«Στην πρώτη γράμμη για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας οι ελληνικές εταιρίες»

Οι ελληνικές εταιρείες είναι από τις πρώτες που θα δραστηριοποιηθούν επί του πεδίου για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, υπογραμμίζει ο υφυπουργός Εξωτερικών, Χάρης Θεοχάρης σε συνέντευξή του στο Business Daily.

Σύμφωνα με τον αρμόδιο για την Οικονομική Διπλωματία υφυπουργό Εξωτερικών και βουλευτής Νοτίου Τομέα της ΝΔ, οι ελληνικές εταιρίες έχουν υπογράψει μέχρι στιγμής συμφωνίες ύψους τριών δις ευρώ για έργα στην ουκρανική επικράτεια.

Μιλώντας για τον διάδρομο IMEC, ο κ. Θεοχάρης προτείνει τον μετασχηματισμό του σε «δίκτυο διαδρόμων», ενώ λέει ότι η Ελλάδα «έχει πολλά πλεονεκτήματα» αλλά δεν διεκδικεί ρόλο αποκλειστικής πύλης εισόδου τπυ στην Ευρώπη.

Όσον αφορά το πεδίο της οικονομικής διπλωματίας, αναφέρεται στις χώρες προτεραιότητας για την αύξηση των ελληνικών εξαγωγών αλλά και με ποιο τρόπο το υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει την εξωστρέφεια του μικρομεσαίου επιχειρείν στα Βαλκάνια.

Ακόμα, ο κ. Θεοχάρης σχολιάζει το πρίσμα ασφαλείας των σχέσεων ΕΕ – Κίνας αλλά και την ελληνοτουρκική «Θετική Ατζέντα». Ιδιαίτερα για την δεύτερη, αφενός λέει ότι «δεν μπορεί να υποκαταστήσει τις πολιτικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών», αφετέρου προτείνει την επανεξάταση των υπαρχουσών αλλά και τον εμπλουτισμό με καινούργιες πρωτοβουλίες.

Τέλος, εκτιμά ότι δεν συντρέχει θέμα ηγεσίας της ΝΔ, σημειώνοντας ότι η προσωπική δυναμική του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη βοηθά «τον εκλογικό στόχο για αυτοδυναμία».

Αναλυτικά, η συνέντευξη του κ. Θεοχάρη στο BusinessDaily.gr:

• Ποιες είναι οι χώρες προτεραιότητας για την αύξηση των ελληνικών εξαγωγών; 

Έχουμε καταρτήσει ένα πενταετές στρατηγικό πλάνο. Για πρώτη φορά η ελληνική οικονομική διπλωματία έχει έναν οδικό χάρτη για το πώς θα κινηθεί. Αυτός ο οδικός χάρτης, επειδή είναι δημόσιος, μπήκε σε διαβούλευση και συνδιαμορφώθηκε με όλους τους εταίρους, τους εξαγωγικούς και φυσικά τους θεσμικούς φορείς· είναι ένας «μπούσουλας» που επιτρέπει σε όλους να συντονιστούν χωρίς να υπάρχουν γραφειοκρατικά προσκόμματα.

Πρόκειται για ένα κείμενο που όλοι λαμβάνουν υπόψη και έχουν κοινή άποψη για τα πράγματα· δηλαδή το υπουργείο Εξωτερικών, οι Πρεσβείες μας ανα τον κόσμο, το Enterprise Greece, οι ιδιωτικοί φορείς. Σε αυτό θα δείτε ότι αξιολογήσαμε πάρα πολλές χώρες και θέσαμε χώρες στόχους στους οποίους πρέπει να εστιάσουμε.

Υπάρχουν 70 χώρες με πλήρη αξιολόγηση. Με όρους περιοχής, υπάρχουν οι ώριμες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι το μεγάλο κομμάτι της εξαγωγικής δραστηρότητας της χώρας μας. Υπάρχουν οι χώρες Βαλκανικής, οι οποίες είναι στον άμεσο περίγυρό μας και προφανώς μόνο αν ιδωθούν ως μια συνολική περιοχή αρχίζουν και αποκτούν δυναμική. 

Επιπλέον, υπάρχουν οι χώρες της Μέσης Ανατολής, με προεξάρχουσες τη Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα, ενώ δημιουργούνται ευκαιρίες σε αναδυόμενες χώρες όπως η Συρία. Υπάρχει και η Βόρεια Αφρική, με πρώτη την Αίγυπτο η οποία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Φυσικά δεν σταματάμε εκεί.

Ο υφυπουργός Εξωτερικών, Χάρης Θεοχάρης, και ο δημοσιογράφος Παναγιώτης Μίχος. 

Στόχος νέες αγορές και στήριξη της επιχειρηματικής εξωστρέφειας

• Τι προοπτικές υπάρχουν για χώρες εθνικού ενδιαφέροντος όπως η Λιβύη, όπου καταγράφονται σημάδια πολιτικής σταθεροποίησης. Έχετε επισκεφθεί Τρίπολη και Βεγγάζη. Πού εστιάζει περισσότερο η ελληνική οικονομική διπλωματία;

Η κατάσταση εκεί είναι ελπιδοφόρα. Υπάρχει μια διαδικασία σταθεροποίησης, πράγμα το οποίο είναι πάρα πολύ σημαντικό για εμάς, διότι πρόκειται για γειτονική μας χώρα. 

Ο υπουργός, ο κ. Γεραπετρίτης, έχει πραγματοποιήσει αρκετές επισκέψεις εκεί ώστε να συμβάλλουμε κι εμείς με τις δυνάμεις μας σε αυτή τη διαδικασία. Ένα κομμάτι της είναι και το οικονομικό.

Οι στόχοι μας αφορούν τον τομέα των υποδομών που υπάρχουν πολλές ανάγκες καθώς και την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών, ένα κοινό πρόβλημα. Προ ετών, άλλωστε, η κακοκαιρία «Daniel» έφυγε από εμάς και έπληξε την Ντέρνα, με αποτέλεσμα την απώλεια ανθρώπινων ζωών και πολλές καταστροφές.

Ακόμα, υπάρχουν δυνατότητες συνεργασίας στον ενεργειακό όπως και στον πρωτογενή τομέα. Υπάρχουν δυνατότητες για περισσότερες συνεργασίες, κάτι που σημαίνει ότι η Ελλάδα θα έχει ρόλο στην οικονομική ανασυγκρότηση της Λιβύης.

• Πώς μπορεί η Ελλάδα να ενισχύσει το οικονομικό αποτύπωμά της στα Βαλκάνια, μετά τη φυγή των τραπεζών της την περίοδο της κρίσης; Και τι γίνεται με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αποτελούν την «ατμομηχανή» της ελληνικής οικονομίας: Πώς τις βοηθά το υπουργείο Εξωτερικών να δραστηριοποιηθούν σε μικρές αγορές όπως αυτές της Βαλκανικής;

Βλέπουμε ένα ανανεωμένο ενδιαφέρον από πλευράς των ελληνικών επιχειρήσεων για τα Βαλκάνια. Υπάρχουν διάφορες χώρες, όπως η Ρουμανία, όπου υπάρχει ένα πολύ ισχυρό οικοσύστημα με πάνω από 3.000 ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται εκεί. Θέλουμε να τις ενισχύσουμε και το κάνουμε σε κάθε ευκαιρία. Είτε σε επίπεδο πολιτικών επαφών είτε όταν οι ίδιες οι επιχειρήσεις χρειάζονται τη βοήθειά μας. 

Το Enterprise Greece είναι πάρα πολύ ενεργό. Θα βρεθούμε στην διεθνή έκθεση EXPO που πραγματοποιείται στο Βελιγράδι το 2027.  

Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος του ερωτήματός σας, το Expo Credit Greece (ECG) είναι ο φορέας που ασφαλίζει και στηρίζει οικονομικά τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες, δηλαδή εκεί που η αγορά δεν μπορεί να δώσει εύκολα λύσεις. Ερχόμαστε εμείς με το Expo Credit Greece και δίνουμε λύσεις και για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες θέλουν να κάνουν αυτό το εξαγωγικό βήμα σε αγορές όπως αυτές των Βαλκανίων. 

Ουκρανία και IMEC: Ελληνικές εταιρείες στην πρώτη γραμμή των επενδύσεων

• Πρόσφατα υπογράφτηκαν δύο μνημόνια συνεργασίας ελληνικών εταιρειών με ουκρανικές στο πλαίσιο ανοικοδόμησης της Ουκρανίας. Τρεις ελληνικές εταιρίες, ΤΕΡΝΑ, ΒΙΟΧΑΛΚΟ και  D-Pumps βρίσκονται σε αλληλεπίδραση με το Κίεβο. Τι ακριβώς ισχύει; Υπάρχει χώρος και για άλλες εταιρίες; Η Ελλάδα υποστήριξε πέραν του δέοντος την Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή. Τι μερίδιο της αναλογεί από την ουκρανική ανοικοδόμηση;

Τον τελευταίο χρόνο οι επιτυχίες είναι πολύ συγκεκριμένες και έχουν φανεί εμπράκτως. Πέρυσι τέτοια εποχή βρισκόμουν στη Ρώμη στην αντίστοιχη διάσκεψη για την Ουκρανία, μια εβδομάδα αφότου είχα ορκιστεί, και τότε ακόμα δεν είχαμε κανένα συγκεκριμένο παραδοτέο να επιδείξουμε. 

Από τότε έχουν υπογραφεί μια σειρά από συμφωνίες, οι οποίες ωριμάζουν σταδιακά σε συγκεκριμένα έργα. Αυτές οι συμφωνίες καταλήγουν και στο μνημόνιο συνεργασίας που υπογράψαμε με την Αλώνα Σκρούμ την ουκρανή υφυπουργό που είναι αρμόδια για τις ιδιωτικοποιήσεις που θα γίνουν. 

Στο μνημόνιο εργαζόμαστε για να υλογήσουμε μια G2G συμφωνία, ώστε να δώσουμε ομπρέλα διακυβερνητικής συνεργασίας σε κάποια πράγματα που θέλουμε να πετύχουμε.

Το πρώτο είναι να βοηθήσουμε την Ουκρανία, όπως κάνουμε στην Μολδαβία, με την τεχνογνωσία του Υπερταμείου στην ωρίμανση των έργων που υλοποιούνται. 

Το δεύτερο είναι να δώσουμε ένα πλαίσιο στις χορηγίες που κάνουμε για την ανοικοδόμηση προκειμένου να σιγουρέψουμε ότι αυτές ακολουθούν διακυβερνητικά κανάλια υλοποίησης.

Το τρίτο είναι να θέσουμε μια ομπρέλα στις συνεργασίες που έχουν ήδη υπογραφεί και οι οποίες ωριμάζοντας θα οδηγήσουν σε συγκεκριμένα έργα. Αυτές θα πρέπει να έχουν μια διακυβερνητική κάλυψη.

Όσον αφορά τις εταιρίες που αναφέρατε, κυρίως η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ως developer αλλά και οι άλλες δύο εταιρίες παρέχοντας λύσεις, δηλαδή υλικά, (σ.σ. αντλίες, χαλκό, σωλήνες) είναι πάρα πολύ ενεργές. Οι εταιρείες έχουν υπογράψει μια σειρά από συμφωνίες εμπιστευτικότητας, τις οποίες ακολούθησαν μνημόνια για συγκεκριμένα έργα και πλέον προχωράνε σε μελέτες υλοποίησης των έργων αυτών. 

Κάποιες από αυτές έχουν σχέση με την κρατική Ukrhydroenergo και αφορούν έργα υδροηλεκτρικών εργοστασίων ύψους 1,5 δις.

Προσφάτως, στο Γκντανσκ υπογράψαμε με την Naftogaz επίσης για ενεργειακά έργα (ΑΠΕ, Μπαταρίες, κλπ) συμφωνίες ανάλογου ύψους περί το 1,5 δις.

Είμαστε πλέον στα τελευταία στάδια ωρίμανσης αυτών των έργων. Κεφάλαια και χρηματοδότηση υπάρχουν διαθέσιμα να αντληθούν από την ΕΕ για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Αυτά τα έργα θα επιτρέψουν στις ελληνικές εταιρίες να είναι από τις πρώτες που θα δραστηριοποιηθούν στο πεδίο.

Τέλος, υπάρχει η DTEC που συνεργάζεται με τη ΔΕΗ, την Motor Oil, τη ΔΕΠΑ και την Hellenic Energy, υπάρχει ο Άκτορας που είναι ενεργός στη μεταφορά του αμερικάνικου φυσικού αερίου που φτάνει μέχρι την Ουκρανία και μια σειρά ενεργειακών εταιρειών που υποστηρίζονται από την πρεσβεία μας στο Κίεβο και από εμάς.

• Η Ελλάδα, σύμφωνα με πληροφορίες του BusinessDaily, επιχειρεί να εισέλθει σε ορισμένες ομάδες εργασίας για τον διάδρομο IMEC. Βρίσκεται ακόμα στο τραπέζι η υλοποίηση του έργου; Κομβικές χώρες όπως η Σαουδική Αραβία παρουσιάζουν μια δυσθυμία όσον αφορά τη χρηματοδότηση και φέρονται να στρέφονται προς άλλες κατευθύνσεις.

 Η χώρα μας είναι από την αρχή πάρα πολύ ενεργή στην διαδικασία του IMEC. Ορίσαμε ειδικό απεσταλμένο για τον IMEC, τον πρέσβη της Β7’, της αρμόδιας διεύθυνσης του υπουργείου Εξωτερικών για την Ενέργεια. Πιστεύουμε στον IMEC και την χρησιμότητά του.  

Προ ημερών συναντήθηκα στην Αθήνα με τον υπουργό Εμπορίου και Βιομηχανίας της Ινδίας, Πιγιούς Γκογιάλ, ο οποίος συνοδευόταν από μια μεγάλη αντιπροσωπεία Ινδών επιχειρηματιών. Η συνάντηση έγινε κατόπιν πρόσκλησης που του απηύθυνα και θα έλεγα ότι ήταν ενδιαφέρουσα και επιτυχημένη.

Ο IMEC μπορεί να προσδώσει μεγαλύτερη ουσία στη στρατηγική σχέση Ελλάδας – Ινδίας. Αμφότερα για εμάς είναι κρίσιμοι παράγοντες επαύξησης του γεωστρατηγικού και γεωοικονομικού αποτυπώματος της χώρας μας.

Θέλουμε να είμαστε επίσημα μέλος του IMEC. Δυστυχώς, η διαδικασία δεν έχει ωριμάσει ακόμα τόσο ώστε να δεχτεί και μέλη τα οποία δεν ήταν μεταξύ αυτών που υπέγραψαν αρχικά την πρωτοβουλία. Ως εκ τούτου, η Ελλάδα, το Ισραήλ και άλλα κράτη δεν έχουν τη δυνατότητα να εισέλθουν ακόμα. 

Μέχρι τότε, θα επιδιώκουμε να είμαστε παρατηρητές σε όλες τις διεργασίες, σε workings groups και οτιδήποτε άλλο αφορά τον διάδρομο. Η Ελλάδα προτίθεται να παράσχει λύσεις στο κομμάτι της ναυτιλίας.

Αλλά πιστεύω ότι ο IMEC θα πρέπει να μετασχηματιστεί. Αυτό το έχω συζητήσει με τον Αμερικανό και τον Γάλλο ειδικό απεσταλμένο αλλά και με άλλους αξιωματούχους που εμπλέκονται στη διαδικασία.

Τι εννοώ: Ο IMEC πρέπει να μετασχηματιστεί από έναν διάδρομο -δηλαδή μια συγκεκριμένη διαδρομή στο χάρτη- σε σε ένα δίκτυο διαδρόμων, σε πολλές εναλλακτικές. Διότι, όπως μας έμαθε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα η περίπτωση των Στενών του Ορμούζ, όταν υπάρχει μόνο μια διαδρομή, αυτή καθίσταται πάρα πολύ ευάλωτη σε παντός είδους αναταραχές.

Θέλουμε πολλές εναλλακτικές, είτε από τη στεριά μέσω Σαουδικής Αραβίας είτε δια θαλάσσης μέσω της Ερυθράς Θάλασσας είτε μέσω άλλων διελεύσεων. Όλα πρέπει να είναι μέσα στο τραπέζι, χωρίς αποκλεισμούς, ώστε να δημιουργήσουμε εναλλακτικές, που σε καιρούς νηνεμίας κρατούν τα κόστη χαμηλά και σε περιόδους κρίσεις και ενδεχόμενο κλείσιμο κάποιων οδών παρέχουν λύσεις. 

• Άρα δεν σας ανησυχεί η στάση της Σαουδικής Αραβίας; Επιπλέον, η Ελλάδα είχε δηλώσει την πρόθεσή της να αποτελέσει την ευρωπαϊκή πύλη εισόδου για τον IMEC. Και άλλα κράτη, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, ακόμα και η Κύπρος, εξέφρασαν παρόμοιο αίτημα. Υπάρχει ανταγωνισμός για το ποια θα αποτελέσει ευρωπαϊκή πύλη εισόδου του διάδρομου; 

Αρχικά, η κάθε χώρα αποφασίζει μόνη της τον βαθμό εμπλοκή της σε ένα εγχείρημα. Αυτό μπορεί να επηρεάζεται και από συγκυριακές καταστάσεις. Εν προκειμένω, η Σαουδική Αραβία βρίσκεται στη δίνη ενός πολέμου που έχει επηρεάσει ολόκληρη την περιοχή. Έχει λοιπόν βραχυπρόθεσμες ανάγκες, και επειδή αναφερθήκατε και στο οικονομικό σκέλος, αυτές οι ανάγκες τις δημιουργούν συγκεκριμένα ζητήματα.

Σχετικά με τις ευρωπαικές πύλες εισόδου και τον ανταγωνισμό, η απάντηση είναι αυτό που σας περιέγραψα και πριν: το δίκτυο των διαδρομών. 

Κάθε χώρα επιδιώκει να παίξει έναν ρόλο σε συνάρτηση και με την διευκόλυνση των διοδεύσεων που μπορεί να παράσχει μέσα από το έδαφός της. Έτσι πρέπει να δούμε τον IMECαν θέλουμε να επιτύχει πραγματικά. Όλες οι χώρες έχουν να προσφέρουν κάτι. 

Ως Ελλάδα δεν διεκδικούμε την αποκλειστικότητα της πύλης εισόδου του διαδρόμου στην Ευρώπη. Δεν θα είχε κανένα νόημα αυτό. Η Γαλλία, η Ιταλία ακόμη και η Κροατία διεκδικούν ανάλογο ρόλο. Σε κάθε περίπτωση υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα.

Στην τελική, η ίδια η αγορά είναι αυτή που αποφασίζει με όρους οικονομικής αποτελεσματικότητας. Κατά την άποψή μου, τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η χώρα μας και ιδιαίτερα η Βόρεια Ελλάδα, είναι πάρα πολύ σημαντικά και ουσιαστικά. Και με αυτά προσερχόμαστε στο τραπέζι της συζήτησης. 

• Ελληνοκινεζικές εμπορικές σχέσεις υπό το φως των εμπορικών σχέσεων ΕΕ – Κίνας. Η Αθήνα είναι υπέρ του προστατευτισμού στην Ευρώπη; Ποια η ελληνική θέση απέναντι στα αθέμιτα πλεονεκτήματα που έχει το Πεκίνο στο εμπόριο;

Ας ξεκινήσουμε με την Στρατηγική Αυτονομία. Πλέον όλο και περισσότερα κομμάτια της οικονομικής δραστηριότητας τα βλέπουμε μέσα από το πρίσμα της ασφάλειας. Δεν μπορούμε να κινούμαστε σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενέργεια, με μια αφελή στάση και μόνο υπό το πρίσμα των οικονομικών όρων.

Αυτό, άλλωστε, είναι και το δίδαγμα της ρωσικής επιθετικότητας στην Ουκρανία, ένας πόλεμος στην καρδιά της Ευρώπης, αλλά και στις υπόλοιπες κρίσεις, στην Μέση Ανατολή και γενικότερα. 

Είμαστε στη φάση που οι σχέσεις Ευρώπης και Κίνας θα χρωματίζονται μέσα από την τομέα της ασφάλειας, όπως όλες οι εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης, ακόμα και με την Αμερική.

Η Ελλάδα αλλά και η Ευρώπη συνολικότερα πιστεύουν στο διεθνές δίκαιο, στους κανόνες ίσου ανταγωνισμού και στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου που θέτει τους κανόνες. Και εκεί που πρέπει θα αμυνθούμε.

Δηλαδή αν δούμε δηλαδή να γίνεται το λεγόμενο dumping ή να υπάρχουν επιδοτήσεις σε βιομηχανίες τρίτων κρατών, οι οποίες στη συνέχεια έχουν ικανότητα να πωλούν σε τιμές κόστους με αποτέλεσμα να διαλύεται η ευρωπαϊκή βιομηχανία, θα λάβουμε τα κατάλληλα μέτρα. 

• Αμερικανοί αξιωματούχοι εξέφρασαν την όχλησή τους για το ότι το λιμάνι του Πειραιά βρίσκεται υπό τον έλεγχο της κινεζικής COSCO. Αυτό δημιούργησε ανησυχίες στην κινεζική πλευρά, με τον Πρωθυπουργό να απαντά ότι η Ελλάδα τηρεί τις συμφωνίες της. Είναι θεμιτό ένας κράτος να παρεμβαίνει και να υποδεικνύει σε έναν σύμμαχό του πως θα αξιοποιήσει την κρατική του περιουσία; Δεδομένου, μάλιστα, ότι Αμερικανοί ή Ευρωπαίοι δεν ενδιαφέρθηκαν για αυτά τα περιουσιακά στοιχεία όταν η Ελλάδα χρειαζόταν να τα αξιοποιήσει.

Όσα λέτε ισχύουν. Τα είπε και ο Πρωθυπουργός. Είμαστε μια χώρα φιλο-επενδυτική και αυτό κατά την άποψή μου σημαίνει ότι οι κανόνες και τα συμβόλαια πρέπει να τηρούνται. Αν δεν υπάρχει κράτος δικαίου, κανένας επενδυτής δεν θα έρθει να κάνει τοποθέτηση γνωρίζοντας ότι οποιαδήποτε στιγμή μπορούν να του πάρουν αυτό που έχει πληρώσει. Δεν μπορούν να συμβαίνουν τέτοια πράγματα.

Από πλευράς της, η Ελλάδα θα συνεχίσει να αναδεικνύει όλα τα λιμάνια της. Το Υπερταμείο έχει ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα ανάπτυξης των λιμανιών. Τα λιμάνια που μπορούν να αναπτυχθούν στη χώρα μας είναι πολύ συγκεκριμένα. Εμείς θέλουμε να σιγουρευτούμε ότι η Ελλάδα διαδραματίζει έναν ετοικοδομητικό ρόλο, σταθεροποιητικό για την περιοχή. Αυτό περιλαμβάνει και την διευκόλυνση του εμπορίου. Είμαστε παγίως υπέρ του, υπέρ της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και εναντίον των χρεώσεων τελών διέλευσης από θαλάσσιες οδούς.

Θετική Ατζέντα: Συνεργασία με την Τουρκία χωρίς αυταπάτες

• Κατά πόσο η «Θετική Ατζέντα» Ελλάδος – Τουρκίας επηρεάζεται από την αύξουσα και απαράδεκτη τουρκική προκλητικότητα; Μπορούν τα λεγόμενα «ήρεμα νερά» να διατηρηθούν από αυτή την ατζέντα;

Για να βάλουμε τα πράγματα σε μια σειρά και στη σωστή τους διάσταση: Η Θετική Ατζέντα δεν μπορεί να υποκαταστήσει τις πολιτικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Και δεν έχει νόημα να καλλιεργούμε αβάσιμες προσδοκίες για κάτι τέτοιο. Διότι εάν υπάρχουν διακυμάνσεις στις σχέσεις, πολιτικά εννοώ, ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, αυτό είναι κάτι που εξαρτάται από τις κυβερνήσεις. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, είναι η Τουρκία που διαταράσσει το καλό κλίμα, αλλά αυτό δεν έχει σημασία από τη σκοπιά της Θετικής Ατζέντας. 

Κύριος στόχος της οποίας, δεν είναι να διαμορφώσει πολιτική στο ανώτατο επίπεδο, αλλά να επιλύσει ζητήματα της καθημερινότητας των πολιτών και των λαών. Προσωπικά πιστεύω, βέβαια, ότι εξομαλύνοντας πρακτικά προβλήματα, χτίζεις την πιο ισχυρή σχέση φιλίας που μπορεί να υπάρξει, στο επίπεδο του πολίτη, στη βάση. Άρα, δημιουργείς τις καλύτερες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη συνεννόησης ακόμη και σε επίπεδο πολιτικής ηγεσίας. 

Γενικά, όμως, η Θετική Ατζέντα είναι εξαιρετικά χρήσιμη. Εμβαθύνει τις ανθρώπινες και οικονομικές σχέσεις, με στόχο τη διατήρηση του ομαλού κλίματος και τη διάνοιξη νέων προοπτικών διμερούς συνεργασίας. 

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Φερ' ειπείν, η διευκόλυνση τεχνικών και τελωνειακών διαδικασιών στα σύνορα, χάρη στην οποίαν απλοποιείται η ροή αγαθών και αίρονται γραφειοκρατικά εμπόδια. Ή, μια επιπλέον ακτοπλοϊκή σύνδεση που επιτρέπει στα αγαθά να κινούνται πιο γρήγορα, το χτίσιμο μιας ακόμα γέφυρας στον Έβρο που δημιουργεί τις συνθήκες για μεγαλύτερη κινητικότητα εκατέρωθεν, μια Ελληνο-τουρκική επιστημονική συνεργασία σε θέματα πρόληψης φυσικών καταστροφών -σεισμών, πυρκαγιών και άλλων παρόμοιων καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. 

Εξάλλου, διαχρονικά η Ελλάδα έχει δείξει ότι σπεύδει πρώτη να βοηθήσει και να συμπαρασταθεί στην Τουρκία. Ήμασταν εκεί, με το έμψυχο και το υλικοτεχνικό δυναμικό μας όποτε χρειάστηκε. Τέτοιου είδους πρωτοβουλίες δημιουργούν πραγματικούς, ανθρώπινους δεσμούς, πέρα από παιχνίδια πολιτικής και ανταγωνισμούς συμφερόντων. 

Επομένως, στην ουσία της η Θετική Ατζέντα διατηρεί τη σχέση καλής γειτονίας μεταξύ των δύο λαών, η οποία σε μεγάλο βαθμό είναι -και πρέπει να είναι- υπαρκτή. Και αυτό τον ρόλο, ιδιαίτερα το τελευταίο διάστημα, η Θετική Ατζέντα τον υπηρετεί πολύ δυναμικά και εποικοδομητικά.

• Η τελευταία συνάντηση στο πλαίσιο της «Θετικής Ατζέντας» έγινε τον περασμένο Ιανουάριο στην Αθήνα με επικεφαλής εσάς και τον Τούρκο ομόλογό σας, Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι. Επιτεύχθηκε πρόοδος; Υπήρχαν συμφωνίες; Πότε θα είναι ο επόμενος γύρος;

Γενικά, προσωπική πεποίθησή μου είναι πως έχει έρθει η στιγμή να επανεξετάσουμε όλες τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο της Θετικής Ατζέντας. Πολλές από αυτές έχουν πλέον ολοκληρωθεί, ή έχουν ωριμάσει αρκετά. Συνεπώς τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να δούμε ποιες δράσεις μπορούν να προχωρήσουν στο επόμενο στάδιο. Κάποιες άλλες, ενδεχομένως, προσκρούουν σε νομοθετικά ή άλλης φύσης εμπόδια και θα πρέπει να εξετάσουμε αν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για να συνεχιστούν.

Την ίδια στιγμή, θεωρώ ότι είναι σημαντικό οι δύο πλευρές να σκεφτούμε δημιουργικά και να εμπλουτίσουμε τη Θετική Ατζέντα, να ανοιχτούμε σε νέους τομείς διμερούς συνεργασίας. Με καινούργιες, ακόμη πιο δημιουργικές πρωτοβουλίες, οι οποίες θα ανταποκρίνονται στις σημερινές προκλήσεις και θα παράγουν χειροπιαστά οφέλη για τους Έλληνες και τους Τούρκους πολίτες.

Αλλά για να απαντήσω συγκεκριμένα στην ερώτησή σας, στην τελευταία συνάντησή μας στο πλαίσιο της Θετικής Ατζέντας, έγιναν αρκετά, πολύ σημαντικά βήματα προόδου, και δη σε μια σειρά διαφορετικών πεδίων. Ενδεικτικά, θα σας αναφέρω ότι το επόμενο διάστημα ξεκινά το 2ο Hackathon, που διοργανώνουν η Θ.Ε.Α. του ΕΒΕΑ και το Bilişim Vadisi, ενώ ολοκληρώθηκε η κοινή προκήρυξη του προγράμματος «Διμερής Συνεργασία Ελλάδας–Τουρκίας στην Έρευνα και την Τεχνολογία», με προϋπολογισμό ύψους 3 εκατ. ευρώ για κάθε χώρα. Υπεύθυνοι φορείς γι' αυτό το πρόγραμμα είναι, από ελληνικής πλευράς η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας, σε συνεργασία με τον τουρκικό φορέα TÜBİTAK.

Επιπλέον, τον Φεβρουάριο στην Άγκυρα και στο πλαίσιο του 6ου ΑΣΣ υπογράψαμε πέντε Κοινές Δηλώσεις. Αυτές αποτελούν την ουσιαστική κατάληξη μιας πολύ συστηματικής και ουσιαστικής εργασίας η οποία δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς, παρά μόνο μέσα από τη Θετική Ατζέντα. Οι Κοινές Δηλώσεις αφορούν σε τομείς όπως η οικονομία και οι επενδύσεις, η επιστήμη και η καινοτομία, η ακτοπλοϊκή διασυνδεσιμότητα, η πολιτική προστασία και η περιφερειακή συνεργασία -συμπεριλαμβανομένου του ΟΣΕΠ, του οποίου η Ελλάδα ασκεί την Προεδρία από την 1η Ιουλίου.

Τέλος, σε ό,τι αφορά στον επόμενο γύρο της Θετικής Ατζέντας, μέχρι στιγμής δεν έχει οριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία. Πιστεύω όμως ότι πολύ σύντομα θα είμαστε σε θέση να ανακοινώσουμε το πρόγραμμά μας για το άμεσο μέλλον.

• Η ΝΔ είναι πρώτη στις δημοσκοπήσεις, ωστόσο ο σχηματισμός αυτοδύναμης κυβέρνησης μοιάζει ανέφικτος. Με ποιο κόμμα θα μπορούσατε να συνεργαστείτε μετεκλογικά; Yπάρχει κάποιος εκλογικός πήχης, για παράδειγμα το ποσοστό που λάβατε στις ευρωεκλογές, από τον οποίον αν η ΝΔ περάσει από κάτω θα τεθεί θέμα ηγεσίας, ώστε το κόμμα να πάει στη δεύτερη κάλπη με νέα ηγεσία;

Δεν υπάρχει κανένα ζήτημα νέας ηγεσίας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε όλες τις δημοσκοπήσεις είναι με υπερδιπλάσια ποσοστά καταλληλότερος πρωθυπουργός. Τα ποσοστά του είναι πιο ψηλά από αυτά που έχει η ΝΔ. Αυτό δείχνει ουσιαστικά ότι η δική του προσωπική δυναμική βοηθά τον εκλογικό στόχο της Νέας Δημοκρατίας για αυτοδυναμία.

Έχει φανεί από τη διάθεση όλων των κομμάτων της αντιπολίτευσης ότι δεν επιθυμούν να συνεργαστούν με τη ΝΔ. Έχουν φτάσει στο σημείο να αποκαλούν τον πρωθυπουργό και τον υπουργό Εξωτερικών «προδότη». Πιστεύουν ότι δεν έχει γίνει κανένα έργο, ότι η χώρα έχει καταστραφεί και ότι υπάρχει διαφθορά και τίποτα άλλο. Πρόκειται για σενάρια καταστροφολογίας.

Από πλευράς ουσίας της πολιτικής, η Νέα Δημοκρατία είναι ένα Κεντροδεξιό κόμμα και το Κέντρο δίνει έναν ισχυρό τόνο στις πολιτικές. Ο Πρωθυπουργός είχε πει πως το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε να ήταν, θεωρητικά, το άλλο κόμμα του κέντρου που θα είχε νόημα η συνεργασία μαζί του, εφόσον ο ελληνικός λαός αποφάσιζε να μη μας δώσει αυτοδυναμία.

Όμως το Πασόκ, στο συνέδριο του αποφάσισε ότι δεν υπάρχει καμία περίπτωση συνεργασίας με τη ΝΔ. Άρα, αυτό που τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης θέτουν ως δίλημμα στον ελληνικό λαό είναι η αυτοδυναμία της ΝΔ ή ή μια παρατεταμένη αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης με ό,τι αυτό συνεπάγεται στη δύσκολη τρέχουσα συγκυρία. Κατά την άποψή μου αυτή είναι μια αυτοκτονική επιλογή και είμαι σίγουρος ότι ο ελληνικός λαός δεν θα την κάνει.