Ως επαναβεβαίωση του στρατηγικού χαρακτήρα των ελληνοαμερικανικών σχέσεων και επικύρωση του ρόλου της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας και παρόχου ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή, διαβάζει η Αθήνα την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο, η οποία πραγματοποιείται εν μέσω κλιμάκωσης της τουρκικής προκλητικότητας καθώς και «σκιών» μετά από δημοσιεύματα για την Αμερικανίδα πρέσβη Κίμπερλι Γκιλφόιλ.
Ο υπουργός Εξωτερικών -και Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας- των ΗΠΑ φτάνει στην Αθήνα σήμερα το βράδυ προερχόμενος από την Ισλανδία και αναχωρεί την Πέμπτη με προορισμό την Πορτογαλία.
Σε αντίθεση με την πάγια αμερικανική πρακτική, η επίσκεψή του στην ελληνική πρωτεύουσα δεν θα συνοδευτεί από αντίστοιχη στάση στην Τουρκία.
Το πρωί της Τετάρτης, ο Ρούμπιο θα συναντηθεί με τον ομόλογό του Γιώργο Γεραπετρίτη στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών. Μετά τη διμερή τους συνάντηση, οι υπουργοί θα προβούν σε δηλώσεις προς τον Τύπο και στη συνέχεια θα κηρύξουν την έναρξη του 6ου Γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ.
Ακολούθως, θα λάβει χώρα η πρώτη συνεδρία του Στρατηγικού Διαλόγου σε επίπεδο ολομέλειας, κατά τη διάρκεια της οποίας θα συζητηθούν οι περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις.
Το απόγευμα της ίδιας ημέρας, ο Ρούμπιο θα γίνει δεκτός από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, στο Μέγαρο Μαξίμου.
Χθες, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ χαρακτήρισε την Ελλάδα ως έναν «πολύ σημαντικό σύμμαχο» των ΗΠΑ. «Δεν έχουμε μόνο στρατιωτική παρουσία, αλλά και ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς. Επομένως, είναι μια ευκαιρία να πάμε εκεί και να τους συναντήσουμε», προσέθεσε ο ίδιος.
Σημειωτέον ότι ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας έχει εκφράσει την επιθυμία να εκφωνήσει ομιλία σε ελληνικό έδαφος, κατά πάσα πιθανότητα από τον λόφο της Πνύκας, εφόσον το επιτρέψουν οι συνθήκες ασφαλείας.
Τι περιλαμβάνει ο Στρατηγικός Διάλογος
Ο Στρατηγικός Διάλογος καλύπτει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων διμερούς συνεργασίας, τα οποία θα εξεταστούν σε επιμέρους συνόδους εργασίας με τη συμμετοχή υψηλόβαθμων αξιωματούχων των δύο χωρών.
Οι θεματικές ενότητες περιλαμβάνουν τα Περιφερειακά Ζητήματα, τους δεσμούς μεταξύ των δύο λαών, τις διεθνείς εξελίξεις, την ασφάλεια και την εφαρμογή του νόμου, την ενέργεια, τη ναυτιλία, την τεχνολογία, το εμπόριο και τις επενδύσεις, καθώς και την άμυνα.
Στο πλαίσιο αυτό αναμένεται να υπογραφούν μια συμφωνία πολιτιστικής συνεργασίας, μια επιστολή προθέσεων για εγκαθίδρυση συνεργασίας μεταξύ των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνοφρουράς της Φλόριντα (η πολιτεία του Ρούμπιο) αλλά και ένα μνημόνιο κατανόησης για τη ναυτιλιακή συνεργασία.
Ο Στρατηγικός Διάλογος Αθήνας και Ουάσιγκτον θεμελιώθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2018, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, και έκτοτε αποτελεί βασικό θεσμικό πλαίσιο της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας. Ο 6ος γύρος παρέμενε σε εκκρεμότητα από τα τέλη του 2025, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι επιπλοκές, με κυριότερη τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, μετέθεταν τους σχεδιασμούς.
Υπενθυμίζεται ότι ο τελευταίος γύρος πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2024 στην Ουάσιγκτον, υπό τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη και τον τότε Αμερικανό ομόλογό του, Άντονι Μπλίνκεν.
Η άμυνα στο επίκεντρο
Στο επίκεντρο του Στρατηγικού Διαλόγου θα βρίσκονται η άμυνα, ο πιο σταθερός πυλώνας των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, και η ενέργεια.
Η Αθήνα εστιάζει στην παραχώρηση πλεονάζοντος αμυντικού υλικού από την Ουάσιγκτον και επιδιώκει, μεταξύ άλλων, την απόκτηση τεθωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού τύπου Stryker, καθώς και την αποδέσμευση πυραύλων αέρος-αέρος (AIM-9X Block II, AIM-120D) και αέρος-εδάφους (AGM-158 JASSM-ER) για τα αεροσκάφη F-35, προκειμένου να διατηρήσει το ποιοτικό της πλεονέκτημα έναντι της Άγκυρας.
Τα πρώτα από τα 20 μαχητικά πέμπτης γενιάς αναμένεται να φτάσουν στην Ελλάδα στα τέλη του 2029, ενώ από το 2028 θα ξεκινήσουν στις ΗΠΑ οι παραλαβές των πρώτων αεροσκαφών και η εκπαίδευση των Ελλήνων πιλότων.
Παράλληλα, η Πολεμική Αεροπορία έχει ήδη εντάξει στον στόλο της 60 από τα συνολικά 83 F-16 που αναβαθμίζονται σε επίπεδο Viper. Το πρόγραμμα υλοποιείται από την αμερικανική Lockheed Martin, σε συνεργασία με την ΕΑΒ, στις εγκαταστάσεις της τελευταίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Αθήνα επιδιώκει την οριστικοποίηση της αναβάθμισης ακόμη 38 μαχητικών F-16 Block 50 στο επίπεδο Viper (Block 70). Στόχος είναι, με την ολοκλήρωση του προγράμματος, η Πολεμική Αεροπορία να διαθέτει συνολικά 121 μαχητικά F-16 Viper (83+38).
Κορωνίδα της αμυντικής συνεργασίας παραμένει, φυσικά, η Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (Mutual Defense Cooperation Agreement). Μετά την τελευταία αναθεώρησή της, το 2021, η συμφωνία δεν χρειάζεται πλέον επαναδιαπραγμάτευση ή νέες πολιτικές εγκρίσεις κάθε πέντε χρόνια.
Επιπλέον, πέρα από τις τέσσερις κύριες στρατιωτικές βάσεις, δηλαδή τη Σούδα, τη Λάρισα, την Αλεξανδρούπολη και το Στεφανοβίκειο (σ.σ. «διευκολύνσεις» όπως αναφέρονται στο κείμενο), οι ΗΠΑ απέκτησαν το δικαίωμα να χρησιμοποιούν και να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους σε παρακείμενες περιοχές και στρατόπεδα.
Ενεργειακά
Ιδιαίτερο βάρος αναμένεται να δοθεί στις γεωτρήσεις της ExxonMobil στο Ιόνιο Πέλαγος, που προγραμματίζονται για τους πρώτους μήνες του 2027, καθώς και στις γεωτρήσεις της Chevron νότια της Κρήτης, που αναμένεται να ξεκινήσουν εντός του 2028.
Οι τελευταίες αφορούν έρευνες σε περιοχές που τέμνουν το τουρκολιβυκό μνημόνιο και σύμφωνα με την Αθήνα συνιστούν έμπρακτη αναγνώριση των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της δικαιοδοσίας της Ελλάδας στην περιοχή.
Κάθετος Διάδρομος και «σκιές» για Γκίλφοιλ
Η Ουάσιγκτον εστιάζει και στον Κάθετο Διάδρομο, δηλαδή στη μεταφορά αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου μέσα από την Ελλάδα προς τα Βαλκάνια, την Ανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία.
Ο Κάθετος Διάδρομος συνδέθηκε και με τα δημοσιεύματα της Wall Street Journal και των Financial Times για την Κίμπερλι Γκιλφόιλ, η οποία φέρεται να προειδοποίησε τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, ότι οι ΗΠΑ μπορούν να ανατρέψουν ουσιαστικά όποια κυβέρνηση θέλουν.
Το αρνητικό κλίμα για την Αμερικανίδα πρέσβη επιχείρησε να αλλάξει ο Ρούμπιο, ο οποίος δήλωσε ότι η Γκιλφόιλ «έχει αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματική στην προώθηση της ατζέντας του προέδρου στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ο πρόεδρος Τραμπ και εγώ εκτιμούμε ιδιαίτερα το καθοριστικό έργο και τον ηγετικό ρόλο της πρέσβειρας στην περιοχή».
Ο παράγων Τουρκία
Η επίσκεψη του Ρούμπιο συμπίπτει με κλιμάκωση των προκλήσεων και της παραβατικότητας της Άγκυρας.
Μόνο χθες, η τουρκική πολεμική αεροπορία πραγματοποίησε 9 παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου στο βορειοανατολικό και στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, επτά από UAVs και δύο από οπλισμένα F-16, ενώ σημειώθηκε και μία εικονική αερομαχία. Τα μαχητικά της Πολεμικής Αεροπορίας αναγνώρισαν και αναχαίτισαν τα εχθρικά αεροσκάφη, κατά πάγια πρακτική και σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες.
Η Αθήνα ανησυχεί ότι η τουρκική κινητικότητα θα ενταθεί περαιτέρω, δεδομένου ότι πλησιάζουν η επανέναρξη των διαδικασιών για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου καθώς και η νομοθέτηση του αναθεωρητικού δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» από την τουρκική εθνοσυνέλευση.
Τόσο ο κ. Μητσοτάκης όσο και ο κ. Γεραπετρίτης αναμένεται να θέσουν στον Ρούμπιο το ζήτημα της τουρκικής προκλητικότητας.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος γνωρίζει πολύ καλά τα θέματα της Ανατολικής Μεσογείου από την εποχή που ήταν γερουσιαστής της Φλόριντα. Είχε κομβικό ρόλο στην υιοθέτηση σημαντικών νομοθετημάτων, όπως το Eastern Mediterranean Security and Energy Partnership Act, και είναι δηλωμένος φίλος του Ισραήλ.
Υπό αυτό το πρίσμα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει τι θα σηματοδοτήσει η επίσκεψη για το περίφημο σχήμα «3+1», δηλαδή Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και ΗΠΑ.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
