπωσιασμένος από όλα τα παραπάνω επιτεύγματα και εύχομαι πάλι ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ, μια ευχή που όσο περνούν τα χρόνια αποκτά περισσότερο ουσιαστική σημασία.
Ο κ. Ραφαήλ Μωυσής είναι ιδρυτής του Συλλόγου Αποφοίτων ΜΙΤ στην Ελλάδα. Έχει εκδώσει τρία βιβλία: «Θα γίνει της Δεής», «ΑΛΗΘΙΝΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΔΟΤΑ. Ιστορίες με 55 πρόσωπα» και «Εθνικό Συμβούλιο Ενέργειας - Ηλίας Γυφτόπουλος, Πρόεδρος».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
