Τη νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον βιώσιμο τουρισμό, που αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, την αντιμετώπιση του υπερτουρισμού και τη διατήρηση της Ευρώπης ως κορυφαίου τουριστικού προορισμού διεθνώς, παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (σ.σ. Κομισιόν).
Κατά την παρουσίαση στις Βρυξέλλες, ο Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, χαρακτήρισε τη στρατηγική ως «το πιο φιλόδοξο και ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο πολιτικής για τον τουρισμό μέχρι σήμερα». Τόνισε πως στόχος είναι η μετατροπή των σημερινών προκλήσεων σε ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις, τους εργαζόμενους και τις τοπικές κοινωνίες.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, ο τουρισμός συνεισφέρει περίπου το 10% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της ΕΕ, υποστηρίζει περισσότερες από 20 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και αποτελείται από περίπου 5 εκατομμύρια επιχειρήσεις, το 99% των οποίων είναι μικρομεσαίες.
Ειδικά για την Ελλάδα, ο Απ. Τζιτζικώστας επισήμανε ότι η συνολική συμβολή του τουρισμού μπορεί να φθάσει το 25% του ΑΕΠ. Παρά τις προκλήσεις που θέτουν η γεωπολιτική αστάθεια, η κλιματική αλλαγή και οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού, η ζήτηση για ταξίδια παραμένει ισχυρή, με το 76% των Ευρωπαίων να σχεδιάζει να ταξιδέψει στους επόμενους έξι μήνες.
Η νέα στρατηγική στηρίζεται σε 3 βασικούς πυλώνες: την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του ευρωπαϊκού τουρισμού και ιδιαίτερα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, τη διασφάλιση της βιωσιμότητας και ανθεκτικότητας του κλάδου, και την ενίσχυση της διεθνούς προβολής της Ευρώπης ως τουριστικού προορισμού.
Άλλες 2 οριζόντιες προτεραιότητες συμπληρώνουν το πλαίσιο: η προσέλκυση επενδύσεων και η ενίσχυση της συνεργασίας, καθώς και η βελτίωση της κινητικότητας, της διασυνδεσιμότητας και των υποδομών.
Ευρωπαϊκή Ακαδημία Τουρισμού και ψηφιακή μετάβαση
Στο πλαίσιο του πρώτου πυλώνα, η Επιτροπή προγραμματίζει τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Τουρισμού (EU Tourism Academy) εντός ενός έτους, με στόχο την αντιμετώπιση των ελλείψεων σε εξειδικευμένο προσωπικό, την κατάρτιση εργαζομένων και την προσέλκυση νέων επαγγελματιών. Η Ακαδημία θα στηρίζεται σε δίκτυο εθνικών τουριστικών ιδρυμάτων, πανεπιστημίων και άλλων φορέων.
Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού σχετίζονται όχι μόνο με δεξιότητες, αλλά και με τις συνθήκες εργασίας, τις προοπτικές σταδιοδρομίας και τους σχετικά χαμηλούς μισθούς. Το 2028 αναμένεται να δημοσιευθεί μελέτη της Επιτροπής για τις συνθήκες εργασίας στον τουρισμό και τις μεταφορές.
Ταυτόχρονα, προωθείται ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών και στήριξη των τουριστικών επιχειρήσεων στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και των δεδομένων, με τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Τουρισμού (EU Tourism Observatory) και του Κοινού Ευρωπαϊκού Χώρου Δεδομένων για τον Τουρισμό (Common European Tourism Data Space). Αυτά τα εργαλεία θα βοηθήσουν επιχειρήσεις, προορισμούς και δημόσιες αρχές στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.
Μέτρα κατά του υπερτουρισμού και βιωσιμότητα
Ο δεύτερος πυλώνας επικεντρώνεται στη βιωσιμότητα και τη βέλτιστη κατανομή των τουριστικών ροών, τόσο γεωγραφικά όσο και χρονικά. Όπως ανέφερε ο Απ. Τζιτζικώστας, μόλις το 13% των ευρωπαϊκών περιφερειών συγκεντρώνει το 50% των συνολικών διανυκτερεύσεων.
Τόνισε ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στη διαχρονική αξία που δημιουργεί ο τουρισμός και στην προστασία της ποιότητας ζωής των κατοίκων, με στήριξη των τοπικών κοινωνιών. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή σχεδιάζει έως το 2027 την ανάπτυξη ευρωπαϊκού μοντέλου διαχείρισης του τουρισμού, πρόταση σύστασης του Συμβουλίου και εργαλειοθήκη πρακτικών λύσεων για καλύτερη κατανομή των τουριστικών ροών. Προβλέπεται επίσης η δημιουργία Ευρωπαϊκού Δικτύου Συντονισμού Κρίσεων στον τουρισμό για την αντιμετώπιση εκτάκτων καταστάσεων.
Ενίσχυση της διεθνούς προβολής και επενδύσεις
Ο τρίτος πυλώνας εστιάζει στην ενίσχυση της διεθνούς θέσης της Ευρώπης, που συγκεντρώνει περίπου το 40% των παγκόσμιων διεθνών τουριστικών αφίξεων. Μέσω της πρωτοβουλίας «Destination Europe», η Κομισιόν επιδιώκει να προωθήσει την Ευρώπη ως ασφαλή και ελκυστικό προορισμό, ενισχύοντας τη συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες.
Ο Απ. Τζιτζικώστας ανακοίνωσε ενίσχυση των τουριστικών συνεργασιών με την Ιαπωνία, την Ινδία και τις χώρες του Κόλπου, καθώς και υπογραφή νέου πλαισίου συνεργασίας με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού του ΟΗΕ μέχρι το τέλος του έτους. Εξήγγειλε επίσης νέα ευρωπαϊκά βραβεία «Πρωτεύουσες Τουρισμού» για την ανάδειξη βιώσιμων και λιγότερο προβεβλημένων προορισμών.
Στον τομέα της χρηματοδότησης, ο Επίτροπος σημείωσε ότι ο τουρισμός υποστηρίζεται από 15 ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως η Πολιτική Συνοχής, το Ταμείο Ανάκαμψης και το «Ορίζων Ευρώπη», με συνολική στήριξη που εκτιμάται στα 18 δισ. ευρώ έως το τέλος της τρέχουσας δημοσιονομικής περιόδου. Στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (2028-2034), προβλέπεται δυνατότητα χρηματοδότησης νέων επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων μέσω εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων.
Όσον αφορά τις μεταφορές, η στρατηγική δίνει έμφαση στη βελτίωση της διασύνδεσης των τουριστικών προορισμών, κυρίως νησιών και απομακρυσμένων περιοχών, με μέτρα για τις αερομεταφορές, φθηνότερες διασυνοριακές ενοικιάσεις αυτοκινήτων και ευκολότερη χρήση τοπικών συγκοινωνιών μέσω διαλειτουργικών συστημάτων εισιτηρίων.
Τέλος, προβλέπεται η ίδρυση νέας Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Τουρισμού Υψηλού Επιπέδου, με συμμετοχή κρατών-μελών, περιφερειών, τοπικών αρχών και επιχειρήσεων, για τον συντονισμό της εφαρμογής της στρατηγικής.