Η προστασία των παιδιών στον ψηφιακό κόσμο αποτέλεσε βασικό θέμα στην πρόσφατη ομιλία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σχετικά με την Κατάσταση της Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, ανακοινώθηκε το «EU KIDS Act» ως ένα σημαντικό βήμα για μια κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε επίσημα τη σχετική νομοθετική πρόταση στις 17 Σεπτεμβρίου.
Η πρόταση της Επιτροπής εισάγει ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων στον ψηφιακό χώρο, με σταδιακή και ηλικιακά διαφοροποιημένη προσέγγιση. Για παιδιά κάτω των 13 ετών απαγορεύεται η δημιουργία λογαριασμού σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ για ηλικίες 13 έως 15 ετών προβλέπονται ειδικοί περιορισμένοι λογαριασμοί (mini accounts), που δημιουργούνται από γονείς ή κηδεμόνες και διαθέτουν υποχρεωτικά γονικά εργαλεία, περιορισμένες λειτουργίες και ημερήσιο χρόνο έως μία ώρα. Από τα 15 έτη επιτρέπεται πλέον αυτόνομος λογαριασμός, ενώ για όλους τους ανηλίκους έως τα 18 έτη ισχύουν υποχρεώσεις ασφαλούς σχεδιασμού (safety by design), ώστε οι ψηφιακές υπηρεσίες να παρέχουν αυξημένο επίπεδο προστασίας.
Η ελληνική πλευρά διαπιστώνει ότι η πρόταση της Επιτροπής παρουσιάζει σημαντικές ομοιότητες με τις ρυθμίσεις και πρωτοβουλίες που έχουν ήδη προωθηθεί σε εθνικό επίπεδο από την κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Η Ελλάδα ανέδειξε εγκαίρως το ζήτημα της προστασίας των ανηλίκων στο διαδίκτυο στην ευρωπαϊκή και διεθνή ατζέντα, προωθώντας το κοινό ευρωπαϊκό όριο «ψηφιακής ενηλικίωσης» στα 15 έτη. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε θέσει το θέμα ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2024, ενώ στη συνέχεια η χώρα συμμετείχε στη διαμόρφωση ευρωπαϊκής συμμαχίας κρατών για την προστασία των ανηλίκων online.
Επιπλέον, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ανέπτυξε το Kids Wallet και επεξεργάστηκε συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η ελληνική πρόταση για όριο στα 15 έτη αποτυπώθηκε στο σχέδιο εθνικών διατάξεων που κοινοποιήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 8 Μαΐου 2026, μαζί με την απαίτηση για αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου επισήμανε ότι η πρόταση της Επιτροπής συγκλίνει με την ελληνική θέση ως προς το όριο των 15 ετών, την επαλήθευση ηλικίας και τις υποχρεώσεις των πλατφορμών. Όπως ανέφερε, «Στο όριο των 15 ετών, στην αξιόπιστη επαλήθευση της ηλικίας και στην ευθύνη των πλατφορμών καταγράφεται απόλυτη σύγκλιση με την πολιτική κατεύθυνση που είχε ήδη χαράξει η χώρα μας».
Η Ανάλυση Επιπτώσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταγράφει ρητά την ελληνική νομοθετική πρωτοβουλία μεταξύ των εθνικών προτάσεων που προηγήθηκαν της ευρωπαϊκής ρύθμισης. Αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα είχε ήδη προτείνει όριο στα 15 έτη και αξιόπιστες μεθόδους επαλήθευσης ηλικίας. Η Επιτροπή συνδέει τη διαμόρφωση εθνικών ρυθμίσεων με την ανάγκη αποφυγής κατακερματισμού και τη δημιουργία μιας εναρμονισμένης ευρωπαϊκής προσέγγισης.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά πλέον ο τρόπος εφαρμογής των νέων κανόνων. Η ελληνική πλευρά δίνει έμφαση σε μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας που διασφαλίζουν την ιδιωτικότητα, ώστε να επιβεβαιώνεται η ηλικιακή προϋπόθεση χωρίς περιττή συλλογή προσωπικών δεδομένων. Παράλληλα, απαιτείται ταχεία και αυστηρή επιβολή των κανόνων, με τις πλατφόρμες να λειτουργούν ως σύμμαχοι στην προστασία των ανηλίκων και να τηρούν τις υποχρεώσεις του ευρωπαϊκού πλαισίου.
Η ευρωπαϊκή πρόταση ενσωματώνει αυτή τη λογική, προβλέποντας αντιστροφή του βάρους απόδειξης για τις πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες (VLOPs), οι οποίες καλούνται να τεκμηριώνουν τη συμμόρφωσή τους μέσω σχεδίου συμμόρφωσης και ανεξάρτητου ελέγχου με δική τους δαπάνη.
Η δικαιοπολιτική συζήτηση για την προστασία των ανηλίκων στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Η ταχεία διάδοση των συνομιλιακών συστημάτων ΤΝ και των ψηφιακών συντρόφων ΤΝ δημιουργεί νέα ερωτήματα, πέρα από τα κοινωνικά δίκτυα: από την ηλικιακά κατάλληλη πρόσβαση και τον ασφαλή σχεδιασμό, έως την αποτροπή χειραγώγησης ή συναισθηματικής εξάρτησης και την προστασία των προσωπικών δεδομένων των παιδιών. Το ίδιο το KIDS Act αναγνωρίζει αυτή τη νέα διάσταση, εισάγοντας ειδικές υποχρεώσεις για συστήματα ΤΝ που είναι προσβάσιμα σε ανηλίκους.
Η συμβολή της Ειδικής Γραμματείας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης επικεντρώνεται στη σύνδεση της τεχνολογικής εξέλιξης με το κατάλληλο κανονιστικό και θεσμικό πλαίσιο. Αυτό αφορά τη σχέση μεταξύ του KIDS Act, του Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), της προστασίας προσωπικών δεδομένων και των δικαιωμάτων του παιδιού, αλλά και την ενίσχυση της γνώσης και της υπεύθυνης χρήσης της ΤΝ από νέους, γονείς και εκπαιδευτικούς.
Η ευρωπαϊκή πρόταση διευρύνει τη συζήτηση, καθώς περιλαμβάνει υποχρεώσεις και για συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που απευθύνονται σε ανηλίκους. Βασικός στόχος είναι η διαμόρφωση κοινών κανόνων για την ηλικιακή πρόσβαση, την επαλήθευση ηλικίας, τον ασφαλή σχεδιασμό των υπηρεσιών και την προστασία των δεδομένων των παιδιών.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
