Συνταγματικό το Μητρώο ΜΚΟ, αντισυνταγματική η ρύθμιση για τα μέλη

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, υπό τον πρόεδρο Μιχάλη Πικραμένο, εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με τη συνταγματικότητα των ρυθμίσεων που αφορούν τη λειτουργία του Μητρώου Ελληνικών και Ξένων Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (Μ.Κ.Ο.) και του Μητρώου Μελών Μ.Κ.Ο. Η απόφαση ελήφθη σε διάσκεψη της Ολομέλειας του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου.

Συγκεκριμένα, ομόφωνα κρίθηκε ότι η ρύθμιση της παραγράφου 3 του άρθρου 78 του ν. 4939/2022, η οποία αφορά τη λειτουργία του Μητρώου Ελληνικών και Ξένων Μ.Κ.Ο., είναι σύμφωνη με το άρθρο 43 παρ. 2 του Συντάγματος, που προβλέπει την έκδοση κανονιστικών Προεδρικών Διαταγμάτων.

Αντίθετα, κατά πλειοψηφία, η Ολομέλεια έκρινε ότι η ρύθμιση της παραγράφου 5 του ίδιου άρθρου σχετικά με το Μητρώο Μελών Μ.Κ.Ο. αντίκειται στο Σύνταγμα, καθώς «παρέχεται εξουσιοδότηση για την έκδοση απόφασης του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου σχετικά με τη ρύθμιση των εν λόγω ζητημάτων, χωρίς να περιέχεται στον νόμο η βασική ουσιαστική ρύθμιση σχετικά με τις προϋποθέσεις εγγραφής και πιστοποίησης των ενδιαφερομένων προσώπων στο Μητρώο Μελών Μ.Κ.Ο.».

Επιπλέον, η Ολομέλεια του ΣτΕ έκρινε ότι η ρύθμιση του άρθρου 3 παρ. 4 της υπουργικής απόφασης 82876/8.5.2026, που δίνει στον Γενικό Γραμματέα Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο τη διακριτική ευχέρεια να απορρίπτει ή να κάνει δεκτή αίτηση εγγραφής στο Μητρώο, αντίκειται στο δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι και έχει τεθεί εκτός εξουσιοδότησης. Η ίδια ρύθμιση, σύμφωνα με μειοψηφία, κρίνεται ότι παραβιάζει τις αρχές της ασφάλειας δικαίου και της προβλεψιμότητας.

Τέλος, η Ολομέλεια αποφάσισε την αποστολή προδικαστικού ερωτήματος στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Δ.Ε.Ε.) σχετικά με τη συμβατότητα συγκεκριμένων νομοθετικών ρυθμίσεων με το άρθρο 12 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ερώτημα αφορά τη νομιμότητα της προϋπόθεσης εγγραφής στο Μητρώο μελών Μ.Κ.Ο., όταν:

Α) Δεν έχει ασκηθεί ποινική δίωξη κατά των φυσικών προσώπων που διοικούν ή εκπροσωπούν νόμιμα την οργάνωση για οποιοδήποτε κακούργημα.

Β) Δεν υπάρχει εις βάρος τους τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση για το πλημμέλημα της συκοφαντικής δυσφήμησης.

Υπενθυμίζεται ότι στο ΣτΕ είχαν προσφύγει Μ.Κ.Ο., υποστηρίζοντας ότι είναι αντισυνταγματική και μη νόμιμη η τήρηση και λειτουργία των Μητρώων που αφορούν οργανώσεις ενεργές σε θέματα διεθνούς προστασίας, μετανάστευσης και κοινωνικής ένταξης στην Ελλάδα.