Η γεωπολιτική θέση της Καβάλας, στο σταυροδρόμι της Ανατολικής Μακεδονίας, της Θράκης, των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου, αναδεικνύεται σε φυσικό υπόβαθρο διεθνούς διαλόγου για τις σχέσεις καλής γειτονίας, τη συμφιλίωση, την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή. Σε αυτό το πλαίσιο, από τις 24 έως τις 28 Αυγούστου θα πραγματοποιηθεί το 5ο Διεθνές Θερινό Σχολείο Καβάλας (5th Kavala International Summer School), με θέμα «Γεωπολιτική, Συμφιλίωση και Σχέσεις Καλής Γειτονίας στην Ανατολική Μεσόγειο».
Η διοργάνωση φέρνει στο προσκήνιο τις σχέσεις Ελλάδας, Τουρκίας και Κύπρου, καθώς και ευρύτερα ζητήματα ασφάλειας, γεωπολιτικής, διπλωματίας και οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Ακαδημαϊκοί, ερευνητές, διπλωμάτες, επαγγελματίες και φοιτητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό καλούνται να ανταλλάξουν απόψεις, με στόχο ο διάλογος να αποτελέσει εργαλείο κατανόησης και περιφερειακής συνεργασίας.
Το φετινό Θερινό Σχολείο, που θα φιλοξενηθεί στη Μεγάλη Λέσχη, διοργανώνεται από το Αμερικανικό Πανεπιστήμιο ΑΝΑΤΟΛΙΑ (ΝΠΠΕ), το Ινστιτούτο Εξωτερικών Υποθέσεων (Foreign Affairs Institute - FAINST) και το γερμανικό πανεπιστήμιο Friedrich Schiller University of Jena. Οι εργασίες θα διεξαχθούν στην αγγλική γλώσσα και απευθύνονται κυρίως σε προχωρημένους προπτυχιακούς, μεταπτυχιακούς και υποψήφιους διδάκτορες, καθώς και σε επαγγελματίες των πολιτικών επιστημών, διεθνών σχέσεων, νομικής, ιστορίας και διπλωματίας.
Όπως τονίζει ο Θεόδωρος Θεοδώρου, Πληρεξούσιος Υπουργός Α' ε.τ. και ανώτερος σύμβουλος του Ινστιτούτου Εξωτερικών Υποθέσεων, «στόχος μας είναι να συζητάμε δύσκολα και απαιτητικά θέματα της εξωτερικής πολιτικής μέσα από μια ήπια διαδικασία που στηρίζεται στον καλό και γόνιμο διάλογο και την καλή επικοινωνία».
Η φετινή διοργάνωση εστιάζει ιδιαίτερα στις σχέσεις Ελλάδας, Τουρκίας και Κύπρου, καθώς - σύμφωνα με το 5th Kavala International Summer School - οι τρεις χώρες μπορούν να λειτουργήσουν ως «τρίγωνο σταθερότητας» για την περιοχή. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στον τουρισμό, όχι μόνο ως οικονομική δραστηριότητα, αλλά και ως μορφή ήπιας πολιτικής και ως αφορμή επικοινωνίας λαών και πολιτισμών.
Η επιλογή της Καβάλας συνδέεται, σύμφωνα με τον κ. Θεοδώρου, με τα γεωπολιτικά και γεωγραφικά πλεονεκτήματα της πόλης. Όπως σημειώνει, «η βόρεια Ελλάδα διαδραμάτιζε διαχρονικά σημαντικό ρόλο στη σύνδεση Ανατολής και Δύσης, ενώ η Καβάλα αποτελεί κομβικό σημείο με πρόσβαση προς τη θάλασσα και την ευρύτερη περιοχή... Κυρίως, το μεγάλο λιμάνι, είναι πολύ κοντά στον κεντρικό οδικό άξονα και έχει πολλά συγκριτικά πλεονεκτήματα που δεν τα έχουν άλλα λιμάνια στη βόρεια Ελλάδα».
Επιπλέον, η εύκολη πρόσβαση από την Ανατολική Μακεδονία και ιδιαίτερα τη Θράκη διευκολύνει τη συμμετοχή νέων της ευρύτερης περιοχής.
Από τη συμφιλίωση και την ασφάλεια στη διπλωματία και τη συνύπαρξη
Το πρόγραμμα του 5ου Διεθνούς Θερινού Σχολείου Καβάλας ξεκινά με την ομιλία του Prof. Dr. Martin Leiner, διευθυντή του Κέντρου Μελετών Συμφιλίωσης της Ιένας (JCRS), με θέμα «Συμφιλίωση σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο». Ο Δρ. Παύλος Κοκτσίδης θα αναλύσει τις προοπτικές και προκλήσεις για μηχανισμούς ειρήνης και ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στις 25 Αυγούστου, ο Δρ. Μιχάλης Σαρλής θα εξετάσει το ζήτημα της ανθεκτικής συνύπαρξης σε περιόδους συγκρούσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, ενώ η Δρ. Τίνα Μαυρίκου θα αναφερθεί στον ρόλο της Ελλάδας ως κομβικού μικρού κράτους και άγκυρας ήπιας ισχύος. Η Δρ. Laura Villanueva, ιδρύτρια του Satoyama for Peace, θα συνδέσει τη συμφιλίωση με τα οικοσυστήματα.
Στις 26 Αυγούστου, η Δρ. Μαρία Κυριακίδου θα μιλήσει για τον ρόλο των γυναικών στην οικοδόμηση της ειρήνης, ενώ ο Δρ. Χρήστος Αλιπράντης θα αναλύσει τον ρόλο των μεγάλων δυνάμεων στη γεωπολιτική της Ανατολικής Μεσογείου. Ο καθηγητής Ιωάννης Σαριδάκης θα εστιάσει στις έννοιες της εχθροποίησης, του εξανθρωπισμού και της προσέγγισης.
Την τελευταία ημέρα, ο Δρ. Κωνσταντίνος Γώγος θα παρουσιάσει προσεγγίσεις για το μέλλον του Ισλάμ και των μουσουλμάνων στην Ευρώπη, ενώ η καθηγήτρια Zuhal Mert-Uzuner θα αναφερθεί στους δρόμους της διπλωματίας για την περιφερειακή συμφιλίωση, με έμφαση στη διπλωματία δεύτερου επιπέδου και τους διαύλους διαλόγου μεταξύ των λαών.
Θα πραγματοποιηθεί επίσης δημόσια εκδήλωση στην ελληνική γλώσσα, ώστε να διευρυνθεί η πρόσβαση της τοπικής κοινωνίας στη θεματική του Kavala International Summer School.
Διάλογος, εκπαίδευση και δράση
Η φετινή διοργάνωση συνεχίζει μια προσπάθεια που ξεκίνησε το 2022. Τις προηγούμενες χρονιές οι συζητήσεις αφορούσαν ζητήματα μειονότητας, τη Συνθήκη της Λοζάνης, τη διαχείριση του νερού, και τον ρόλο της Κύπρου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ο κ. Θεοδώρου επισημαίνει ότι «κοινό χαρακτηριστικό όλων των διοργανώσεων είναι η επιλογή μιας ήπιας προσέγγισης στα δύσκολα ζητήματα, ώστε οι ομιλητές... να παρουσιάζουν ελεύθερα τις θέσεις τους και να ακολουθεί ανοιχτή συζήτηση με τους συμμετέχοντες».
Έμφαση δίνεται στη σύνδεση της εκπαίδευσης με την πρακτική διάσταση της εξωτερικής πολιτικής. «Το μεγάλο ζητούμενο για εμάς δεν είναι μόνο ο διάλογος, είναι και η δράση», σημειώνει ο κ. Θεοδώρου, υπογραμμίζοντας την ανάγκη οι συζητήσεις να οδηγούν σε πρωτοβουλίες και αξιοποίηση των ευρωπαϊκών εργαλείων.
Με το πέρας των εργασιών συντάσσεται διακήρυξη με τα συμπεράσματα της δράσης, η οποία αποστέλλεται σε κρατικούς φορείς, κυβερνήσεις και πρεσβείες χωρών που συμμετείχαν. Η διοργάνωση στηρίζεται αποκλειστικά σε ιδιωτική χρηματοδότηση, ενώ η συνεργασία των τριών φορέων αποτελεί τον πυρήνα της προσπάθειας.
Με επίκεντρο την Ανατολική Μεσόγειο και τη συμμετοχή πολλών γενεών και ειδικοτήτων, το 5ο Διεθνές Θερινό Σχολείο Καβάλας στοχεύει να μεταφέρει τη συζήτηση για τη γεωπολιτική από το επίπεδο της αντιπαράθεσης στο πεδίο της γνώσης, του διαλόγου και της αναζήτησης πρακτικών δρόμων συνεργασίας.