Την ανάγκη δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού για την αναστολή της διαδικασίας ασύλου και την άμεση επιστροφή όσων εισέρχονται παράνομα, σε περιπτώσεις εργαλειοποίησης μαζικών μεταναστευτικών ροών, ανέδειξε η ελληνική πλευρά στη συνεδρίαση του Συμβουλίου υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης της ΕΕ, που πραγματοποιήθηκε μέσω τηλεδιάσκεψης.
Όπως προκύπτει από ενημέρωση του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, ο υπουργός Θάνος Πλεύρης παρουσίασε στους Ευρωπαίους ομολόγους του την πρόταση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, όπως αυτή αποτυπώνεται σε άρθρο του στο Politico. Ο κ. Πλεύρης τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διαθέτει θεσμικό εργαλείο για την αντιμετώπιση ακραίων περιστάσεων, αναφέροντας ως παραδείγματα τη Θέουτα και τα γεγονότα στον Έβρο το 2020.
Ο υπουργός εξέφρασε την αλληλεγγύη της Ελλάδας προς την Ισπανία, σημειώνοντας ότι ως χώρα πρώτης υποδοχής γνωρίζει τις προκλήσεις της διαχείρισης αυξημένων μεταναστευτικών πιέσεων. Τόνισε πως η Ελλάδα βρίσκεται σε επικοινωνία με τις ισπανικές αρχές για συνδρομή όπου χρειαστεί.
Επιπλέον, ο κ. Πλεύρης υπενθύμισε την ελληνική εμπειρία από τον Έβρο το 2020, όταν αποτράπηκε οργανωμένη προσπάθεια εισόδου δεκάδων χιλιάδων μεταναστών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Επισήμανε ότι εθνικές πολιτικές, όπως οι μαζικές νομιμοποιήσεις μεταναστών, μπορεί να λειτουργήσουν ως παράγοντας έλξης για τα κυκλώματα διακίνησης και την παράνομη μετανάστευση, τονίζοντας τη διαφωνία της ελληνικής κυβέρνησης με τέτοιες πρακτικές.
Στο επίκεντρο της ελληνικής τοποθέτησης βρέθηκε η ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων της ΕΕ, με μεγαλύτερη παρουσία της Frontex. Όπως επισημάνθηκε, η αποτελεσματική φύλαξη των συνόρων περιλαμβάνει τόσο την αποτροπή παράνομων αφίξεων όσο και επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, πάντα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συνεργασία με τρίτες χώρες, που χαρακτηρίστηκε καθοριστικής σημασίας για τη μείωση των μεταναστευτικών ροών και την αύξηση των επιστροφών.
Ο υπουργός ανέφερε ότι όπου υπάρχει αποτελεσματική συνεργασία με γειτονικές χώρες εκτός ΕΕ, τα αποτελέσματα είναι θετικά. Παρέπεμψε στη μείωση των αφίξεων στα νησιά του Αιγαίου κατά πάνω από 60% το πρώτο εξάμηνο του 2026, αλλά και στα πρώτα θετικά δείγματα από τη συνεργασία με τη Λιβύη.
Παράλληλα, επικαλέστηκε δήλωση του αρμόδιου Ευρωπαίου επιτρόπου Μπρούνερ, σύμφωνα με την οποία ο αριθμός των μεταναστών που εισέρχονταν στα ελληνικά νησιά μέσα σε μία εβδομάδα το 2015 αντιστοιχεί περίπου στο σύνολο όσων εισήλθαν σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση το πρώτο εξάμηνο του 2026, δηλαδή περίπου 50.000 άτομα. Σημειώθηκε ότι στην Ελλάδα το πρώτο επτάμηνο του 2026 οι θαλάσσιες μεταναστευτικές ροές μειώθηκαν πάνω από 35%, γεγονός που αποδόθηκε στην εφαρμογή μιας σκληρής αλλά δίκαιης μεταναστευτικής πολιτικής.
Η ελληνική πλευρά υποστήριξε ότι οι τρίτες χώρες που λαμβάνουν χρηματοδότηση από την ΕΕ πρέπει να επιδεικνύουν ουσιαστική συνεργασία στη μείωση των μεταναστευτικών ροών και στην αύξηση των επιστροφών. Έγινε ειδική αναφορά στην ανάγκη αξιολόγησης της συνεργασίας του Μαρόκου σχετικά με την κρίση στη Θέουτα.
Στο πλαίσιο αυτό, συζητήθηκε και η δημιουργία κέντρων επιστροφής σε ασφαλείς τρίτες χώρες. Ο κ. Πλεύρης υπογράμμισε ότι το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο αποτελεί σημαντική θεσμική κατάκτηση, που μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά σε κανονικές ή αυξημένες μεταναστευτικές ροές, όχι όμως σε περιπτώσεις οργανωμένης εργαλειοποίησης ή μαζικής εισόδου μεταναστών.
Ο υπουργός τόνισε ότι σε τέτοιες εξαιρετικές περιπτώσεις πρέπει να υπάρχει δυνατότητα ενεργοποίησης ευρωπαϊκού μηχανισμού για προσωρινή αναστολή της διαδικασίας ασύλου και επιστροφή όσων εισήλθαν παράνομα, με πλήρη σεβασμό στο διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο. Αναφέρθηκε και στο άρθρο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Politico, όπου προτείνεται μια καινοτόμος λύση προστασίας του ευρωπαϊκού χώρου.
Σύμφωνα με τον υπουργό, μια τέτοια πρόβλεψη δεν αποτελεί παρέκκλιση από τις ευρωπαϊκές αξίες, αλλά συμβάλλει στην προστασία της διαδικασίας ασύλου και της εύρυθμης λειτουργίας της.
Έγινε επίσης αναφορά στην περίπτωση της Θέουτα, όπου, όπως επισημάνθηκε, οι επιστροφές πραγματοποιούνται χωρίς να προηγείται η εξέταση αιτημάτων ασύλου, με στόχο την αποτροπή κατάρρευσης της διαδικασίας διαχείρισης των συνόρων.
Ο κ. Πλεύρης τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να προετοιμαστεί για αντίστοιχες απόπειρες εργαλειοποίησης τόσο στα χερσαία όσο και στα θαλάσσια σύνορά της.
Τέλος, ο υπουργός σημείωσε ότι οι αποφάσεις που ελήφθησαν στον Έβρο το 2020, αλλά και κατά την πρόσφατη αναστολή της εξέτασης αιτημάτων ασύλου στις αυξημένες ροές από τη Λιβύη, συνέβαλαν στην προστασία των ελληνικών και ευρωπαϊκών συνόρων. Επανέλαβε ότι η αλληλεγγύη προς τις χώρες πρώτης υποδοχής πρέπει να είναι ουσιαστική, με κοινές ευρωπαϊκές λύσεις για την αντιμετώπιση ακόμη και των πιο ακραίων σεναρίων αύξησης μεταναστευτικών ροών. Όπως υπογράμμισε, βασικές προτεραιότητες της ελληνικής πολιτικής παραμένουν η αποτελεσματική φύλαξη των εξωτερικών συνόρων, η μείωση των μεταναστευτικών ροών και η αύξηση των επιστροφών.