Η πολύωρη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών έχει καταστεί αναπόσπαστο στοιχείο της επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Ωστόσο, η λανθασμένη εργονομία και η ανεπαρκής φροντίδα της οφθαλμικής υγείας μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές ενοχλήσεις. Ο χειρουργός οφθαλμίατρος Γιάννης Δατσέρης MD, PhD, FEBO, σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, αναλύει τα αίτια της οπτικής κόπωσης, τα συμπτώματα που απαιτούν προσοχή και τα πρακτικά μέτρα προστασίας των ματιών, από τη σωστή θέση της οθόνης έως τη βελτίωση του εργασιακού περιβάλλοντος.
«Είναι γεγονός ότι η τοποθέτηση Η/Υ στους χώρους εργασίας γίνεται πρόχειρα με αποτέλεσμα διάφορες παράμετροι, όπως το εργασιακό περιβάλλον και η θέση του Η/Υ μέσα σε αυτό, ο τύπος της οθόνης, η θέση του χειριστή, η ψυχοσωματική του διάθεση, το ιατρικό οφθαλμολογικό του ιστορικό πολύ λίγο έως καθόλου λαμβάνονται υπ' όψιν από τους διευθυντές, προϊσταμένους, εργοδότες και κυρίως από τους ίδιους τους χειριστές», εξηγεί ο κ. Δατσέρης, χειρουργός οφθαλμίατρος και αντιπρόεδρος του Ελληνικού Κολλεγίου Οφθαλμολογίας.
Οι σημαντικότερες ενοχλήσεις και τα αίτια
Τα οφθαλμικά ενοχλήματα, όπως αναφέρει ο κ. Δατσέρης, μπορεί να κυμαίνονται από μια ελαφρά αίσθηση κόπωσης έως σοβαρότερα συμπτώματα, όπως κεφαλαλγία, δακρύρροια, τσούξιμο, κοκκίνισμα, θόλωση όρασης, φωτοφοβία, ναυτία και αίσθημα βάρους στον βολβό. Όλα αυτά εντάσσονται στην κατηγορία των ασθενοπικών ενοχλημάτων.
Τα αίτια εντοπίζονται τόσο στη φυσική κατάσταση των ματιών όσο και στις συνθήκες εργασίας. Άτομα με ετεροφορία, ιδιαίτερα εξωφορία σε κοντινή απόσταση, ή με αδυναμία σύγκλισης και διαθλαστικές ανωμαλίες (όπως υπερμετρωπία ή αστιγματισμό) είναι πιο επιρρεπή σε τέτοιου είδους προβλήματα.
Ο ρόλος του εργασιακού περιβάλλοντος
Το περιβάλλον εργασίας αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την εμφάνιση ή μη των ασθενοπικών ενοχλημάτων. Ξηρή ατμόσφαιρα, κακός εξαερισμός, υψηλός θόρυβος, ακατάλληλος φωτισμός και ανεπαρκής εργονομία συμβάλλουν σημαντικά στην επιβάρυνση της όρασης, τονίζει ο κ. Δατσέρης.
«Ο τύπος της οθόνης, ο συνολικός χρόνος έκθεσης και η θέση της σε σχέση με το χειριστή σίγουρα θα πρέπει να τοποθετηθεί στις πρώτες θέσεις όσον αφορά το βαθμό σπουδαιότητας. Οθόνες μικρών διαστάσεων, που αντανακλούν το γύρω φωτισμό, που βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των 60cm και ψηλότερα σε σχέση με τη διεύθυνση του βλέμματος προκαλούν αρκετά ενοχλήματα στους χειριστές τους».
Πρακτικά μέτρα πρόληψης
Η πρόληψη ξεκινά από μια πλήρη οφθαλμολογική εξέταση, ώστε να εντοπιστούν ή να αποκλειστούν πιθανοί παράγοντες κινδύνου. Στη συνέχεια, απαιτείται εργονομική μελέτη του χώρου, με φωτισμό προσαρμοσμένο στις διαστάσεις του δωματίου, την ηλικία και την οφθαλμολογική κατάσταση του εργαζομένου.
Συνιστάται η επιλογή χώρων με φυσικό φωτισμό στη μία πλευρά και η αποφυγή πηγών που προκαλούν αντανακλάσεις στην οθόνη. Η απόσταση εργασίας πρέπει να είναι 60-80 cm, ενώ η οθόνη να τοποθετείται ελαφρώς χαμηλότερα από τη γραμμή του βλέμματος.
Η επιλογή οθόνης χαμηλής ακτινοβολίας, αντι-reflex, ρυθμιζόμενης και μεγέθους 15 ή 17 ιντσών είναι ιδανική για περιορισμό της κόπωσης. Παράλληλα, η διατήρηση καθαρής ατμόσφαιρας, η μείωση του θορύβου και η σταθερή θερμοκρασία συμβάλλουν στη βελτίωση της οφθαλμικής άνεσης.
Συμπέρασμα
Η προστασία της όρασης κατά τη διάρκεια της εργασίας με υπολογιστή απαιτεί συντονισμένη προσοχή τόσο από τον εργαζόμενο όσο και από τον εργοδότη. Η σωστή εργονομία, ο κατάλληλος φωτισμός και η τακτική φροντίδα των ματιών αποτελούν βασικούς παράγοντες για τη μείωση των ασθενοπικών ενοχλημάτων και την αύξηση της παραγωγικότητας.