Η Ελλάδα διεκδικεί νέα θέση στον ευρωπαϊκό και διεθνή διαστημικό τομέα, όπως τόνισε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, κατά τη συμμετοχή του στο 1ο International Space Summit που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι.
Η διοργάνωση συνέπεσε με την ανακοίνωση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη σχετικά με τη συμμετοχή του Έλληνα αστροναύτη Αδριανού Γολέμη στην αποστολή PAM-6 της Vast προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS). Πρόκειται για την πρώτη φορά που Έλληνας λαμβάνει μέρος σε επανδρωμένη διαστημική αποστολή.
Η αποστολή έχει προγραμματιστεί για το δεύτερο εξάμηνο του 2027, σε συνεργασία με τη NASA και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA). Στο πλήρωμα θα συμμετάσχουν επίσης ο Γάλλος αστροναύτης Thomas Pesquet ως επικεφαλής, ο Τσέχος Aleš Svoboda και ένας ακόμα Ευρωπαίος αστροναύτης.
Κατά την παρουσίαση του Αδριανού Γολέμη ως μέλους του πληρώματος, παρόντες ήταν ο Δημήτρης Παπαστεργίου, ο γενικός γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων Κωνσταντίνος Καράντζαλος, ο πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ) Εμμαουήλ Ράμμος και η πλανητολόγος και εκπρόσωπος της Ελλάδας στην ESA Ανεζίνα Σολομωνίδου.
Στο πλαίσιο της παραμονής του στο Παρίσι, ο υπουργός συμμετείχε και στη συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο της Γαλλίας Emmanuel Macron στο Μέγαρο των Ηλυσίων. Συζητήθηκαν ζητήματα διμερούς, ευρωπαϊκού και περιφερειακού ενδιαφέροντος, με έμφαση στα έργα συνδεσιμότητας.
Διεθνής Σύνοδος Κορυφής για το Διάστημα
Το International Space Summit, η πρώτη διεθνής Σύνοδος Κορυφής αποκλειστικά αφιερωμένη στο Διάστημα, διοργανώθηκε με γαλλική πρωτοβουλία και συγκέντρωσε 120 αντιπροσωπείες. Στις εργασίες συμμετείχαν αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων, εκπρόσωποι ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών, επιστήμονες, αστροναύτες και στελέχη της διαστημικής βιομηχανίας.
Μεταξύ των συμμετεχόντων ήταν η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen, ο γενικός διευθυντής της ESA Josef Aschbacher και ο Ευρωπαίος επίτροπος Andrius Kubilius, καθώς και υπουργοί και εκπρόσωποι κυβερνήσεων.
Οι συζητήσεις εστίασαν στην ασφάλεια και την άμυνα στο Διάστημα, την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και ανταγωνιστικότητα, την ανάπτυξη της διαστημικής οικονομίας, το κανονιστικό πλαίσιο, την ασφαλή πρόσβαση και τη βιώσιμη χρήση του Διαστήματος, καθώς και στη διαχείριση φάσματος και δορυφορικών τροχιών. Στην ατζέντα συμπεριλήφθηκαν επίσης η διαστημική επιστήμη, η εξερεύνηση και οι επανδρωμένες αποστολές.
Ελληνική διαστημική στρατηγική και δορυφορικές υποδομές
Η ελληνική παρουσία στη Σύνοδο εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό της χώρας για την ανάπτυξη εθνικών δυνατοτήτων στον διαστημικό τομέα. Σύμφωνα με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, η Ελλάδα διαθέτει πλέον 18 δορυφόρους σε τροχιά, ενώ παράλληλα αναπτύσσει εγχώριο οικοσύστημα για την κατασκευή δορυφόρων και δημιουργεί κρίσιμες υποδομές και εθνικές δυνατότητες.
Η χώρα συμμετέχει ενεργά στις ευρωπαϊκές προσπάθειες για ασφαλή δορυφορική συνδεσιμότητα, μέσω του GOVSATCOM Hub στην Ελλάδα, της στήριξης του ευρωπαϊκού προγράμματος IRIS² και της ανάπτυξης δυνατοτήτων για την παρακολούθηση αντικειμένων στο Διάστημα.
Ο σχεδιασμός αυτός εντάσσεται στην Εθνική Στρατηγική Διαστήματος με ορίζοντα το 2035 και το νέο Εθνικό Διαστημικό Πρόγραμμα «HELLAS-SPACE 2.0», συνολικού ύψους 350 εκατ. ευρώ. Το πρόγραμμα υλοποιείται σε συνεργασία με την ESA και το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος, με στόχο τη δημιουργία εθνικών δυνατοτήτων, την ενίσχυση της ελληνικής διαστημικής βιομηχανίας και την αύξηση της συμμετοχής πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων.
Οι νέες υποδομές προορίζονται για πρακτικές εφαρμογές, όπως η έγκαιρη ανίχνευση και χαρτογράφηση δασικών πυρκαγιών, η παρακολούθηση πλημμυρικών φαινομένων, η θαλάσσια επιτήρηση και η γεωργία ακριβείας. Επίσης, περιλαμβάνεται η προστασία κρίσιμων υποδομών και η παροχή ασφαλών επικοινωνιών σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.
Αξιοποίηση διαστημικών δεδομένων και Copernicus
Σημαντικό μέρος των συζητήσεων στο Παρίσι επικεντρώθηκε στην αξιοποίηση των διαστημικών δεδομένων, με έμφαση στην ευρωπαϊκή ικανότητα παρατήρησης της Γης. Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Copernicus αποτελεί βασικό εργαλείο, καθώς τα δεδομένα που συλλέγονται από το Διάστημα αξιοποιούνται για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την προστασία του περιβάλλοντος, την πολιτική προστασία και την οικονομική δραστηριότητα.
Στο πλαίσιο της Συνόδου υπογράφηκε η Διακήρυξη Copernicus από τη γαλλική κυβέρνηση, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ESA. Η Ελλάδα στηρίζει τη Διακήρυξη, επιβεβαιώνοντας τη συμμετοχή της στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για τη διαμόρφωση διαστημικής πολιτικής και την αξιοποίηση των διαστημικών δεδομένων προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας.
Εκπαίδευση και ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού
Ο εθνικός σχεδιασμός περιλαμβάνει δράσεις για την εκπαίδευση και την ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού. Προωθείται πανελλήνιο μαθητικό διαστημικό πρόγραμμα, μέσω του οποίου ομάδες μαθητών Γυμνασίων και Λυκείων θα σχεδιάσουν και θα κατασκευάσουν πραγματικούς νανοδορυφόρους, με στόχο έως και οκτώ να τεθούν σε τροχιά. Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην εξοικείωση των μαθητών με τις διαστημικές επιστήμες και τις δεξιότητες STEM.
Ο Δημήτρης Παπαστεργίου, με αφορμή τη συμμετοχή του στη Σύνοδο, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα αναπτύσσει τη θέση της στον διαστημικό τομέα επενδύοντας σε υποδομές, τεχνογνωσία και ανθρώπινο δυναμικό. Όπως ανέφερε, η χώρα διαθέτει σήμερα 18 δορυφόρους σε τροχιά και αναπτύσσει δυνατότητες που περιλαμβάνουν τον σχεδιασμό και την κατασκευή δορυφόρων. Χαρακτήρισε τη συμμετοχή του Αδριανού Γολέμη στην αποστολή προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό ως ένα νέο κεφάλαιο για την ελληνική παρουσία στο Διάστημα.
Ο υπουργός σημείωσε ότι η συγκεκριμένη αποστολή, πέρα από την επιστημονική της σημασία, μπορεί να αποτελέσει κίνητρο για μια νέα γενιά μαθητών και να ενισχύσει το ενδιαφέρον τους για τις επιστήμες, τη μηχανική και την τεχνολογία.