Τη δέσμευση της κυβέρνησης για την επιτάχυνση των διασυνοριακών υποδομών και την τεχνολογική αναβάθμιση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης τόνισε ο υφυπουργός Ανάπτυξης, Σταύρος Καλαφάτης, ανοίγοντας τις εργασίες του Διεθνούς Φόρουμ «VERTICAL CORRIDOR: Perspectives on transport development in the Balkan peninsula», που πραγματοποιήθηκε στη Σόφια.
Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, στο φόρουμ συμμετείχαν ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεβ, υπουργοί από την ευρύτερη περιοχή, καθώς και εκπρόσωποι διπλωματικών αποστολών, παραγωγικών φορέων και λιμενικών αρχών. Το συνέδριο διοργανώθηκε από το Βουλγαρο-Ελληνικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, το Βουλγαρικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, το Διμερές Εμπορικό Επιμελητήριο Βουλγαρίας-Ρουμανίας και την Ένωση Βουλγαρικής Αεροπορικής Βιομηχανίας.
Στο περιθώριο του φόρουμ, ο κ. Καλαφάτης συναντήθηκε με την υφυπουργό Καινοτομίας και Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Βουλγαρίας, Μίρα Ιοσίφοβα, όπου συζητήθηκαν πρακτικές συνεργασίες για την προώθηση της καινοτομίας, με έμφαση στη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Κατά την ομιλία του, ο κ. Καλαφάτης υπογράμμισε ότι οι γεωπολιτικές αναταράξεις και η ανάγκη για πράσινη και ψηφιακή μετάβαση καθιστούν κρίσιμα τα ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας, οικονομικής σταθερότητας και στρατηγικής αυτονομίας, ειδικά όσον αφορά τις υποδομές και την ταχύτητα συνδεσιμότητας των λαών.
Κάθετος Διάδρομος και ψηφιακή μεταμόρφωση
Ο υφυπουργός Ανάπτυξης τόνισε ότι ο Κάθετος Διάδρομος Μεταφορών, ο άξονας Αιγαίου, Μαύρης Θάλασσας και Βαλτικής (TEN-T BBA Corridor), αποτελεί στρατηγικό πυλώνα για την περιφερειακή σταθερότητα και ανθεκτικότητα. Όπως ανέφερε, λειτουργεί ως κρίσιμος «Διάδρομος Αλληλεγγύης της ΕΕ» προς τη Μολδαβία και την Ουκρανία, ενισχύοντας την περιφερειακή συνοχή και τροφοδοτώντας την Κεντρική Ευρώπη. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι σύγχρονες μεταφορές δεν αξιολογούνται πλέον μόνο βάσει των κλασικών υποδομών, αλλά και με βάση τη ψηφιακή νοημοσύνη και την ανθεκτικότητα των συστημάτων τους.
Ο κ. Καλαφάτης παρουσίασε τρεις βασικούς άξονες για την ενίσχυση των δικτύων μέσω έρευνας και τεχνολογίας:
1. Smart Corridors & Smart Borders: Ενσωμάτωση αλγορίθμων Τεχνητής Νοημοσύνης, δικτύων IoT, ψηφιακών τελωνείων, Blockchain e-CMR και έξυπνων AI scanners στα διασυνοριακά σημεία, όπως ο άξονας Προμαχώνα-Kulata, για την μείωση των καθυστερήσεων και του κόστους μεταφοράς.
2. Digital Twins: Δημιουργία μοντέλων προσομοίωσης του Διαδρόμου σε πραγματικό χρόνο για βελτιστοποίηση ροών, πρόβλεψη βλαβών και πρόληψη ακραίων φαινομένων.
3. Πράσινη Μετάβαση Λιμένων: Υιοθέτηση τεχνολογιών Cold Ironing και ανάπτυξη υποδομών πράσινου υδρογόνου και εναλλακτικών καυσίμων στα λιμάνια του Αιγαίου και της Μαύρης Θάλασσας.
Η Βόρεια Ελλάδα ως κόμβος logistics και καινοτομίας
Ο υφυπουργός αναφέρθηκε στον κομβικό ρόλο της Βόρειας Ελλάδας και της Θεσσαλονίκης ως νότια θαλάσσια πύλη του Κάθετου Διαδρόμου. Έκανε ιδιαίτερη μνεία στον Οργανισμό Λιμένος Θεσσαλονίκης, την Αλεξανδρούπολη και την Καβάλα, που λειτουργούν συμπληρωματικά με τα λιμάνια της Βάρνας, του Μπουργκάς και της Κωνστάντζας, διαμορφώνοντας ένα ενιαίο πολυτροπικό σύστημα.
Τόνισε επίσης το υψηλού επιπέδου ερευνητικό οικοσύστημα της Βόρειας Ελλάδας, με φορείς όπως το ΕΚΕΤΑ και το Ινστιτούτο Βιώσιμης Κινητικότητας και Δικτύων Μεταφορών. Αυτοί οι οργανισμοί διαθέτουν την τεχνογνωσία για τον σχεδιασμό ψηφιακών πρωτοκόλλων διαλειτουργικότητας και έξυπνων συστημάτων logistics.
Πρόταση για τριμερές ερευνητικό κονσόρτσιουμ
Σε ευθυγράμμιση με την προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Resilience by Design», ο υφυπουργός πρότεινε τη δημιουργία κοινού Ερευνητικού Κονσόρτσιουμ Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας, με στόχο τη διεκδίκηση πόρων από ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα όπως το Horizon Europe, τον Μηχανισμό CEF και τα ευρωπαϊκά κονδύλια Στρατιωτικής Κινητικότητας και Ανθεκτικότητας. Όπως ανέφερε, στόχος είναι ο Κάθετος Διάδρομος να μετατραπεί στο πρώτο πλήρως ψηφιακό, πράσινο και ανθεκτικό δίκτυο μεταφορών στην Ευρώπη.
Τέλος, ο κ. Καλαφάτης επισήμανε ότι ο Κάθετος Διάδρομος Ενέργειας και ο Κάθετος Διάδρομος Μεταφορών αποτελούν δύο όψεις του ίδιου νομίσματος για την ανάπτυξη και την ευημερία. Τόνισε πως με τη συνέργεια πολιτικής βούλησης, επιμελητηρίων και ερευνητικής καινοτομίας, ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να εξελιχθεί σε παγκόσμιο πρότυπο συνδεσιμότητας και τεχνολογικής αιχμής.